دوشنبه, 21 آبان 1397

هفته‌نامه شماره 536:  21 آبان 1397

گلیم سیرجان از نگاه «مایومی هارونو » دخترِ ژاپنی 

سیرجان برای گردشگرانِ گلیم جذاب نیست

 گروه جامعه

عاشق گلیم شیریکی‌پیچ سیرجان است.آنقدر که به محض آمدنش به سیرجان و دیدن گلیم، درصدد یادگیری گلیم برمی‌آید. اوایل هیچ فهمی از گلیم و طرح و نوع بافتش نداشت، با فارسی دست و پا شکسته می‌گوید اوایل زمان بافت اینقدر تار پارکردم تا راه افتادم. «مایومی هارونو » از شهر اساکا ژاپن دوسال است به واسطه ازدواجش با یک مرد سیرجانی، ساکن سیرجان شده است. او حالا پس از یادگیری بافت گلیم و ارتباط با بافنده‌ها درصدد راه انداختن وبسایتی است که بتواند با معرفی گلیم سیرجان، بازاری ایجاد کند تا هم گلیم باکیفیت به دست هم‌وطنانش در ژاپن برسد و هم گلیم را با قیمت بالاتر از بافنده‌های سیرجان بخرد تا سودی عایدشان شود.

 دلیل علاقمندی‌تان به گلیم شیریکی‌پیچ چه بود؟

حدود دو سال است در سیرجان زندگی می‌کنم. شوهرم سیرجانی‌است و به واسطه شغل همسرم برای زندگی به سیرجان آمدیم. همان سال اول که سیرجان آمدم و گلیم سیرجان را مشاهده کردم به این هنر علاقمند شدم و درصدد یادگیری این هنر برآمدم. در یکی از آموزشگاه‌های سیرجان نام‌نویسی کردم و گلیم‌بافی رو یاد گرفتم. کم‌کم علاقه‌ام بیشتر شد، و الان درصدد راه‌انداری بیزینس خودم هستم، دراین مسیر یک وبسایت طراحی کردم، و در حال گسترش آن هستم.

 به عنوان یک غیرایرانی گلیم سیرجان چه ویژگی‌هایی داشته که شما را جذب کرده است؟

من اساسا از بچگی به کارهای دستی علاقمند بودم، قبل از اینکه ایران بیایم 4 ماه ترکیه بودم، و آنجا قالی و گلیم ترکی که خیلی معروف است را دیدم و خیلی خوشم آمد. زمانی به سیرجان آمدم نمی‌دانستم که سیرجان گلیمش اینقد معروف است و زمانی طرح و رنگ‌های گلیم سیرجان را دیدم خیلی علاقمند شدم.

 به نظرتان گلیم سیرجان واقعا شایسته‌ی جهانی شدن هست؟

مطمئنا. گلیم سیرجان ارزش خیلی بالایی دارد.حداقل من 10 تا تکنیک گلیم‌بافی را می‌شناسم و این تکنیکی که در گلیم سیرجان استفاده می‌شود سخت‌ترین‌شان است و بیشترین زمان را می‌برد. زمانی بافت گلیم تمام می‌شود فوق‌العاده مستحکم است. طراحیش هم جزییات و ظرافت‌های زیادی دارد. سایر گلیم‌ها طرح‌های‌شان خیلی ساده است اما گلیم سیرجان خیلی ظریف‌کاری دارد و زمانی کار نهایی را می‌بینی نسبت به گلیم‌های دیگر فوق‌العاده خاص است.

 از کدام طرح و رنگ در گلیم سیرجان خوشتان آمده است؟

رنگ‌های به کار رفته در طرح‌های قدیمی گلیم سیرجان رنگ‌های تیره و غمگینی است. البته طرح و رنگ‌های بسیار زیبایی‌ هستند اما گاهی اوقات کسل‌کننده می‌شود. چند روز پیش دارستان بودیم چندتا کار جدید با طرح و رنگ‌های متفاوت دیدم، که خیلی شاداب بودند و تقریبا طرح‌های مدرنی بودند.

 شما خودتان در بافت گلیم از طرح‌ها و رنگ‌های ابتکاری و شاد استفاده می‌کنید؟

کاری که من انجام می‌دهم از لحاظ رنگ و طرح، مدرن است. البته من کاری به طرح ندارم و فقط رنگ‌ها را عوض می‌کنم. 

باخنده و به فارسی می‌گوید (خیلی رنگی رنگی می‌شه)

 گلیم و فرش را در جاهای زیادی دیدید هیچوقت سعی کردید طرح‌های گلیم ایرانی و خارجی را تلفیق کنید؟

من هنوز در این سطح نیستم که بخواهم طرح‌ها را تلفیق کنم، اما ممکن است در آینده بخواهم این کار را انجام دهم. استادم کتابی به من معرفی کرد از طرح‌های آقای عرب‌زاده که خیلی طرح‌های جدید و مدرنی دارد و خیلی تحت تاثیر قرار گرفتم، مطمئنا در آینده یکی از برنامه‌هایم این است که از طرح‌ها جدیدو تلفیقی استفاده کنم.

 بافت گلیم سخت است؟

خیلی. وقتی شروع به بافتن کردم کلی از تارهای گلیم را پاره کردم. چون وارد نبودم و تارها خیلی ظریف بودند.

 از بافت گلیم لذت می‌برید یا برایتان خسته‌کننده است؟

واسم لذت‌بخش است اما در بافت حتما باید تمرکز داشته باشی تا کار خوب از آب در بیاید.

 بافت گلیم را بصورت حرفه‌ای ادامه می‌دهید؟

فکر نکنم اینقد با استعداد  باشم که بتوانم حرفه‌ای گلیم ببافم. من واقعا به خانم‌هایی که چنین گلیم‌هایی می‌بافند احترام می‌گذارم،خیلی خیلی کار سخت و زمانبری است و باید استعداد خاصی داشته باشی.

 اسم‌ طرح‌های گلیم سیرجان را یاد گرفتید؟

من طرح‌ها را می‌شناسم اما نام‌های‌شان را نمی‌دانم. 

 صفر تا صد گلیم‌بافی را بلد هستید؟

بله، از دارکردن تا بافتن؛ ابتدا چله‌کشی، بعد بافت و بعد هم بریدن گلیم. اما هنوز کارگاه رنگرزی را ندیدم.

 چند روز پیش از روستای دارستان که سال پیش به عنوان دهکده‌جهانی گلیم انتخاب شده است بازدید داشتید، به نظرتان سیرجان به عنوان شهر جهانی گلیم و دارستان به عنوان دهکده گلیم چه کمبودهایی برای جذب گردشگر دارد؟

مهمترین عامل این است که این شهر برای جذب گردشگر امکانات ندارد، مثلا ما چندبار سعی کردیم موزه اینجا را ببینیم همیشه بسته است، جایی که همیشه باید باز باشد بسته است، در سیرجان یک مکانی که صفر تا صد کار گلیم به گردشگر نشان داده شود، وجود ندارد. هر چیزی برای شهرت باید فاکتورهایی داشته باشد. یا مثلا در دارستان عملا چیزی وجود ندارد که چشم آدم را بگیرد فقط دو سه تا خانه قدیمی و دوتا دار قدیمی وجود دارد، و هیچ لیدری در دارستان نیست که گردشگران را به بافندگان وصل کند و گردشگر زمانی وارد دارستان می‌شود خودش باید پرس‌و‌جو کند تا بافنده‌ها را پیدا کند. 

 چه اتفاقی باید بیفتد تا سیرجان برای گردشگر جذاب‌تر باشد؟

خارج از باز بودن موزه، گردشگران باید بتوانند به راحتی با بافنده‌ها ملاقات کنند. 

 شما چطوری در دارستان بافنده‌ها را پیدا کردید؟

ما به همراه خانم افسری رفته بودیم دارستان. و ایشان ما را راهنمایی کردند.

 قبل از گلیم‌بافی، کار هنری دیگری انجام می‌دادید؟

در ژاپن کار هنری که انجام می‌دادم بافتنی بود. عروسک‌های بافتنی می‌بافتم. 

 شما متعلق به کشوری هستید که خیلی به صنایع‌دستی اهمیت می‌دهند، معروفترین صنایع‌دستی ژاپن چیست؟

کیمونو، لباس مخصوص ژاپنی. نوع گران قیمت این لباس دقیقا از پته ریزبافت‌تر است، همه نقش‌های روی آن دست‌باف است. 

 شما بلدید آن را بدوزید؟

نه اصلا

 کیمونو می‌پوشید؟

با خنده آره

 یکی از مشکلات بافنده‌های گلیم در سیرجان این است کاری که به این سختی دارند می‌بافند در نهایت دلالان با قیمت بسیار پایین از آن‌ها می‌خرند، و همین سبب کم شدن انگیزه بافنده‌ها شده است.

این موضوع خیلی مهمی بود که من را سورپرایز کرد. کار به این سخت بافی را خیلی خیلی ارزان از بافنده می‌خریدند، همین گلیم در ژاپن به قیمت بسیاربالایی فروش می‌رود. 

 برای رفع این مشکل چه باید کرد؟

اساسا باید گفت که دلالان سیستم خاص خودشان را دارند، که من برای رفع این مشکل نه پیشنهادی دارم و نه کاری می‌توانم بکنم اما وقتی تو بازار  نگاه می‌کنم متوجه می‌شوم خریدار درک عمیقی از گلیم ندارد و فقط براساس طرح و قیمت قضاوت می‌کند و می‌خرد. کاری که من می‌خواهم بکنم این است که چون خریدار نمی‌فهمد این کار چه کار سخت و زمانبر و باارزشی است، می‌خواهم گلیم را به مشتریان بشناسانم.

 چه طوری؟

در وبسایتم توضیح می‌دهم، روی هر جنسی که عکسش را می‌گذارم روش بافت و زمانی که برای انجام آن سپری شده را توضیح می‌دهم. ایده‌ای که من دارم می‌خواهم مستقیم از بافنده گلیم را بگیرم و بعد در وبسایتم معرفی‌شان می‌کنم، و قصد دارم گلیم را با قیمت بالاتر از بافنده بخرم، تا گلیم‌های‌شان را با قیمت مفت به دلال ندهند. و بتوانم رابطه‌ای بین اینجا و ژاپن برقرار کنم. 

 با بازارهای ژاپن کاملا آشنایی دارید؟

خیلی از ایرانی‌ها دارند گلیم‌ها را بصورت آنلاین به ژاپنی‌ها می‌فروشند، من خودم ژاپنی هستم و قاعدتا درک عمیق‌تری از سلایق ژاپنی‌ها دارم و خیلی راحت می‌توانم ارتباط برقرار کنم، ایرانی‌ها با قیمت خیلی بالایی گلیم را به ژاپنی‌ها می‌فروشند و من سعی می‌کنم گلیم را با قیمت مناسبتری به هموطنانم بفروشم. من دنبال سود زیاد نیستم فقط می‌خواهم کاری انجام شود و مقداری سود هم وارد ایران کنم. 

 وبسایت‌تان فعال است؟

بخشی از کارهای وبسایتم انجام شده است. هنوز خرید و فروشی انجام نشده است چون در مراحل اولیه هستیم، تا قبل از این مدام اطلاعات را جمع‌آوری کردم تا بتوانم کاری با اطلاعات انجام دهم. تمرکز بیشتر روی گلیم و قالی سیرجان است. آدرس وبسایتم؛

 www.rugandpeace.com

نام وبسایتم به معنی گلیم و آرامش است، این نام را به این دلیل انتخاب کردم که می‌خواهم تصوری ایجاد کنم از آرامش‌بخش بودن گلیم.

 ژاپنی‌ها بیشتر از گلیم برای موارد تزینی استفاده می‌کنند یا  مواردکاربردی ؟

خیلی از مردم در ژاپن گلیم را کف منزل‌شان می‌اندازند یا روی میز پهن می‌کنند. معمولا هم سایزهای کوچک می‌پسندند.

 در کشورهای توسعه یافته دولت‌ها از هنرمندان بسیار حمایت می‌کنند اما در ایران این چنین نیست، آیا این یک ضعف محسوب نمی‌شود؟

بطور قطع یک ضعف است. در ژاپن دولت خیلی از هنرمندان حمایت می‌کنند، هرسال هنرمندان را به عنوان بورسیه به خارج از کشور می‌فرستند. 

 در سیرجان همه به صورت سنتی گلیم بافی را یاد گرفتند یعنی همه از مادران‌شان یاد گرفتند، و همین باعث شده یکسری طرح و رنگ تکراری منتقل شده‌ است، آموزش در رونق گلیم و جذب گردشگر چقد تاثیر دارد؟

درسته بافنده‌های سیرجانی بصورت سنتی گلیم‌بافی رو یاد گرفتند اما مطمئنا برای اینکه گلیم‌بافی بقا پیدا کند باید خلاقیت و نوآوری به آن اضافه شود. باید آموزش ببینند تا نوآوری جدید را با طرح‌های قدیمی میکس کنند. تا این هنر بقا پیدا کند.

 اما خیلی از خریداران خارجی گلیم سیرجان را بخاطر سنتی بودن و طرح‌های قدیمی‌اش دوست دارند، این نوآوری ضربه نمی‌زند؟

مطمئنا خیلی از آدم‌ها برای سنت و قدیمی‌بودن ارزش قائل هستند و در خرید کردن‌شان مهم است اما جوامع دارند تغییر می‌کنند و احتیاج دارند به روز شوند و این هنر باید ارتقا پیدا کند، البته در کنار حفظ سنت‌های قدیمی.

 مشکل دیگری در سیرجان وجود دارد این است که بافنده‌ها، گلیم‌بافی را کاری بی‌ارزشی می‌دانند، و همین امر باعث شده است دختران جوان سمت یادگیری گلیم‌بافی نمی‌روند؟

شاید دولت ایران باید تحقیقی در این زمینه انجام دهد، و به بافنده اطلاعات و آمار بدهد که مثلا در کشورهای دیگر چقدر کار دست‌شان ارزشمند است و چقدر قدردان این هستند، درواقع باید دیدگاه بافنده نسبت به کاری که انجام می‌دهد تغییر کند، باید این احساس منتقل ‌شود که آن‌ها دارند کار باارزشی انجام می‌دهند. من سعی دارم در وبسایتم عکس بافنده‌ها را برای مشتری بفرستم که این گلیم زیبا کار دست این فرد است و فرد شناخته شود.

 در این دو سالی که در سیرجان ساکن بودید واسه خانواده و دوستان‌تان در خارج از کشور گلیم ارسال کردید؟

آره زیاد. خیلی خیلی دوست داشتند. اما تا به حال ایران نیامدند چون فکر می‌کنند ایران کشور خطرناکی است. و با اینکه من اینجا زندگی می‌کنم اما باز هم خیلی تصویر بدی از ایران در ذهن‌شان است.

 گلیم می‌تواند نشانه یا المانی از فرهنگ غنی ایرانی باشد که بتواند این نگاه بد را درست کند؟

مطمئنا کاری که من می‌خواهم انجام دهم همین است، اینکه ایران چنین کارِ دست باارزش و منحصربه فردی دارد و مردمانش خوب هستتند. اما واقعا تغییر تفکر و دیدگاه افراد خیلی دشوار است.

 خودتان نمی‌ترسیدید با یک ایرانی ازدواج کنید و به ایران بیایید؟

نه. البته اطرافیانم مخالف بودند، پدر و مادرم خیلی عصبانی شدند، اما من مجاب‌شان کردم.

 الان دیدگاه‌تان نسبت به ایران تغییر کرده است؟

دیدگاهم خیلی تغییر کرده است، اصلا آن چیزی که فکر می‌کردم نبود. فکر می‌کنم ایرانی‌ها فرهنگ زندگی‌شان مثل اسپانیایی‌ها و مردم آمریکای لاتین است. می‌خواهند از زندگی فقط لذت ببرند، من تصور می‌کردم ایرانی‌ها بخاطر لباس‌های تیره‌ای که می‌پوشند و بخاطر حجاب آدم‌های ترسناکی هستند اما الان که با آن‌ها زندگی می‌کنم می‌بینم اینجور نیست. 

 در شهر به تنهایی رفت و آمد می‌کنید؟

بله. با ماشین همه جا می‌روم، تقریبا خیلی از جاها را بلدم، کارهایم را خودم انجام می‌دهم. 

 با مردم ارتباط برقرار کردن برایتان سخت نیست؟

نه اصلا. اساسا مردم مهربان هستند و خیلی بهم کمک می‌دهند، مثلا زمانی برای ماشینم مشکل پیش می‌آید و کنار خیابان می‌ایستم کمکم می‌دهند. 

 در این مدتی که در سیرجان بودید کدام آثار تاریخی سیرجان را دیدید؟

یخدان‌های دوقلو ، باغ سنگی را دیدم،  ایده‌ باغ سنگی جالب بود.