همه چیز به نَمکه، نمک هم به کَمکه!

 سید‌جواد مدنی*

انگار شهرداری با خود عهد کرده تا خیابان ولی‌عصر را تا حد ممکن زیبا و مناسب کند. در این راه هم آسفالت این خیابان را اساسی ترمیم کرده و هم کوشیده است زیرساخت‌های مربوط به آب و فاضلاب را بهسازی کند.

خیابان ولی‌عصر یا همان سنجدوی سابق یکی از قدیمی‌ترین و یکی از خیابان‌های اصلی سیرجان است و به درستی به عنوان گزینه‌ی زیبا‌سازی انتخاب شده است. وجود املاک در قواره‌ها و کاربری‌های متفاوت و همچنین شکل و مصالح مختلف از خصوصیات این خیابان است. هنوز می‌توان خانه‌باغ‌های بزرگ با دیوار آجری قدیمی و دیوار نوشته‌های مربوط به روزهای انقلاب را در کنار مغازه‌های کم عرض دید و یا خانه‌های سنتی رو به نابودی را در کنار ساختمان‌های چند‌طبقه تجاری مشاهده کرد. خیابان ولی‌عصر گرچه دیگر درخت سنجد ندارد اما اهمیتش در شهر همچنان متمایز است. نه فقط شهر ما سیرجان بلکه اکثر شهرهای ایران در بدنه خیابان‌های خود دیگر بافت مشخص و همگونی ندارد. به سختی می‌توان هویتی از اصالت‌ شهر را در خیابان‌ها دید و یا پیوستگی را در طراحی بدنه خیابان‌ها احساس کرد. خیابان ولی‌عصر نیز از این قاعده مستثنی نیست. راهکار شهرداری سیرجان برای بهبود کیفیت بصری خیابان ولی‌عصر و دیوارهای قدیمیش استفاده از نقاشی یا موزاییک کاری در نقوش مختلف است. از حق نمی‌توان گذشت که هنرمندانی را نیز به کار گرفته که کار بلدند و هنرمند اما اِشکال کار آنجاست که میزان استفاده از این نقاشی‌های دیواری به حدی زیاد شده که نه تنها اغتشاش بصری ایجاد کرده‌اند بلکه از ارزش‌ خود نقاشی‌ها هم کم شده است. این میزان از نقاشی‌های گرافیکی، خیابان را به بوم نقاشی طولانی تبدیل کرده که گاهی در مراسم‌ها کودکان روی آن نقاشی می‌کشند. هر چند باز هم تأکید می‌کنم که نقاشی‌ها از کیفیت خوبی برخوردارند.

ادراک زیبایی در شهر یک امر متفاوت از ادراک زیبایی در یک نمایشگاه نقاشی است. شهرها و خیابان‌ها با بافت و مصالح و حجم ساختمان‌ها ادراک می‌شوند. این کیفیت‌ها با آجر و بتن و فلز و شیشه و چوب، با فضای خالی و پر، با درخت و فضای سبز، با نور‌پردازی مناسب و همسان‌سازی مصالح محقق می‌شوند و نه با نقاشی‌ها بی‌انتها که پیرو همان تفکر آبی و سفید کردن درها در دوره‌های قبل شهرداری است. 

از یاد نبریم که بافت قدیم یزد تنها کاهگل است اما زیباست. خیابان‌های رم و پاریس از سنگ و آجر ساخته شده‌اند و زیبایند. حتی شهر مدرن نیویورک هم از بتن و فلز و شیشه ساخته شده اما زیباست. پس نگذاریم نمک نقاشی، آشی را که برای شهر می‌پزیم شور کند.

*کارشناس ارشد معماری