پنج شنبه, 30 خرداد 1398

هفته‌نامه شماره 562:  27 خرداد 1398

در این راه می‌توان تولید بعضی زباله‌ها را تا بیش از نود درصد کاهش داد

 فاطمه رضایی‌مراد
در یادداشت قبل به طور خلاصه به انواع مضرات زیست‌محیطی و آسیب‌های روحی و‌ جسمی ناشی از هجوم زباله پرداخته و جنبشی جهانی تحت عنوان «پسماند صفر» معرفی شد.
افرادی که برای پیوستن به این جنبش اعلام آمادگی و ابراز علاقه می‌کنند، خوب می‌دانند؛ پیش‌نیاز پیوستن به این کمپین آن است که نه تنها زباله‌هایشان را در طبیعت به حال خود رها نکنند، بلکه در جهت پاکسازی پسماندهای جامانده دیگران نیز در حد توان کوشا باشند. پس اگر مشتاق پیوستن به این جنبش هستیم، قطعاً فرهنگ نریختن زباله را به خوبی درک کرده و حالا آماده‌ایم تا وارد مرحله بعدی شویم.
و اما «پسماند صفر» چیست؟ در تعریفی ساده این جنبش عبارت است از؛ نگاهی عمیق‌تر به معضلات زیست‌محیطی از طریق تلاشی مسئولانه برای کاهش زباله‌های تولیدی و حرکت به سوی یک زندگی پایدار همزمان با حفظ و ‌نگهداری منابع که در نهایت منجر به حفظ سلامتی خودمان نیز می‌شود. ولیکن در نگاه نخست عبارت «پسماند صفر» مبالغه‌آمیز و غیرمعقول به نظر می‌آید. چگونه ممکن است در حالی که تمام محیط اطراف‌مان را پلاستیک اشغال کرده و در ظاهر غیرقابل جایگزین هم هستند، بتوان تولید زباله‌ی خود را به صفر رساند؟
واقعیت این است که رسیدن به این امر چه بسا پس از سال‌ها تمرین مکرر و تغییراتی اساسی در سبک زندگی امکان‌پذیر باشد یا شاید هیچ‌گاه فردی نتواند کاملاً به آن نایل آید. بنابراین هدف اصلی این جنبش برخلاف عنوان غلوآمیزش به صفر رساندن مطلق نبوده وصرفا تلاش برای آگاه شدن و کاهش مصرف در حد توان هر فرد است. هرچند که در این راه می‌توان تولید بعضی زباله‌ها را تا بیش از نود درصد کاهش داد. به همین جهت عده‌ای ترجیح می‌دهند به جای عبارت «پسماند صفر» از اصطلاح جایگزین «پسماند کمتر» استفاده کنند تا از فشار روانی ناشی از این مطلق بودن بکاهند. اما آیا بازیافت و آموزش تفکیک زباله از مبدأ راه‌حل بهتری نسبت به کاهش تولید آن نیست؟ جواب خیر است چون هرچند اهمیت یادگیری تفکیک صحیح همچنان در جای خود باقی‌ست اما درصد بسیار کمی از پسماند‌ها در سراسر جهان بازیافت شده و یا حتی بازیافت‌پذیر هستند. پس بهترین راهکار همانا کاهش مصرف و مدیریت آگاهانه است. با این تفاسیر چگونه می‌توان مصرف پلاستیک را به عنوان یکی از مهم‌ترین آلاینده‌های زیست‌محیطی کاهش داد؟ بهترین روشی که این جنبش پیش روی ما قرار داده آن است که قدم به قدم و‌ پله پله با حذف و جایگزین کردن اشیا و لوازم پایدار به جای نوع غیرپایدار، تغییر را آغاز کنیم.
اولین قدم‌ها منحصر به پلاستیک‌های یک‌با‌رمصرف می‌شوند: از کیسه خرید گرفته تا آب‌معدنی، نی، سفره و انواع ظروف یک‌بار‌مصرف. چرا که از یک سو مضرات ناشی از هجوم‌ روزافزون این یک‌بارمصرف‌ها بیش از دیگر انواع پلاستیک واضح و آشکار است و از سوی دیگر این اشیا به دلیل مصارف گوناگونی که دارند، حضورشان برای‌مان تبدیل به عادت شده و ترک آن و خو گرفتن به روشی دیگر می‌تواند بر حسب زندگی و توان هر فرد از نظر زمانی متغیر باشد و البته انتظار معجزه و تغییر یک‌شبه دور از ذهن است.
بنابراین از قدم اول که حذف کیسه خرید است شروع کرده و به تدریج با تمرین مکرر به سراغ قدم‌های بعد نیز خواهیم رفت که جزییات این کار در یادداشت بعدی خواهد آمد.