دوشنبه, 21 آبان 1397

هفته‌نامه شماره 536:  21 آبان 1397

پاسارگاد به بهانه هفته سلامت زنان، کم‌تحرکی زنان را بررسی می‌کند

40 درصد زنان سیرجانی چاق هستند

 بتول بلالی

40 درصد زنان سیرجانی چاق هستند، آن هم نه چاقی معمولی بلکه اضافه‌وزن دارند. طبق آمار مرکز بهداشت طی بررسی‌های انجام شده در سال 96 و شش ماهه اول سال 97، براساس اطلاعات ثبت‌شده 27 هزار و 755 نفر از زنان همشهری در سامانه سیب سلامت(سیستم یکپارچه بهداشتی در وزارت بهداشت و درمان) مشخص شد 40 درصد زنان سیرجانی اضافه وزن دارند، 31 درصد چاق هستند، 62 درصد چاقی شکمی دارند. این آمار در حالی منتشر شده است که  24 تا 30 مهرماه هفته سلامت زنان نامگذاری شده و شعار این هفته،«حرکت» برای سلامت زنان با تاکید بر اصلاح شیوه زندگی است. شیوه زندگی نامطلوبی که زنان ایرانی را با مشکلات زیادی مواجه کرده است و طبق این آمار بیش از 41 درصد زنان سیرجانی فعالیت بدنی مناسبی ندارند. 

 خانم‌‌هایی که ورزش می‌کنند

«خانم‌ها دوست دارند ظریف و خوش‌فرم شوند. بیمار نشوند اما خانم‌ها کلا تنبل‌اند. اصلا نمی‌آیند باشگاه اگر هم بیایند زود می‌‌روند. یکسری حرکت انجام می‌دهند و می‌روند. خسته می‌شوند و ورزش رو ادامه نمی‌دهند.» زهره در حالی این حرف‌‌ها را می‌گوید که بدو‌بدو خود را به داخل سالن می‌رساند تا لباس ورزشی‌اش را بپوشد. صدای آهنگ سالن را پر کرده، صدای زهره به سختی شنیده می‌شود؛ «دو، سه سال ورزش می‌کنم برای وزن کم‌کردن، البته اگر مرتب بیایی تاثیر دارد.» فقط برای لاغری ورزش می‌کنی؟«لاغر باشی سالم هم هستی دیگه.» پیاده‌روی هم می‌کنید؟ «نه، چون ورزش هوازی و بادی‌ریتم انجام می‌دهم که انرژی زیادی می‌گیرند». زهره هفته‌ای سه روز ورزش باشگاهی انجام می‌دهد.

نسترن چهار سال مداوم مربی باشگاه است و ماهیانه بیش از 100 ساعت کلاس‌های ورزشی را مربیگری می‌کند؛ «همیشه نشاط دارم. ورزش تاثیر به‌سزایی در زندگی من از نظر روحیه و سلامتی داشته. از هم‌سن و سال‌هایم خیلی جلوترم.» باشگاه محل کار نسترن از 7 صبح تا 9 شب باز است و روزانه 100 تا 150 نفر از باشگاه استفاده می‌کنند. کلاس نسترن را خانم‌های20 تا 38 ساله تشکیل می‌دهند که اکثرا برای لاغری آمده‌اند و سپس برای سلامتی. ورزش‌های هوازی انجام می‌دهند. نسترن در توضیح ورزش هوازی می‌گوید: «باید اصولی ورزش کرد.ورزش‌هایی که بیش از 45 دقیقه ادامه دارند و ضربان قلب را بالا می‌برند و چربی‌سوزی دارند. حجم ریه‌ها افزایش پیدا می‌کند و برای گرفتگی عروق مفید است». 

نسترن از شاگردانش می‌پرسد برای چی ورزش می‌کنید؟ و آن‌ها هم‌صدا و بلند می‌گویند: «روحیه، سلامتی، لاغری».

فعالیت‌های فیزیکی منظم به همراه رژیم غذایی مناسب یکی از روشهای کنترل چاقی است اما لیلا دوست دارد ورزش را بدون رعایت رژیم غذایی ادامه دهد. قبلا کوهنورد بوده و بعد از بارداری ورزش را ترک و فقط رژیم غذایی را رعایت کرده است؛ «با ورزش کردن روحیه‌ام عوض می‌شود. 75 کیلو وزن داشتم و با ورزش و رعایت رژیم غذایی به 64 کیلو در یک ماه رسیدم. اصلا باورم نمی‌شد اینقدر کم کردم.» لیلا آنقدر به ورزش وابسته شده که می‌گوید: «یک جلسه آزمایش داشتم و نتوانستم باشگاه بیایم، خیلی ناراحتم. اگر ورزش نیایم کسل می‌شوم. بعد از ورزش کردن اصلا اشتها ندارم. پر‌خوری نمی‌کنم و این برایم عادت شده».

 جسم که سالم باشد روحیه هم سالم است 

انگیزه سارا از دو سال ورزش کردن، سلامتی است. هزینه باشگاه زیاد نیست؟ «هست ولی از بقیه هزینه‌ها می‌زنم و ورزش می‌کنم. از تغییر روحیه‌ام فهمیدم سلامتی‌ام بیش‌تر از قبل است. جسم و روحیه بهم مربوط‌اند».

مریم و شیرین دو دوست قدیمی‌اند. با هم قرار گذاشته‌اند صبح‌ها بعد از اینکه بچه‌ها را به مدرسه فرستادند، پیاده‌روی کنند. مریم در خانه تردمیل دارد و شیرین گیاهخواری می‌کند و رژیم غذایی‌اش مخصوص است.

نگین 7- 8 سال برای تناسب اندام ورزش می‌کند؛ «هیچ‌وقت بدون ورزش نبودم. قبلا شب‌ها تا 5- 6 صبح بیدار بودم و روزها تا عصر می‌خوابیدم و اشتهای زیادی داشتم. از وقتی ورزش می‌کنم، خوابم تنظیم شده. شب‌ها می‌خوابم و صبح‌ها زود بیدار می‌شوم. الان به صورت جدی ورزش می‌کنم و تغذیه‌ام را تغییر دادم. بقیه خانم‌ها را که در باشگاه می‌بینم، تشویق می‌شوم».

لادن دلیل ورزش کردنش را اینگونه بیان می‌کند: «می‌خوام تا آخر عمر ورزش کنم و لاغر بمانم. افسردگی داشتم؛ فقط می‌خوردم و می‌خوابیدم. زندگی‌ام بدون برنامه می‌گذشت. دوست نداشتم از خونه بیرون برم. درون‌گرا شده بودم. رژیم غذایی می‌گرفتم و از دوچرخه ثابت در خانه استفاده می‌کردم. الان با دوستانم ورزش می‌کنم. با ورزش هم خوش‌اندام می‌شوی و هم روحیه‌ات عوض می‌شود». 

سوسن در خانه تردمیل داشته اما معتقد است ورزش‌های گروهی بهتر است؛ «وقتی مربی باشد ازت می‌خواهد که تمرین داشته باشی. خودم را در آینه می‌بینم که لاغر شده‌ام خوشحال می‌شوم. کم‌کم جا می‌افته که کم غذا بخوری». 

فاطمه و دخترش گپ می‌زنند و در پیست چمران قدم می‌زنند. او می‌گوید: «برای ورزش کردن فقط عصرها پیاده‌روی می‌کنم». 

 انجام کارهای خانه، فعالیت بدنی محسوب نمی‌شود

رییس مرکز بهداشت سیرجان از عدم تمایل بانوان به فعالیت بدنی، تحرک و ورزش اظهار تاسف کرد. وی توضیح داد: «به دلیل کم‌تحرکی وضعیت شاخص چاقی در خانم‌ها زیاد جالب نیست. هر بیماری می‌تواند مرتبط با عدم فعالیت بدنی باشد. عدم تحرک باعث بیماری‌های زیادی از جمله چاقی و اضافه‌وزن است. چاقی یکی از عوامل انواع سرطان‌ها است. چاقی را ام‌الامراض می‌دانند که باعث بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری‌های روحی و روانی(افسردگی، اضطراب)، سوء‌هاضمه، فشار خون، بیماری قلبی- عروقی، پوکی استخوان می‌شود. این بیماری‌ها زودتر به سراغ افرادی می‌رود که ورزش نمی‌کنند. با ورزش کردن پوکی استخوان در بانوان به تاخیر می‌افتد یا اصلا دچار پوکی نمی‌شوند. ممکن است خانم ورزشکاری در سن 55-60 سالگی دچار پوکی شود نسبت به خانمی که 40-45 ساله است و ورزش نکرده. نمی‌توان گفت ورزشکاران صد‌درصد در برابر بیماری‌ها ایمن می‌شوند ولی درصد‌ ابتلا، به شدت کاهش پیدا می‌کند.» 

دکتر محمد موقری افزود: «علت بیماری‌ها مشخص نیست ولی چاقی در خانم‌ها به دلیل فعالیت بدنی کم، زودتر عوارض‌اش را نشان می‌دهد. چاقی خانم‌ها بیش‌تر به صورت چاقی شکمی است و این افراد مستعد بیماری‌های غیر واگیر هستند. با ورزش کردن ترشح هورمون‌های استرس‌ بدن کاهش پیدا می‌کند و فرد دیرتر بیمار می‌شود.»

ورزش منظم و مداوم ورزش مد نظر دکتر موقری است. وی انجام کارهای منزل را جزو حرکات ورزشی نمی‌داند و معتقد است انجام کارهای خانه فقط خسته‌کننده است.

 ورزش گروهی، بهترین نوع ورزش است

دکتر منصور ابراهیمیان دکترای پزشکی ورزشی، ورزش کردن را به دو نوع  تفننی و حرفه‌ای تقسیم می‌کند. خانم‌های 16 تا 25-30 ساله ورزش‌ حرفه‌ای را دوست دارند. خانم‌های بالای 35 سال ورزش‌های تفننی را دوست دارند و خانم‌های50-45 ساله از نظر روحی افت می‌کنند که باید ورزش‌های هوازی، تفننی و نشاط‌آور مثل پیاده‌روی، دوچرخه، شنا، سوارکاری انجام دهند. باید ترکیبات هورمونی این افراد بالا رود. اندروفین‌ها(هورمون‌هایی که باعث تسکین درد می‌شوند) در اثر ورزش ترشح می‌شوند و بر روی نشاط خانم‌ها تاثیر دارد».  از نظر رییس هیئت پزشکی ورزشی سیرجان، ورزش گروهی بهتر از ورزش انفرادی یا ورزش کردن در خانه است؛ «خانم‌ها حتی‌الامکان در محیط‌های بیرون، گروهی و هدفمند ورزش کنند. کمتر از تردمیل و ورزش در خانه استفاده کنند. ورزش تفننی گروهی، شادابی و نشاط دارد و برای افراد افسرده بسیار موثر است. پس از 40 سالگی دیابت، چربی و فشار خون به سراغ افراد می‌آید و نیاز به توان‌بخشی قلبی- عروقی مخصوصا در خانم‌ها است. با ورزش می‌توان بسیاری بیماری‌ها را به تاخیر انداخت و کاهش وزن خواهیم داشت. 

 چطور از ورزش لذت ببریم

دکتر ابراهیمیان گفت: «شرط اول داشتن هدف است اینکه چرا ورزش می‌کنید؛ برای کاهش وزن، فیتنس(تناسب اندام)، بالا بردن قدرت عضلات، توان‌بخشی قلبی و ریوی یا شادابی و نشاط. یک خانم 50 ساله باید با شدت کم و سطح پایینی تمرینات ورزش هوازی را شروع کند. سنین بالای 55 سالگی کاهش وزن سخت است.» وی توصیه کرد: «اصلا به سمت رژیم‌های سخت نروید. خانم‌های جوان رژیم را تحمل می‌کنند و با قطع رژیم، وزن دوباره بالا می‌رود. برای خوش‌فرمی و خوش‌تیپی برنامه‌های مناسب ورزشی وجود دارد». 

 مزیت بالا رفتن ضربان قلب در ورزش  

«باید ضربان قلب جهت جلوگیری از سکته کردن کنترل و قطر عروق زیاد شود. با بالا رفتن ضربان قلب توانایی ماهیچه‌های قلبی افزایش می‌یابد. افرادی که تحرک ندارند، حجم ریه‌شان کم است. ورزش، حجم ریه را جهت تخلیه مجاری تنفسی زیاد می‌کند».  

او در پاسخ به اینکه با ورزش ضربان قلب‌ بالا رود امکان سکته کردن هست، گفت: «اگر نحوه گرم کردن بدن مناسب باشد به ندرت این قضیه اتفاق می‌افتد. برخی خانم‌ها دچار افتادگی دریچه میترال و تپش قلب هستند و در حالت نشسته یا پیاده‌روی ملایم هم ضربان قلب بالایی دارند. با ورزش کردن و ترشح آدرنالین که هنگام ورزش ایجاد می‌شود می‌توان کنترل ضربان قلب را در دست گرفت. برنامه‌های تمرینی ورزشی باید براساس شدت ضربان قلب باشد. چنانچه از بیماری‌هایی مثل دیابت، فشار خون مستثنی باشند، سکته نمی‌کنند».

 از آنجا که پوکی استخوان یکی از بیماری‌های رایج بین زنان است، دکتر ابراهیمیان طبق تحقیقی تراکم استخوان خانم‌های دونده، والیبالیست و خانم‌های بی‌تحرک را بررسی کرده است: «خانم‌هایی که پیشینه ورزشی داشتند نسبت به خانم‌های کم سنی که تحرک و ورزش نداشتند، تراکم استخوان پایداری داشتند.» وی افزود: «بعضی فکر می‌کنند ‌خوردن شیر به تنهایی تراکم استخوان را زیاد می‌کند. جانشین شدن کلسیم در بافت استخوانی همزمان با تحرک ایجاد می‌شود و مصرف شیر و تحرک با هم ارتباط دارد. با ورزش، ترشح هورمون رشد زیاد می‌شود و تراکم استخوان افزایش می‌یابد.خانم‌هایی که ورزش می‌کنند در دوران پیری تراکم استخوان‌شان تضمین شده‌ است.» رییس هیئت پزشکی ورزشی سیرجان ورزش کردن در دوران بارداری را نیز بسیار مفید دانست؛ «احتمال دیابت بارداری در خانم‌های باردار کاهش می‌یابد و زایمان آسان‌تری خواهند داشت. خانم‌های باردار حتما فعالیت‌های ورزشی مثل پیاده‌روی و شنای نرم را انجام دهند. فقط در موارد بسیار کمی ورزش برای آن‌ها ممنوع است».

دکتر ابراهیمیان درباره اینکه ورزش باعث کاهش سرطان سینه می‌شود، گفت: «هنوز ثابت نشده ولی سرطان سینه به دنبال اختلال هورمون‌های استروژن و پروژسترون است. با ورزش دوره یائسه‌شدن به تاخیر می‌افتد و با ترشح هورمون‌های رشد و استروژن و پروژسترون سرطان سینه مستعد نیست».

 چه بانوانی نباید ورزش کنند؟

هیچ خانمی محدودیت ورزش و تحرک ندارد. حتی افرادی که دچار یک نوع معلولیت هستند باید ورزش کنند. منع ورزش برای هیچ گروهی نداریم. خانم‌هایی که دیسک کمر و گردن دارند، باید ورزش کنند ولی نه ورزش‌های جهشی و انفجاری، باید با برنامه ورزش کنند. نوع ورزش در افراد مبتلا به مشکل قلبی و عروقی نیز فرق می‌کند. این افراد با مراجعه به متخصص ورزشی، برنامه‌ مناسب تمرینی جهت توان‌بخشی قلبی، ریوی بگیرند و تحرک داشته باشند». 

لادن و دوستانش خاطره رژیم‌های گوناگون، ترک میهمانی‌های دورهمی، نخوردن شیرینی و شکلات، گرسنگی‌ها طولانی‌مدت و دویدن‌های نفس‌گیر را از یاد نمی‌برند. به خاطر چشیدن این تلخی‌ها، تصمیم به ورزش مداوم گرفته‌اند تا بتوانند انرژی‌های منفی را از خود دور و شاد زندگی کنند.