شنبه, 25 آبان 1398

هفته‌نامه شماره 581:  20 آبان ۱۳۹۸

مهرداد رایانی مخصوص در گفت‌وگو با پاسارگاد:
با یک معذرت‌خواهی کار تمام می‌شد

 گروه فرهنگ‌و‌هنر
هفته‌ی قبل سید‌علیرضا تقوی در نشریه پاسارگاد نقدی بر تئاتر کابوسی در بیداری به کارگردانی ابراهیم اسدی زیدآبادی نوشت. وی اسدی را به این موضوع متهم کرده بود که نمایشنامه «خشم و هیاهو»ی مهرداد رایانی‌مخصوص را با عوض کردن چند کلمه و پس و پیش کردن‌ چند جمله بدون اینکه در پوستر اجرا نامی از این نمایشنامه‌نویس ببرند اجرا کرده‌اند. تقوی البته به شیوه کارگردانی هم انتقاداتی را وارد کرد. این موضوع با واکنش ابراهیم اسدی مواجه شد و او در گفت‌وگویی که با نگارستان انجام داده از این موضوع دفاع کرد. اسدی در گفت‌وگو با نگارستان عنوان کرده که این اقتباس آزاد از یک نمایشنامه بوده و اجرای خصوصی داشته و برای اجرای خصوصی نیاز به گرفتن اجازه از نویسنده نداشته است. اسدی همچنین در این گفت‌وگو عنوان کرده که هر شب در پایان نمایش به اقتباسی بودن آن از اثر رایانی مخصوص اشاره می‌شده است.
اما مهرداد رایانی مخصوص دیدگاه دیگری دارد و می‌گو‌ید اسدی می‌بایست از او اجازه می‌گرفته و حالا هم که نگرفته می‌توانست با یک عذرخواهی ساده کار را تمام کند. گفت‌وگوی پاسارگاد با این نویسنده در ادامه می‌آید.
 آیا آقای اسدی کارگردان این تئاتر برای گرفتن اجازه با شما تماس گرفت؟
ایشان یا کس دیگری را من یادم نمی‌آید. اسم‌شان را حضور ذهن ندارم. از سال 96 به این طرف من اجازه اجرای این کار را به کسی نداده‌ام. بیش از 20 مورد تماس داشتم که می‌خواستند نمایشنامه را اجرا کنند. به دلایلی که مربوط به خودم است، اجازه ندادم. ما یک قانونی داریم در حمایت از مؤلفان و نویسندگان که ماده 23 آن می‌‌گوید هیچ‌کسی نمی‌تواند قسمتی از متن را استفاده بکند یا از یک اثر اقتباس و یا بهره‌برداری بکند و یا حتا یک مشابهت‌هایی را بردارد بدون اینکه صاحب آن اثر در جریان باشد و اجازه داده باشد. این موضوع یک تا سه سال حبس دارد. وقتی می‌خواهی دست به یک اثر بزنی باید اجازه بگیرید.
 این که این کار پوستر داشته و در اینستاگرام اطلاع‌رسانی شده می‌تواند اجرای خصوصی باشد؟
من از این قانون اطلاعی ندارم. ولی این موضوع تعریفی دارد. ایشان باید مجوز می‌گرفتند. یک قانونی وجود دارد که بعد از پنجاه سال و یا به تعبیری 30 سال اگر مؤلف حقوق کارش را به کسی محول نکرده باشد می‌توان از آن استفاده کرد و حق التحریر ندارد. این آقای محترم هم احتمال زیاد زنگ زده ولی من یادم نیست و با ضرس قاطع می‌گویم اجازه اجرا از من ندارد.
 ایشان عنوان می‌کنند اقتباس آزاد بوده؟
اقتباس آزاد یعنی چی؟ ایشان در مصاحبه عنوان می‌کند که از نمایشنامه من اقتباس کرده و باید اجازه می‌گرفتند. نباید این کار را می‌کرد. حالا هم که کرده باید عذرخواهی می‌کرد و تمام می‌شد، می‌رفت. من که نمی‌خواهم از این عزیزان شکایت کنم. ولی خیلی مؤدب بپذیرد. ما جزو یک خانواده هستیم. از تئاتر مهم‌تر انسانیت و اخلاق است. ما می‌خواهیم در تئاتر، اخلاقیات را به مردم نشان بدهیم. نمایشنامه‌ای که من نوشتم نقد اجتماعی است. دارم این کار را می‌کنم که اصلاح اخلاقیات باشد. وقتی خودمان این کار را می‌کنیم دیگر چه باید گفت؟ اگر اشتباهی می‌کنیم، عذرخواهی کنیم و تمام می‌شود. ولی وقتی لجاجت می‌کنیم چیز دیگری شکل می‌گیرد و من هم ناراحت می‌شوم. در شأن من نیست که برخورد قهری ‌کنم. ولی توقع دارم اگر این فرد خطا کرد اعتراف کند. این‌گونه خودش را بالا می‌برد و این شجاعت و جسارتش را نشان می‌دهد.