دوشنبه, 27 آذر 1396

هفته‌نامه شماره 493: 20 آذر 1396

دکتر محمد ترکمان در سمینار تربیت جنسی کودکان و نوجوانان
تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید
- نجمه محمودآبادی
«تربیت جنسی یکی از مهم‌ترین انواع تربیت است که باید در کنار سایر موارد تربیتی مورد توجه قرار گیرد. آموزش تربیت جنسی سبب پیشگیری از سوء‌استفاده جنسی از کودکان‏، پیشگیری از برخی علل اختلالات و انحرافات جنسی،، پیشگیری از برخی علل رفتارهای جنسی پرخطر نوجوانان و بزرگسالان می‌شود» این‌ها را دکتر محمد ترکمان می‌گوید. او در سمینار تربیت جنسی کودکان و نوجوانان که به همت باشگاه ورزشی تارا و اداره بهزیستی روز سه‌شنبه هفته گذشته در سالن اجتماعات غدیر برگزار شد، گفت: «کودکان بیشتر در معرض پیام‌های جنسی هستند که این امر سبب کاهش سن بلوغ در آن‌ها می‌شود و در آینده سبب تغییرات وسیعی در رفتار جنسی و اجتماعی آن‌ها مانند افزایش سن ازدواج و... می‌شود».
- باورهای غلط در مورد تربیت جنسی
این روان‌شناس بالینی درباره باورهای غلطی که والدین در مورد تربیت جنسی دارند گفت: « 8 باور غلطی که مانع از تربیت جنسی کودکان توسط والدین می‌شوند: 1- روند تربیت جنسی باید مقطعی و در صورت لزوم در اوایل نوجوانی انجام گیرد. 2- اگر فرزندم نمی‌پرسد پس نیازی به توضیح دادن نیست. 3- شناخت موضوعات جنسی می‌تواند آسیب‌رسان باشد و باعث تحریک کودک شود. 4- کودکان هیچ نوع احساس جنسی ندارند. 5- اگر کودکی رفتار یا گفتار جنسی مانند بزرگسالان انجام می‌دهد، پس می‌داند این عمل چیست 6- تربیت جنسی در حد پاسخگویی به سئوالات جنسی کودکان کافی است. 7- والدین نیازی به یادگیری این مهارت ندارند و مربیان و معلمان می‌توانند جایگزین مناسبی برای آموزش باشند. 8- کودک من در معرض سوء‌استفاده جنسی نیست».
- اطلاعات جنسی کودکان در سنین مختلف
ترکمان در ادامه دادن اطلاعات جنسی به کودکان را تقسیم‌بندی کرد و توضیح داد: در هر سنی دادن اطلاعات به کودک متفاوت است مثلا برای کودکان تا 5 سالگی باید؛ نام صحیح اعضای بدن از جمله اعضای تناسلی را بدانند، درک کنند که نوزادان از رحم مادر متولد می‌شوند، مفهوم فضای خصوصی را هنگام تعویض لباس و رفتن به توالت بدانند، بتوانند به راحتی با والدین یا فرد بزرگسال قابل اعتماد دیگری درباره جنسیت صحبت کنند، نسبت به هویت مذکر و مونث خود عزت نفس داشته باشند.
- اطلاعات لازم برای کودکان تا 9 سالگی
ترکمان گفت: کودک تا سن 9 سالگی باید بتواند تولید مثل حیوانات و گیاهان را به عنوان بخشی از چرخه حیات درک کند، در پاسخ به سئوالاتی چون نوزادان از کجا می‌آیند؟ چطوری می‌روند توی دل مامان؟ چطوری بیرون می‌آیند؟ چیزهایی شنیده باشند، از تفاوت بین دو جنس آگاه باشند و بتوانند از واژگان صحیح برای اشاره به اندام تناسلی خود و جنس مخالف استفاده کنند، مفاهیم مربوط به خانواده، یعنی پدر و مادرشدن را بفهمند،  نسبت به سلامت و ایمنی خود احساس مسئولیت کنند، بتوانند احساسات خود را با والدین یا افراد بزرگسال قابل اعتماد در میان بگذارند.
- اطلاعات لازم برای کودکان 13 سالگی
کودکان 9 تا 13 سال باید جنسیت را به عنوان بخش طبیعی از زندگی درک کنند، با تغییرات طبیعی دخترها و پسرها در دوران بلوغ (عادت ماهیانه و احتلام) آشنا شوند، روند تولیدِمثل را درک کنند، درباره انتقال ویروس ایدز و بیماری‌هایی که از طریق جنسی منتقل می‌شوند اطلاعات بیشتری به دست بیاورند، بدانند سوء‌استفاده جنسی و عاطفی چیست، چگونه می‌توان آن‌را تشخیص داد، چگونه می‌توان خود را از آن محافظت نمود و در موقعیت‌هایی که بالقوه خطرناک هستند، چگونه باید رفتار کرد.  وی در ادامه افزود: «بعد از 13 سالگی بچه‌ها باید همه چیز را بدانند.»
- پاسخگویی به سوالات جنسی کودکان
محمد ترکمان با بیان این که پاسخگویی به  سئوالات جنسی چهار مرحله دارد گفت: «در مرحله اول از سئوال کودک‌تان استقبال کنید. مضطرب و شرمنده نشوید و موضوع را به شوخی  نگیرید. دقت کنید واقعیت را بگوید و در پاسخ دادن به فرزندتان طفره نروید». ترکمان در مورد مرحله دوم گفت: «در مرحله بعد می‌گوییم چه سئوال خوبی! تو چی فکر می‌کنی؟ از میزان اطلاعات کودک سئوال کنید. (چطور شد که این سوال برایت پیش آمد؟). چنانچه نگرش غلطی دارد  باید به او پاسخی ساده، کوتاه و قابل فهم و صادقانه داد و ضمنا فراموش نکنید اطلاعات بیش از حد ندهید. حداکثر 2 یا 3 جمله کفایت می‌کند. حتما ارزش‌های شخصی خود مثل ارزش‌های مذهبی را هم بگویید. متوجه باشید که دروغ نگویید و جواب‌های خرافی هم ندهید». این روان‌شناس درباره مرحله‌ی چهارم گفت: « در مرحله آخر دریافت کودک را بررسی کنید. از کودک بخواهید دوباره تکرار کند. در صورت نیاز اصلاح مجدد کنید».
- اگر کودک در معرض پیام‌های جنسی قرار گرفت چه باید کرد؟
محمد ترکمان درباره کودکی که در معرض پیام‌های جنسی قرار گرفته است،گفت: «مداخله در بحران کنید. صحنه را مدیریت کنید. از واکنش هیجانی بپرهیزید. با کودک صحبت و اعتمادسازی کنید. از مسئله نگذرید. بگذارید بداند شما قصد تنبیه ندارید. اعتماد کودک را جلب کنید. دریافت کودک را بررسی کنید. از او بپرسید چه دیده است. میزان اطلاعات او را جویا شوید. از بحث هدایت شده استفاده کنید. اطلاعات کودک را اصلاح کنید و امنیت او را فراهم کنید. اطلاعات درست و متناسب با سن کودک بدهید. تدابیر لازم برای پیشگیری و اتفاق افتادن مجدد را انجام دهید و در نهایت واکنش‌های هیجانی کودک را تا مدتی نادیده بگیرید و با ثبات رفتار کنید».
- خودارضایی در کودکان
ترکمان با بیان این که خودارضایی در کودکان به اشکال مختلفی دیده می‌شود گفت: «دست زدن مکرر به اندام تناسلی، ور رفتن با ختنه‌گاه، مالیدن خود به در و دیوار و سایر وسایل، فشردن خود، قرار دادن وسیله‌ای مانند عروسک بین پاها، جمع کردن لباس زیر در اطراف ناحیه تناسلی، مالیدن خود به زمین و...». او در مورد آنچه والدین باید در این مورد بدانند، گفت: «رفتاری که در آن لحظه از خود نشان می‌دهید می‌تواند تصویر بلندمدت کودک را از بدن خودش تعیین کند. پس مراقب باشید و درست عمل کنید: اگر خودارضایی کم بود نادیده بگیرید. مسایل پزشکی مانند یبوست و خارش را مرتفع کنید. کودک حتما لباس زیر داشته باشد و جنس آن نخی باشد تا باعث تحریک کمتر شود. از روش‌های حواس‌پرتی به صورت مثبت استفاده کنید. دستان کودک را مشغول کنید مثلا با خمیربازی. با کودک خود در مورد رفتارش صحبت کنید. با تاکید بر خصوصی بودن و غیربهداشتی بودن این عمل به کودک خود احساس گناه ندهید و آرام باشید. اضطراب کودک را مدیریت کنید. و اگر موفق نشدید از روان‌شناس کمک بگیرید». محمد ترکمان درباره کودکانی که نیاز یه کمک روان‌شناس دارند گفت: «کودکانی که در حضور همه این کار را انجام می‌دهد یا به صورت وسواس‌گونه این کار را تکرار می‌کنند، به دیگران آموزش می‌دهند، علی‌رغم درخواست والدین از این کار لذت می‌برند و آن را ادامه می‌دهند، و این عمل‌شان با رفتارهای خشن دیگر مانند ضربه زدن به خود یا تمایل به تماشای صحنه‌های جنسی و گفتن الفاظ رکیک همراه است، حتما نیاز به روان شناس دارند».
- سوء‌استفاده جنسی از کودکان
از نظر او سوء‌استفاده جنسی؛ « درگیرکردن اجباری یا اغوایی کودک در فعالیت‌های جنسی است که در حد رشد او نیست. زمانی که این رفتار از طریق یک فرد بزرگسال با کودک از طریق فشار یا زور، فریب و... انجام شود به آن سوءاستفاده جنسی می‌گویند». ترکمان با بیان این‌که والدین وظیفه دارند  آموزش‌های لازم برای مراقبت‌های جنسی را به فرزندشان بدهند گفت: «1-کودک‌تان را با اندام‌های خصوصی‌اش آشنا کنید و به او آموزش دهید این اندام‌ها را بپوشاند مگر در حمام و دستشویی. 2- آشنا کردن کودک با قوانین لمس: کسی اجازه دیدن و لمس اندام‌های خصوصی تو را ندارد. جز در موارد ضروری توسط والدین یا پزشک در حضور والدین. 3- آشنا کردن کودک با مفهوم آزار (کتک زدن، توهین و فحاشی و دست زدن به اندام های خصوصی) 4-آشنا کردن کودک با قوانین دفاع: (نه، برو، بگو)». ترکمان در ادامه افزود: « از کودک‌تان بخواهید احساس خطر را جدی بگیرد و احساسش را به یک بزرگ‌تر قابل اعتماد بگوید. در موارد مواجه شدن با آزار، با نگاه به چشم طرف مقابل محکم بگوید: نه این کار را نکن. سریع از طرف دور شود و از بزرگ‌ترهای آشنا و حتی غریب کمک بخواهد و حتی فریاد بزند و با پلیس تماس بگیرد. اگر مورد آزار قرار گرفت از چیزی نترسد و حتی اگر قول داد به کسی نگوید، به والدینش بگوید». این روان‌شناس درباره سایر تمهیدات برای پیشگیری از سوء‌استفاده جنسی از کودکان گفت: « بر تعاملات کودکان‌تان با افراد غریبه و آشنا نظارت کافی داشته باشید. شرایطی که در آن احتمال خطر بیشتر است مثل همسایه بزهکار را پیش‌بینی کنید. کودکانی که دچار مشکلاتی مثل عقب ماندگی هستند احتمال خطر برای آن‌ها بیشتر است. عواملِ خطرهای خانوادگی مثل بیماری روانی یا شخصیتی را بشناسید و توجه کنید. کودک‌تان حتما شب در خانه‌ای که شما در آن هستید بخوابد. کودک را با مراقب غیرهمجنس تنها نگذارید. حتی به محارمی که از نظر شخصیتی و روانی مشکل دارند اعتماد نکنید. به کودکان بیاموزید احترام به بزرگ‌ترها به معنی تسلیم بی‌چون و چرا نیست».