یکشنبه, 26 آبان 1398

هفته‌نامه شماره 581:  20 آبان ۱۳۹۸

سحر موسوی قمی مدیرعامل موسسه خیریه تبسم مهر فرزانگان:
23 هزار سالمند در سیرجان زندگی می‌کند

 حسین اطمینان
تا چند سال پیش ایران را به عنوان یک کشور جوان می‌شناختیم و حتی برای کنترل جمعیت برنامه‌های جلوگیری از زاد و ولد داشتیم. اما این موضوع چهار، پنج سالی است که تغییر کرده و خطر کهنسال شدن جامعه احساس می‌شود و به همین دلیل سیاست‌های فرزندآوری هم تغییر کرده و حاکمیت، خانواده‌ها را به تولد تشویق می‌کند. اما این موضوع کاملا جدی است و خطر کهنسالی بیخ گوش ماست و اگر از الان به فکر این موضوع نباشیم مشکلات زیادی را در آینده به ما تحمیل می‌کند. از سال گذشته انجمن خیریه «تبسم مهر فرزانگان» در سیرجان شروع به کار کرده و مشکلات سالمندان را پیگیری می‌کند. سحر موسوی‌قمی مدیرعامل این موسسه در گفت‌وگوی پیش رو به مشکلات این قشر اشاره می‌کند.
 موسسه خیریه شما کی شروع به کار کرد؟
بنیاد فرزانگان که به نام سالمندان است خیریه نیست ولی صرفا به خیریه‌ها واگذار می‌شود. موسسه تبسم مهر فرزانگان سیرجان به عنوان خیریه کارهایش را انجام می‌دهد. بنیاد فرزانگان از سوی بهزیستی به موسسه خیریه ما واگذار شد.
 خواست شما بود یا بهزیستی؟
سال 83 شورای ملی سالمندان به ریاست رئیس جمهور در ایران شکل گرفت. یکی از کارهای اجرایی این شورا در سال 93 تاسیس بنیاد فرزانگان است که در شهرستان‌ها شکل می‌گیرد و صرفا کارش در حوزه سالمندان است.
 چرا فرزانگان؟
چون کسی به سن سالمندی می‌رسد به عنوان فرزانه و فرهیخته و شهروند ارشد جامعه است.
برنامه‌های ما در حوزه فرهنگی، هنری و اوقات فراغت هست و هم اینکه در بحث‌های سالمند آزاری و ... هم باید ورود کنیم.
همه استان‌ها باید این موسسه را داشته باشند و یکی از پارامترهای شهرهای دوست‌دار سالمند است. البته سیرجان هم دو سال پیش شهر دوست‌دار سالمند انتخاب شد. کار من توانبخشی است و یکی از گروه‌هایی که به من مراجعه می‌کنند سالمندان هستند که با آنها سروکار داشتم و از نزدیک با مشکلاتشان روبرو هستم به همین دلیل از بهزیستی درخواست کردیم و آنها هم تمایل به این همکاری داشتند.
 کی افتتاح شد؟
دو سال فرایند ثبت طول کشید. تیرماه سال گذشته کار ثبت انجام شد و ما مرداد ماه شروع بکار کردیم. اولین برنامه روز جهانی سالمند و تکریم سالمندان بود. مسابقه عکاسی و دلنوشته‌های سالمندان را هم برگزار کردیم.
 کار اصلی این بنیاد چیست؟
بنیاد فرزانگان بخش‌های زیادی از زندگی سالمندان را در بر می‌گیرد. در ایران به فرد بالای 60 سال سالمند می‌گویند. خود دوران سالمندی سه مقطع دارد. 60 تا 75 سال سالمند جوان، 75 تا 85 سالمند میان‌سال و بالای 85 سال کهنسال است. در هر سن نیازهای این افراد متفاوت است مثلا افراد کمتر از 75 سال به برنامه‌های اوقات فراغت نیاز بیشتری دارند. البته سالمندان تقسیم‌بندی دیگری هم دارند به عنوان سالمندی مستقل، نیمه مستقل و و ابسته.
مهمترین کار ما توانمندسازی 20 سالمند تحت پوشش بهزیستی است. به اوقات فراغت، بهداشت، توانبخشی و اشتغال آنها تا جایی که در توانمان بود توجه کردیم.
 با تعریف شما چه تعداد سالمند در سیرجان داریم؟
مرکز بهداشت بانک سالمندان را دارد. حدود 23 هزار سالمند خانم و آقا در سیرجان داریم. در شورای سالمندان که در فرمانداری برگزار شد پیشنهاد دادم که نیاز سنجی برگزار شود. همچنین کارگروه‌هایی برای سالمندان تشکیل دهیم. مثل کارگروه اوقات فراغت، سلامت، بهداشت و ... تشکیل شود. در ایران هم مثل تمام دنیا به دلیل رشد بهداشت، سن سالمندی بالا رفته و تفاوت عمده ما این است که ما سالمندی سلامت نداریم. ما داریم پیر می‌شویم ولی سالم پیر نمی‌شویم.
 بزرگترین مشکلی که سالمندان با آن دست به گریبانند چیست؟
کار آماری باید بشود. ما یک کار پژوهشی سه ماهه انجام دادیم. سالمندانی که در پارک‌ها هستند، بررسی کردیم. ولی اکثریت درخواست پر کردن اوقات فراغت را داشتند. می‌گفتند ما باید فقط در پارک بنشینیم. به نظر من بحث سلامت خیلی اهمیت دارد. اگر ما سلامت سالمندی داشته باشیم یکسری پس اندازها را انجام می‌دهیم. کارهای خوبی هم مثل سنجش فشار خون انجام می‌شود. یا انجمن دیابت خیلی خوب کار می‌کند. کارهای خوبی است ولی همه چیز نیست. هنوز تعداد زیادی سالمند داریم که بیمه نیستند. من بازدیدی داشتم، سه خانواده در یک خانه زندگی می‌کردند و درآمد نداشتند و تغذیه آنها اصلا مناسب نبود. برخی از آنها مشکلات معیشتی زیادی دارند.
یک گروه هم سالمندان بهزیستی هستند. طرف معلول بوده و پرونده در بهزیستی داشته و حال به سن 60 سالگی رسیده است. آنها هم مشکلات خیلی زیادی دارند و ما در طرح توانمند‌سازی روی این گروه کار می‌کنیم. این افراد خیلی مشکل دارند. در بدترین نقطه شهر زندگی می‌کنند و بدترین وضعیت معیشتی دارند. یک موضوع که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که همه افراد خصوصا سالمندان برای تشکیل پرونده سلامت به مراکز و خانه‌های بهداشت مراجعه کنند.
 در کل سالمندان در سیرجان وضعیت خوبی دارند؟
هم می‌توانم بگویم خوب است و هم نیست.
 من این گونه برداشت کردم که یکسری خانواده‌ها که از لحاظ فرهنگی و اقتصادی وضعیت خوبی دارند سالمندی خوبی هم دارند و اگر فقر مالی و فرهنگی دارند کهنسالی آنها هم سخت خواهد بود؟
بله درست است. این افراد سالمندی سختی دارند. مثلا هتل‌های جهانگردی به بازنشستگان کل کشور واگذار شده و آنها نیم بها از خدمات آنها استفاده می‌کنند. یا مثلا مشهد و کیش و... می‌توانند بروند. این برای کسی است که بازنشسته دولت است. افرادی هم که بازنشسته تامین اجتماعی هستند باز هم سنشان که بالا می‌رود تامین اجتماعی هزینه درمان را می‌دهد. حتی خانه سالمندان هم می‌توانند بروند و در آنجا هم زندگی به نسبت خوبی دارند. خیلی از بازنشستگان از این سفرها خبر نداشتند. ما از مسئولان خواستیم خدماتی که برای سالمندان هست را اطلاع‌رسانی کنند. یا اینکه آموزش و پرورش یک جایی را نزدیک امام زاده احمد برای بازنشستگان آموزش و پرورش می‌سازد که فضای تفریحی داشته باشند.
 این بازنشستگان نیاز به کمک ندارند؟
چرا دارند. اینها به دو نوع کمک نیاز دارند. یکی محیطی برایشان فراهم شود که خودشان با خودشان باشند. یکی دیگر اینکه احساس ارزشمند بودن در جامعه از آنها گرفته نشود. فرهنگ تکریم باید باشد. مثلا فرمانداری مشاور امور جوانان دارد اما مشاور امور سالمندان ندارد. مشاور امور سالمندان باید از خود این افراد انتخاب شود. این دو مورد را می‌خواهند.
 سالمندانی که هیچ حقوقی ندارند و بازنشسته نیستند چه مشکلاتی دارند؟
بزرگترین مشکلشان بحث بیمه و سلامت و بهداشت است. درمان خیلی مهم است. اگر این افراد حقوق بازنشستگی و بیمه درمان داشتند اوضاعشان خیلی بهتر بود. الان بهزیستی هم تاکید دارد که خدمات مبتنی بر جامعه باشد که سالمند را از خانه بیرون بیاوریم. مثلا اردو و ... باشد. اما سالمندان این را نمی‌پذیرند، می‌گویند اگر پول دارید بیاید بدهید و گرنه من اردو نمی‌خواهم. چون آنها در نیازهای اولیه‌شان مانده‌اند و به اوقات فراغت فکر نمی‌کنند. سالمندی داریم که خیلی وضعیت جسمی بدی دارد ولی می‌گوید به من کار بدهید.
 من در خانواده چه می‌توانم بکنم که پدرم یک کهنسال توانمند باشد.
یک کار ما همین توانمند سازی است. یکسری فرم داریم اینکه آیا برای فرد سالمند دسترسی به فضاهای منزل امکان پذیر است. سرویس بهداشتی مناسبی درمنزل وجود دارد. تخت و تشک مناسب است. امکان سقوط دارد؟ امکان زخم بستر دارد؟ و یکسری آموزش‌ها وجود دارد که که فرد بتواند از توانایی باقیمانده‌اش استفاده کند. چکار کنیم وقتی 60 ساله می‌شود نیازمندی اش به افراد کمتر باشد.
 وضعیت کشور از لحاظ سالمندی چگونه است؟
طبق سرشماری سال نود و پنج 9 درصد از جمعیت ما سالمندان است. اما طبق این آمار در سال 2050 سی درصد از جمعیت ما سالمند است. ما همه‌مان سالمند هستیم. اولین بار در سال 2050 تعداد سالمندان و کودکان برابر می‌شود. در سال 2030 آمار کهنسالی ما از جهان هم بالاتر است. ما سیستم بهداشت درمان‌مان عالی بوده. در سال 57 امید به زندگی آقایان از خانم‌ها بیشتر بوده الان امید به زندگی خانم‌ ها بیشتر از آقایان است.
 شما گفتید سالمندی ما سالم نیست در این مورد توضیح می‌دهید؟
ما وارد سالمندی شدیم اما وارد سالمندی سالم نشده‌ایم. ما می‌بایست از سن 30 سالگی برای سن 60 سالگی برنامه‌ریزی می‌کردیم. اگر ما سلامت روح، جسم و بهداشت و تغذیه و سلامت روان را مد نظر قرار دهیم سالمندی سالمی خواهیم داشت. 30 سال دیگر سالمندی به 30 درصد می‌رسد و ما از الان 30 سال فرصت داریم که به این موضوع اهمیت بدهیم تا به سالمندی سالم برسیم. اگر سالمند سالم داشته بشیم وضعیت خودمان بهتر است.
این گروه الان در بازار کار هستند و امکان پس‌انداز دارند. امکان آینده‌نگری دارند. امکان برنامه‌ریزی برای سلامت و بهداشت دارند. اگر ما روی این گروه کار کنیم یک کار بزرگ برای آینده می‌کنیم.
 موسسه شما روی این موضوع کار می‌کند؟
بله. الان برنامه‌هایی داریم و به بحث توانمند‌سازی وارد شدیم. ما الان به سالمند و کسی که کنار سالمند است توجه داریم. کسی که کنار سالمند است باید حالش خوب باشد. به فرزندان آموزش می‌دهیم. به آنها بیشتر توجه می‌کنیم و سعی می‌کنیم آنها نسبت به کهنسالی آگاه شوند. درشهرهای بزرگ خانه‌های کوچک سالمند وجود دارد و خدمات ارایه می‌دهند. جوان‌ها هر ماه مبلغی را به عنوان کمک پرداخت می‌کنند و مثلا پول کرایه را می‌دهند و این پول ذخیره می‌شود و این فرد زمانی که پیر می‌شود از آن استفاده می‌کند.