جمعه, 03 خرداد 1398

هفته‌نامه شماره 559:  30 اردیبهشت 1398

گزارش پاسارگاد از بازار آجیل و شیرینی شب عید 

رییس اتاق اصناف: گران‌‌فروش اول و آخر دولت است

 هدی رضوانی

با نوسانات اقتصادی شدید ماه‌های گذشته، حال و هوای عید به خانه بسیاری از مردم پا نگذاشته. خیلی‌ها هشت‌شان گرو نه‌شان است و نمی‌دانند مایحتاج عید خود را چگونه تامین کنند. یکی از مواردی که با نوسان قیمت شدیدی در بازار مواجه شد آجیل و خشکبار به ویژه پسته بود که نیاز مبرم شب عید ایرانیان است. همهمه و شلوغی بازار نشان از رسیدن عید نوروز دارد اما از آن صف‌های شلوغ خرید شب عید در مغازه‌های آجیل و شیرینی‌فروشی خبری نیست. 

 به خاطر مردم به سود 10 درصد راضی ام

یکی از آجیل فروش‌های قدیمی بازار سیرجان مشغول تهیه سفارش‌های مشتری است افزایش قیمت‌ها را نسبت به سال قبل بسیار زیاد می‌داند و می‌گوید: از نظر من افزایش قیمت روی خرید مردم سیرجان تاثیر زیادی نداشته و خرید مردم مثل قبل است. راجع به نرخ نامه هم از او می‌پرسم، می‌گوید: نرخنامه نداریم ولی من خودم به سود ۱۰درصد امسال راضی بودم. وی تخمه کدو، تخمه ژاپنی و بادام کاغذی را جزو محبوب‌ترین نوع آجیلی می‌داند که مردم برای عید خود خریداری می‌کنند اما به قیمت بالای پسته اشاره می‌کند و می‌گوید: خرید پسته نسبت به سال قبل از ۱۰۰ درصد به ۲۵ درصد رسیده و مشتری چندانی ندارد.

 قیمت‌ها اجازه نمی‌دهد زیاد آجیل بخریم

خانم شباب که برای خرید به مغازه آمده جلو می‌آید و می‌گوید: از عید سال گذشته تا الان قیمت آجیل خیلی بالا رفته. اگر سال گذشته 4 کیلو آجیل برای عید درست می‌کردم، امسال حجم آن را کم کردم. پسته نخریدم، مقداری از پارسال داشتم که همان را استفاده می‌کنم. امسال فقط تخمه ژاپنی و کدو گرفتم. الان هم آمدم آفتابگردان بخرم. پارسال حجم و تنوع آجیل ما بیشتر بود اما امسال قیمت‌ها اجازه نمی‌دهند. 

 امسال فروش پسته نداشتیم

به مغازه دیگری می روم. آنجا هم چند نفر در صف خرید هستند. پسندی فروشنده مغازه است، او هم از افزایش قیمت‌ها گلایه‌مند است و می‌گوید: نسبت به عید سال گذشته قیمت برخی از اجناس دو برابر شده، برخی سه برابر و برخی هم ۴ برابر و فروش ما هم عید امسال نسبت به عید سال گذشته نصف شده است، حتی کمتر. از پسته می‌پرسم و می‌گوید: امسال اصلا فروش پسته نداریم، به هیچ وجه. چون مشتری نداریم. قیمت پسته ۴ برابر شده و کسی هم پول ندارد بخرد. آن‌هایی که خودشان پسته دارند یا پول خرید پسته دارند مثل سال قبل می‌خرند، بقیه مردم هم چون گران است نمی‌خرند. ما امسال حتی یک کیلو هم فروش پسته نداشتیم. 

 باید به حداقل‌ها راضی باشیم

خانمی مشغول وارسی تخمه های ژاپنی است، از او می‌پرسم برای آجیل عید امسال چه برنامه‌ای دارد؟ می‌گوید: اگر به خودمان بود که اصلا نمی‌خریدیم ولی جواب بچه‌ها را چه بدهیم. پسته و فندق و این چیزها را که حرفش را نزن. آمده‌ام تخمه کدو، هندوانه و ژاپنی از هر کدام یک یا دوکیلو بخرم، آن هم به زور که هم جوابگوی مهمان‌های عید باشم و هم جوابگوی بچه‌ها.

 شیرینی 30 تا 40 درصد گران شده است

اسطوری شیرینی‌فروش است هم به افزایش بی‌رویه قیمت‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: در سال ۹۷ شیرینی دو مرحله گران شد؛ تیرماه ۲۰ درصد و اواخر بهمن ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش قیمت داشتیم. وی با اشاره به کاهش تعداد مشتری می‌گوید: طبق روال عادی این چند روزه می‌توان گفت حدود ۳۰ درصد از مشتری‌های ما نسبت به سال گذشته در همین زمان کم شده است. 

 بهای گزاف 726 هزار تومانی آجیل، میوه و شیرینی

یک خانواده ۴ نفره را با حقوق کارمندی یک میلیون و 200 هزار تومان در نظر می‌گیریم. این خانواده برای آجیل شب عید خود اگر بخواهد یک کیلو پسته معمولی از قرار کیلویی ۱۴۵ هزار تومان، چهار کیلو تخمه آفتابگردان از قرار کیلویی ۲۷۰۰۰ تومان، دو کیلو کدوی معمولی از قرار کیلویی ۴۳ هزار تومان، یک کیلو تخمه هندوانه از قرار کیلویی ۲۷۰۰۰ تومان و یک کیلو تخمه ژاپنی از قرار کیلویی ۴۰۰۰۰ تومان بخرد آن هم با در نظر گرفتن اجناس معمولی و میانگین قیمت بازار، بایستی ۴۰۶ هزار تومان برای آجیل شب عید خود کنار بگذارد. حال اگر این خانواده بخواهد شیرینی هم برای شب عید خود تهیه کند؛ برای خرید دو کیلو کماچ سهن از قرار کیلویی ۳۰ هزار تومان، سه کیلو قطاب از قرار کیلویی ۲۶۰۰۰ تومان و سه کیلو از یک نوع شیرینی دیگر از قرار کیلویی ۳۰ هزار تومان بایستی ۲۲۸ هزار تومان هم برای خرید شیرینی شب عید خود کنار بگذارد. برای میوه شب عید این خانواده سه نوع میوه در نظر می گیریم؛ ۵ کیلو سیب از قرار هر کیلو 8 هزار تومان، ۴ کیلو پرتقال از قرار هر کیلو ۶ هزار تومان و چهار کیلو کیوی از قرار هر کیلو ۷ هزار تومان که در مجموع می‌شود ۹۲ هزار تومان و با یک حساب سرانگشتی این خانواده ۴ نفره برای مصرف خود و البته پذیرایی از میهمانان نوروزی بایستی ۷۲۶ هزار تومان تنها برای خرید آجیل، میوه و شیرینی شب عید خود کنار بگذارند. با این توضیح که گوشت، مرغ، ماهی، برنج، روغن، قند، چای، لباس عید و هزینه های معمول از جمله اجاره خانه و هزینه بنزین را هم برای این خانواده در نظر نگرفته‌ایم که تمامی این موارد باید از ۵۰۰ هزار تومان باقی مانده حقوق یک خانواده ۴ نفره تامین شود. با این اوصاف آیا می توان گفت در خانواده‌هایی که دست‌شان به دهان‌شان نمی‌رسد و با حقوق حداقلی دارند زندگی می‌گذرانند، عید هم با همان حال و هوای همیشگی پا می‌گذارد؟ شاید در بسیاری از خانه‌های شهر ما عید ساده و بدون هیچ گونه سر و صدایی بیاید بقچه سبزش را باز کند و برود...

 با واحدهای صنفی متخلف برخورد می شود

محسن آرش معاون برنامه‌ریزی و توسعه فرمانداری و رییس ستاد تنظیم بازار شهرستان در پاسخ به این سوال که چه تمهیداتی برای تأمین میوه و آجیل شب عید شهروندان در نظر گرفته‌اید؟ می‌گوید: پیرو مصوبات ستاد تنظیم بازار که هفته گذشته برگزار شد مقرر شد برای تامین میوه شب عید ۱۵۰ تن پرتقال و ۱۰۰ تن سیب درختی از طریق سازمان تعاون روستایی جذب شهرستان و در شش نقطه مشخص با قیمت مصوب تنظیم بازار و هماهنگ با بازار کشور توزیع شود. معاون برنامه‌ریزی و توسعه فرمانداری تصریح می‌کند: بر اساس دستورالعمل وزارت صنعت و معدن برای بازرسی و کنترل قیمت‌ها در ایام پایانی سال و برای رسیدگی و پایش بازار و نظارت بر واحدهای صنفی در شهرستان با همکاری دادستان و تعزیرات اکیپ‌های بازرسی مشترکی با محوریت دادستانی، فرمانداری، اتاق اصناف، صنعت و معدن و تعزیرات و با اولویت نظارت بر فروش آجیل، شیرینی، میوه، مرغ، گوشت و پوشاک تشکیل می‌شود. در هفته‌های قبل این بازرسی‌ها انجام شده و در این هفته و هفته بعد تشدید خواهد شد و با واحدهای متخلف هم با جدیت و قانونی برخورد می‌شود.  آرش با اشاره به سوء‌استفاده برخی از فروشندگان اضافه می‌کند: متأسفانه برخی از فروشندگان از تلاطم بازار سوء‌استفاده می‌کنند. در بازرسی‌های قبلی هم تاکید کردیم که با گرانفروشی قاطعانه برخورد می‌کنیم. در بازرسی‌ها چند ملاک داریم: وجود پروانه کسب در واحد صنفی، نصب برچسب قیمت بر روی اجناس و ارایه فاکتور. همه صنوف ۲۰ درصد سود مشخص را می‌توانند بر میزان پول پرداختی در فاکتور خود اضافه کنند. کاری نداریم اتحادیه قیمت داده یا نه! وقتی فاکتور موجود است و قیمت روی جنس‌ها مشخص شده این دو باید با هم همخوانی داشته باشند، غیر از این باشد برخورد می‌شود. برای ما ملاک اصلی فاکتور خرید است. از او می‌پرسم آیا در بازرسی‌های اخیر با متخلفان برخورد شده؟ پاسخ می‌دهد: بله چندین مورد پلمپ هم داشتیم، فرستادیم تعزیرات جریمه شدند. با کسی تعارف نداریم. وی اضافه می‌کند: انتظار داریم اصناف هم همکاری کند و خودشان باعث تورم نباشند. ما به سود قانونی و ضابطه‌مند واحدهای صنفی احترام می‌گذاریم. حتی یک واحد صنفی که تمام موارد را رعایت کرده بود و فاکتورها را بدون هیچ مشکلی به ما ارایه داد، تشویق هم شد و از ما تقدیرنامه هم گرفت. واحدهای منصف و مشتری‌مدار هم زیاد داریم اما در کنارش هم هستند واحدهایی که متاسفانه به دنبال سودجویی هستند.  رییس ستاد تنظیم بازار تصریح می‌کند: بحث قیمت‌گذاری در کمیسیون نظارت شهرستان انجام می‌شود. کار ما نظارت بر اجرای این قیمت‌هاست. آجیل جزو اجناس توزیعی است که قیمت آن بر اساس فاکتور خرید بررسی می‌شود و بحث نرخ‌گذاری در آن مطرح نیست. متولی پایش بازار هم اداره صنعت و معدن است که نرخ هر قلم از جنس را به صورت ماه به ماه و نقطه به نقطه پایش می‌کند. اکیپ‌های بازرسی ویژه ما مقطعی هستند و به اقتضای شرایط زمانی تشکیل می‌شوند، اما تیم‌های بازرسی اتاق اصناف و صنعت و معدن به صورت دایمی کار بررسی قیمت‌ها در صنوف مختلف را با اختیار قانونی انجام می‌دهند. امیدوارم بتوانیم در روزهای منتهی به سال جدید با بازرسی‌های مداوم از تخلف برخی از واحدهای صنفی جلوگیری کنیم.

 هیچ وقت نرخ اجناس این‌قدر وحشتناک تغییر پیدا نمی‌کرد

اسدی رییس اتاق اصناف در خصوص نرخ‌های چندگانه بازار می‌گوید: متاسفانه ثبات قیمت در بازار فعلی در مورد هیچ کالایی نداریم. تمهیداتی که ما در نظر گرفتیم فقط در خصوص همان ۱۰ روز نمایشگاه بهاره اصناف بود که در واقع آنجا قیمت‌ها کارشناسی شده در اختیار مردم قرار می‌گرفت. در بحث واحدهای صنفی معمولاً همیشه باید برچسب قیمت وجود داشته باشد. این واحدها نرخنامه ندارند. برای هر واحدی که قیمت تعیین می‌کنیم سریع تغییر می‌کند. مثلاً برای رستوران قیمت می‌زنیم گوشت هر کیلو ۶۰ هزار تومان یک دفعه می شود ۱۱۰ هزار تومان یا مرغ ۸ هزار تومان که می‌شود ۱۵ هزار تومان. وی اضافه می‌کند: تا به حال هیچ وقت نرخ اجناس این‌قدر وحشتناک تغییر پیدا نمی‌کرده. معمولا در سال شاید یک بار قیمت تغییر می‌کرد ولی در حال حاضر هفته‌ای دو الی سه بار قیمت اجناس عوض می‌شود. مثلاً قیمت آجیل نسبت به سال گذشته افزایش بسیار زیادی داشته. تخمه‌کدو بیش از ۵۰ درصد، آفتابگردان بیش از ۱۰۰ درصد و پسته بیش از ۲۷۰ درصد افزایش قیمت داشته‌اند.  چه برنامه‌ای برای اثبات این قیمت‌ها در روزهای منتهی به سال جدید دارید؟  سعی می‌کنیم نظارت بیشتری داشته باشیم که مردم حداقل با قیمت‌های واقعی خرید کنند. مجدداً از او می‌پرسم وقتی ثبات قیمت وجود ندارد مردم چطور خرید کنند؟ پسته کیلویی ۱۶۰ هزار تومانی را مگر می‌توان برای آجیل شب عید خرید؟ می‌گوید: پسته با دلار معامله می‌شود و تغییرات قیمت آن جهانی است. مثلا حدود یک سال و نیم قبل پسته کله قوچی که به آلمان صادر می‌شد را برای یکی از دوستان از قرار کیلویی ۳۰ هزار تومان خریدم ولی امروز آن پسته را کمتر از کیلویی ۲۴۰ هزار تومان نمی‌توانید بخرید. این به خاطر سیاست های غلط ارزی کشور ماست که تومان بی‌ارزش می‌شود. وی تصریح می‌کند: معتقدم واحدهای صنفی گران‌فروش نیستند. گران‌‌فروش اول و آخر دولت است. ما مسئول گرانی نیستیم. متأسفانه از جای دیگری مشکل سرچشمه می‌‌‌گیرد. اسدی در پاسخ به این سؤال که چرا هر مغازه آجیل فروشی یک قیمت متفاوت دارد پاسخ می‌دهد: به خاطر اینکه اجناس با هم متفاوت هستند. شما ممکن است ده نمونه تخمه هندوانه یا کدو در بازار ببینید. جنس را از ظاهر آن نمی‌توان ارزیابی کرد. همه می‌گویند تخمه کدو در حالی که ممکن است ده نمونه باشد. متاسفانه نوسان قیمت هم داریم. شما امروز به یک قیمت می‌خرید و من فردا با قیمت دیگر می‌خرم. هیچ قیمت ثابتی وجود ندارد. کاش قیمت‌ها ثابت می‌شدند حداقل مردم می‌دانستند باید چه کار کنند. اسدی به نظارت جدی بر روند فروش مغازه‌های آجیل‌فروشی اشاره می‌کند و می‌گوید: 124 و بازرسی اتاق اصناف مداوم جوابگوی مردم هستند. پرونده‌هایی که به تعزیرات حکومتی می‌رود یا از طریق اداره صنعت و معدن است یا از طریق اتاق اصناف. معمولا به طور متوسط حداقل در ماه بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ پرونده را به خاطر تخلفات صنفی به تعزیرات حکومتی می‌فرستیم. برای روزهای پایانی سال هم تیم‌های نظارتی را مامور می‌کنیم که بیشتر نظارت داشته باشند؛ مخصوصاً در بحث آجیل و خشکبار.

 نمی‌توانیم بازار آجیل را کنترل کنیم

مردم بیایند از من پسته با قیمت مناسب بخرند

 

مسئولان از نظارت می گویند اما فروشگاه کار خودشان را می‌کنند. این جمله را رمضان زیدآبادی نایب‌رییس اتحادیه صنف فروشندگان آجیل و خشکبار سیرجان نیز تایید می‌کند و می‌گوید: روی بازار نظارت هست ولی نمی‌توانیم کنترل کنیم. چون ما اگر بخواهیم جلوی یک آجیل‌فروش را بگیریم، بقیه کار خودشان را می‌کنند. با این که چندین بار هم به آن ها تذکر داده‌ایم می‌گویند با توجه به اینکه ما اجاره مغازه می‌دهیم یا آجیل را دستچین می‌کنیم باید با بیرون هر کیلو بیست هزار تومان تفاوت قیمت داشته باشد. من خودم شخصا نظارت کردم. البته آن‌ها هم حق دارند، اجاره می‌دهند و پسته را یک‌دست می‌کنند. مثلا پسته احمدآقایی کیلویی ۱۴۰ هزار تومان است ولی آن‌ها دستچین می‌کنند که باید ۱۵۰ هزار تومان بدهند. با این حال بعضی‌ها دارند ۱۷۰ یا 180 هزار تومان می‌دهند که خارج از عرف است و باید نظارت رویشان باشد. از نایب رئیس اتاق اصناف می‌پرسم پس تکلیف مردم شب عید چه می‌شود؟ می‌گوید: من خودم شخصا پسته اکبری مخصوص آجیل را کیلویی ۱۶۰ هزار تومان می‌دهم. بهترین پسته احمد‌آقایی را هم کیلویی ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان می‌دهم ولی بیرون ۱۸۰ هزار تومان است. مجدد می‌پرسم به عنوان نایب‌رییس اتحادیه آیا نباید یک نرخ مصوب به آجیل فروش ها بدهید؟ می‌گوید: تنها کاری که می‌توانم بکنم این است که به آن‌ها تذکر بدهم. می‌توانم بگویم پسته را گران نفروشید ولی باید افراد دیگری هم در این کار شریک باشند و ما را همراهی کنند. چه کسانی؟ پاسخ می‌دهد: مثلاً قبلاً یک گروه نظارتی بود ولی الان کسی دخالت نمی‌کند. اصناف هم بود، بازرسان هم بودند. البته من امروز هم به همه تذکر می‌دهم که نظارت بیشتری داشته باشند. به مردم آدرس می‌دهم بیایند روبه‌روی بانک صادرات از خودم با نازل‌ترین قیمت و منصفانه پسته بخرند. می‌گویم شما یک نفر هستید و منصفانه پسته می‌فروشید و فقط هم پسته است، مردم برای بقیه آجیل شب عیدشان چه کار کنند؟ پاسخ می‌دهد: من تذکر می‌دهم، یک نامه هم به اصناف می‌دهم که کمک کند. می‌توانیم نظارت بیشتری داشته باشیم. درست است، مردم ضرر می‌کنند اما نمی‌توان بازار را کنترل کرد. من جایی رفتم پسته ریز اکبر آقایی را ۱۷۰ هزار تومان می‌فروخت گفتم انصافت کجاست! گفت من هم گران خریدم که گران می‌فروشم. با این حال از طریق شورای نظارت برای بازرسی قیمت‌ها اقدام می‌کنم شاید بتوان کاری کرد.  نوسانات قیمت خیال کم شدن ندارد و بازرسی‌هایی که انجام می‌شود هم نمی‌تواند آن‌ها را مهار کند. این مردم هستند که باید جیب‌شان را با قیمت آجیل هماهنگ کنند و اگر پایش بیفتد، حتی قید آجیل شب عید را هم بزنند.