یکشنبه, 26 آبان 1398

هفته‌نامه شماره 581:  20 آبان ۱۳۹۸

گزارش پاسارگاد از مشکلات کم‌آبی در روستاهای سیرجان
آب دزدها تابستان را تشنه‌تر کرده‌اند

 هدی رضوانی
بحران آب مسئله‌ای است که سراسر کشور و به ویژه استان کرمان با آن روبرو است. خصوصا امسال که تابستان گرمی را پیش رو داریم و اگر مردم فرهنگ استفاده از منابع آبی را به خوبی فرا نگرفته باشند چه بسا که بحران‌ آب گریبان همه را بگیرد. بسیاری از روستاهای شهرستان سیرجان به ویژه روستای فخرآباد مدتی است با این مشکل روبه‌رو است و ساکنان این منطقه در ساعاتی از شبانه روز با قطعی کامل و یا کاهش فشار آب روبه‌رو هستند. تماس‌های مکرر ساکنان این منطقه باعث شد تا مسئله بحران آب در روستاها به ویژه روستای فخرآباد را پیگیری کنیم.
 آب آشامیدنی را از بچه کوچک می گیرند و می دهند گاو بخورد!
خانم رضایی یکی از ساکنان روستای فخرآباد است. همین که از او در خصوص مشکل آب می‌پرسم با ناله می‌گوید: در این مدت خیلی اذیت شدیم. آب مداوم قطع است. یک شاه‌لوله گذاشتند برای چند تا روستا و هیچ مدیریتی هم نمی‌شود. یکی آن را باز می‌کند به سمت جلال آباد، یکی باز می‌کند به طرف نصرت‌آباد. هرکس برای خودش کاری می‌کند. یک نفر می‌برد برای گاوهایش، یکی برای خانه استفاده می‌کند و دیگری با آن پسته‌هایش را آب می‌دهد. از گاوداری‌ها هرچه گلایه می‌کنیم می‌گویند ارزش گاوهای ما بیشتر است یا یک میلیون امتیاز آب شما؟ وی با ناراحتی اضافه می‌کند: در حال مصرف آب هستیم می‌بینیم آب قطع شده، مثلاً جلال‌آبادی‌ها آب را برای خودشان باز کرده‌اند. پارسال هم لوله‌های زیرزمینی کشیده بودند برای آبیاری باغ‌های پسته و غیر‌قانونی کار می‌کردند. از طرف فرمانداری آمدند تمام لوله‌ها را از زیر زمین بیرون کشیدند و از این افراد تعهد گرفتند که آب را نفروشند. باور می‌کنید آب را به باغ‌ها می‌فروختند؟ حتی آب شرب را برای ساخت حوض خانه باغ‌ها و آبیاری پسته استفاده می‌کردند.
خانم رضایی از وضعیت موجود گلایه‌مند است و اضافه می‌کند: از عید فطر تاکنون با مشکل جدی آب روبه‌رو هستیم. برای حمام و شستن ظرف مشکل داریم. مجبوریم به سختی از آب استفاده کنیم. بارها به نشریات هم گفتیم که بیایند و ببینند این آب دارد به کجا می‌رود. با دهیار هم صحبت کردیم گفتند آب دارد به جاهایی می‌رود که جایز نیست آدم تعریف کند. برای مصارف باید از داخل حیاط آب می‌آوردیم به داخل خانه.
از او می‌پرسم آیا طی چند روز اخیر وضعیت آب کمی بهتر نشده؟ پاسخ می‌دهد چرا، دو سه روز است که تقریبا کمی بهتر است. البته در این حد که نیاز نیست با بطری برای کولر آب بیاوریم. بیایید ببینید، زیر کولر ما پر از دبه و 20 لیتری آب است. مجبور بودیم بچه‌های‌مان را داخل حیاط و با شلنگ آب بشوییم.
رضایی از عدم توجه مسئولان گلایه‌مند است و اضافه می‌کند: یک شورا به ما می‌گوید از آنجا بروید به شهر، دیگری می‌گوید دارند خط را درست می‌کنند، هر کسی بهانه‌ای می‌آورد. بچه 8 ماهه همسایه روبه‌روی من، 9 روز است که شسته نشده، تب دارد و دارد دندان درمی آورد. اصلا اوضاع خوبی ندارد. درد دل‌مان را به شورا هم که می‌گوییم، می‌گویند شما ما را دزد کرده‌اید، از شما شکایت می‌کنیم. این ساکن روستای فخرآباد به پیگیری‌های رییس اداره آب و فاضلاب روستایی اشاره می‌کند و می‌گوید: رییس اداره آب و فاضلاب چند روز قبل با ماشین شخصی آمد اینجا راجع به قطعی آب پرسید و افرادی که انشعاب غیرمجاز دارند. گفت ما پیگیر هستیم. دو روز قبل دیدیم آب خوب شده رفتیم سمت گاوداری‌ها، تمام کانال‌های شان را با خاک پر کرده بودند خدا خیرشان بدهد. آن‌ها که گاوداری دارند بروند آب بخرند، بروند آب با تانکر بیاورند. خدا را خوش نمی‌آید آب آشامیدنی را روی یک بچه کوچک ببندید و بدهید گاو بخورد!
رضایی می‌گوید: شماره از یک مسئول دلسوز داخل روزنامه چاپ کنید تا ما انشعابات غیرمجاز و مشکلات مربوط به آب روستای خودمان را اطلاع‌رسانی کنیم. امیدوارم پیگیری کنند. به این نکته هم در گزارش‌تان تاکید کنید که مردم روستا هرکجا انشعاب غیرمجاز دیدند اطلاع بدهند و یک مسئول دلسوز هم واقعاً پیگیری کند بلکه دردی از ما دوا شود.
 آب کافی داریم، مصرف غیرمجاز بیش از اندازه است!
علی احمدی رییس آب و فاضلاب روستایی با پیشینه‌ای از روستاهای آب‌دار و فاقد آب شروع می‌کند و می‌گوید: در شهرستان سیرجان تقریباً 530 روستا داریم که از این تعداد ۲۳۰ روستا دارای آب آشامیدنی سالم و تقریبا ۳۰۰ روستا فاقد آب آشامیدنی هستند. از این 300 تا 50 تای آن‌ها بالای ۲۰ خانوار است و جزو وظایف آب و فاضلاب روستایی است که آن ها را آب‌دار کند. ۵۰ روستایی هم که بی‌آب هستند تقریبا ۵۰ درصد آن‌ها در مناطقی هستند که یا امکان تامین آب وجود ندارد یا خودشان خیلی راغب نیستند که ما آبرسانی به آن‌ها را انجام دهیم. مثل مناطقی از چهارگنبد که خودشان چشمه دارند و دوست ندارند ما در روستاهای‌شان چاه بزنیم که روی قنوات آن‌ها تاثیر بگذارد و آب‌شان را کمتر کند. آن ۲۵ روستا که فاقد آب هستند، ده تای آن‌ها را سال گذشته با اعتبارات دولتی که جذب شد آبرسانی کردیم اما هنوز به مدار نیامده‌اند که تا دو ماه آینده می‌توانم بگویم وارد مدار می‌شوند. وی اضافه می‌کند: روستاهایی که تحت پوشش ما هستند به واسطه اینکه امسال تابستان گرمای هوا نسبت به سال‌های قبل چند درجه افزایش داشته و مصرف مردم نیز زیاد شده دچار مشکل شده‌اند. مصرف در روستاها متاسفانه بر اساس الگوی مصرف انجام نمی‌شود. یعنی هم در خانه حیوان دارند، هم درخت دارند و هم کولر، در تابستان مصرف آب را مضاعف می‌کند. در روستایی اگر آب باشد، ۲۴ ساعته شیر آب باز است و جا برای مصرف هست. فرهنگ صرفه‌جویی هم متاسفانه جا نیفتاده، روستاهایی که خودشان آب دارند دیگر بررسی نمی‌کنند این آب را با چه زحمت و مشقتی همکاران ما دارند به آنجا می‌رسانند و فکر می‌کنند این آب همیشه هست و به فکر آب روستاهای پایین‌دست نیستند. وی تصریح می‌کند: ما در همین روستاهای بخش زیدآباد به طور مثال ۴ حلقه چاه داریم که در حال بهره‌برداری هستند. هر کدام از این چاه‌ها ۳۰ لیتر در ثانیه آبدهی دارد یعنی جمعاً 120 لیتر در ثانیه آبدهی این چاه‌ها است. تقریبا روزی ۱۲ هزار متر مکعب آب داریم، آنچه که مورد نیاز این مشترکین است روزی ۱۸۰۰ مترمکعب آب است. یعنی ما الان 6-5 برابر داریم آب تولید می‌کنیم ولی مصرف غیر‌مجاز است. درواقع انشعاب‌های غیرمجاز یکی از دلایل اصلی بحران آب در روستاهاست، اگر مردم این موارد به ما معرفی نکنند سخت است تک به تک خانه‌ها را بگردیم و انشعاب‌های غیر‌مجاز را پیدا کنیم. از روی مصرف کنتور آن ها هم متوجه می‌شویم ولی خیلی زمان‌بر است ما در روستاها کلا ۲۰ نیرو داریم که ۲۴ ساعته در حال گشت‌زنی هستند. مگر اینها چقدر توان دارند؟ باید شورا و دهیاری ها کمک کنند. در جلسات متعدد تاکید کردم که حداقل تا پایان تابستان با ما همکاری کنند و موارد غیرمجاز را به ما معرفی کنند. امسال وضعیت پسته هم خوب شده و کشاورزان می‌خواهند به هر طریق پسته‌هایشان را آب بدهند، آب کشاورزی خودشان شور است و متاسفانه مجاز و غیرمجاز آب شیرین را با آب شور قاطی می‌کنند و درختان را آبیاری می‌کنند.
 تا الان 70 انشعاب‌ غیرمجاز را قطع کردیم
وی به برخورد با یکی از این انشعاب های غیرمجاز اشاره می‌کند و می‌گوید: دیروز به سراغ یکی از این خانه‌‌باغ‌ها رفتیم، به حدی از آب استفاده کرده بودند که آب جلبک زده بود ولی روستاهای دیگر 15-10 کیلومتر پایین‌تر آب نداشتند. با استفاده‌کنندگان غیرمجاز اشد برخورد را خواهیم داشت. با دادستان هفته آینده جلسه داریم، خودش پرونده‌های ارجاعی ما را بررسی می‌کند و برای آن‌ها حداکثر حکم را در نظر می‌گیرد و بیشترین مبلغی را که امکان دارد برای آن‌ها جریمه می‌بریم که عامل بازدارنده باشد و تأثیر بگذارد و کمک کند مشکل بی‌آبی کمتر شود. با هیچ کس هم در این زمینه شوخی نداریم. در بحث استفاده غیرمجاز هم کوتاه نخواهیم آمد. حتی اگر کسی پول پرداخت بهای آب خود را نداشته باشد ما حاضریم از جیب خودمان پرداخت کنیم اما کسی که غیرمجاز از آب استفاده می‌کند به هیچ عنوان با او مدارا نخواهیم کرد و تخفیف نمی‌دهیم. تا الان هم بالای ۷۰ مورد انشعاب غیرمجاز در این سال قطع کردیم و بیش از ۲۰ مورد هم به دادگاه معرفی کردیم. دیروز ۸ نفر را به دادگاه معرفی کردیم و برای آن‌ها احضاریه آمد. این موارد از روستای فخرآباد، جلال‌آباد، منصورآباد و... بودند. نمی‌شود یک روز از منطقه زیدآباد بازدید کنیم و انشعاب غیرمجاز پیدا نکنیم. متاسفانه تا به حال در این زمینه هیچ همکاری از سوی دهیاری‌ها و شوراها با ما انجام نشده. اگر از طرف فرمانداری فشاری به دهیاران وارد می‌شد خیلی خوب بود، چون انشعاب غیر‌مجاز در روستاها به منزله کم‌کاری دهیاران و شوراها است. مردم کمک کنند و اگر انشعاب غیر‌مجاز دیدند با شماره من تماس بگیرند. مردم به ما محرمانه بگویند و ما امانتدار حرف آن‌ها خواهیم بود.
 با آب شیرین، یونجه و تخمه آفتابگردان می کارند
احمدی به موردی که در سال گذشته منجر به ورود سم به آب شرب مردم روستا شده بود اشاره می‌کند و می‌گوید: سال گذشته در حسن‌آباد مهراب‌خان سم از تانکر وارد شبکه آب شرب شد، بلافاصله متوجه شدیم و شیر اصلی قبل از روستا را بستیم و کل آب شبکه را خالی کردیم، بعد به مردم اعلام کردیم که فعلاً از آب مصرف کنند تا سم آن برطرف شود. این روش در روستای کوچک جواب می‌دهد و برای روستاهای بزرگ نمی‌توان به این راحتی جلوی خطر را گرفت و ممکن است فاجعه بار بیاید. وی ادامه می‌دهد: دیروز هم در حسن‌آباد مهراب‌خان مردم معترض بودند که آب شور از لوله ها می‌آید. یعنی عده‌ای آب شیرین را برای آبیاری درختان دارند استفاده می‌کنند. مثلا در زیدآباد کمبود آب داریم، خدا را خوش نمی‌آید فرد با آب شیرین، یونجه و تخمه آفتابگردان می‌کارد و استخر می‌سازد. مصرف بی‌رویه آب متاسفانه به یک بحران دارد تبدیل می‌شود. رییس آب و فاضلاب روستایی خاطرنشان می‌کند: با زحمت فراوان انشعاب‌های غیر‌مجاز را پیدا می‌کنیم اما فرد خطاکار خیلی صریح می‌گوید غیر‌مجاز نیست! ما اینها را معرفی می کنیم به دادگاه. دادگاه هم باید سریع تشکیل پرونده بدهد و آن‌ها را بازداشت کند. این هم دزدی است و هیچ فرقی نمی‌کند. هر انشعاب غیرمجاز که قطع می‌کنیم در شرایطی که فشار شبکه متوسط باشد ۲۵ خانه را آب‌دار می کند و اگر فشار شبکه بالا باشد تا ۴۵ خانه را هم می‌تواند آب‌دار کند. یعنی با یک انشعاب غیرمجاز حق 45 خانه ضایع می‌شود. این کار بی‌انصافی است.
 اگر شرایط بدتر شود مجبوریم آب را جیره‌بندی کنیم
احمدی میزان آب موجود را برای مصارف انسانی کافی می‌داند و می‌گوید: ما از نظر تولید آب مشکلی نداریم. من به عنوان یک مدیر وظیفه داشتم و منابع آب را اضافه کردم. در زمستان دوتا چاه بیشتر روشن نمی‌کنیم ولی در تابستان اضافه بر مشترکین، مصرف آب داریم. از دیروز که در این روستاها چند انشعاب غیرمجاز را قطع کردیم مثل عمادآباد و فخرآباد وضعیت خیلی بهتر شده. مردم هم سعی کنند در روستاها مصرف خود را آخر هفته کم کنند و آبیاری درختان‌شان را هم در طول هفته انجام دهند. چون در طول هفته مشکل زیادی برای آب نداریم. وی تاکید می‌کند: مسئله دیگر وجود افغان‌هاست که در روستاها معمولاً ساکن هستند، جمعیت بالایی هم دارند و جزو آمار ما هم نیامده‌اند. یعنی ما مجوز چاه که می‌خواهیم بگیریم بر اساس آمار مشترکین به ما مجوز می‌دهند در صورتی که آمار افاغنه در آن نیست، آمار گاو و گوسفند و درختان مردم هم در آن نیست در حالی که همه این‌ها مصرف آب دارند. با همه این تفاسیر فکر می‌کنم نسبت به برخی از شهرستان‌های استان، روستاهای ما وضعیت بهتری دارند. حتی در خود شهر کرمان ساعت‌ها آب جیره‌بندی می‌شود اما تا این ساعت از نظر خودمان آب را جیره‌بندی نکردیم ولی اگر شرایط بدتر شود مجبوریم جیره‌بندی را انجام دهیم.
از او می‌پرسم علاوه بر قطع انشعاب‌های غیر‌مجاز برای بهبود وضعیت آب روستاهایی مثل فخرآباد چه کردید؟ پاسخ می‌دهد: برای روستای فخرآباد و جلال‌آباد یکی از این چاه‌ها را از دیروز وارد مدار کردیم و فشار آب کمی بهتر شده. یکی از پمپ‌ها را هم می‌خواهیم قوی‌تر کنیم که آب بیشتری برداشت کنیم. متاسفانه فشار آب را بیشتر می کنیم روستاهای بالادست با برداشت بی‌رویه باعث می‌شوند آب به روستاهای پایین‌دست نرسد. با همین خشکسالی‌ها و با همه شرایطی که حاکم است از نظر آب و هوایی بر شهر اگر مردم فقط از این آب برای شرب استفاده می‌کردند آب اضافه می‌آوردیم ولی امسال مردم مصرف بی‌رویه دارند. ارزش این انشعاب‌های غیرمجاز آنقدر نیست که فرد آبروی خودش را بگذارد گاهی اوقات یک فرد کار خلافی می‌کند که شاید ارزشش را داشته باشد اما این انشعاب غیرمجاز ارزش بی‌آبرویی را ندارد و جریمه‌ای هم که فرد پرداخت می‌کند خیلی بیشتر از پول آبی است که می‌خواهد پرداخت کند.