دوشنبه, 22 مهر 1398

هفته‌نامه شماره 577:  22 مهر ۱۳۹۸

مصاحبه با مسئول هماهنگ‌کننده‌ی پیوند اعضا در استان کرمان:
مرگ مغزی بازگشت ندارد

 گروه حوادث
مرگ مغزی به وضعیت غیرقابل برگشت همه عملکردهای مغز اطلاق می‌شود. مرحله‌ای‌ بدون بازگشت. اما در این تلخی بی‌پایان هم همچنان می‌توان امید به زندگی را در دل‌های دیگران کاشت. خوشبختانه این‌روزها بحث اهدای عضو پس از مرگ مغزی مانند ایام قدیم چندان مهجور نیست. هرچند از شرایط ایده‌آل فاصله‌ی زیادی وجود دارد اما آمارهای سالیانه خبر از افزایش تعداد اعضای انجمن اهدای عضو می‌دهند و نکته‌ی جالب استقبال جوانان از این بحث است.
به نظر می‌آید نسل‌های جدید با آن نگاه خاص خود به مفهوم مرگ‏ دلبستگی و عهد کمتری نسبت به سالم سپردن بدن خود و عزیزان‌شان به خاک و مور و مار دارند. ایشان ترجیح می‌دهند با اهدای اعضای خود، زندگی انسان‌های دیگر را نجات بدهند و به جای کمک به احتکار زمستانی مورچه‌ها و اضافه‌وزن مارها، سلامتی و شادی را به دیگر انسان‌ها هدیه کنند.
امروز روز جهانی اهدای عضو است. روزی باشکوه برای تمامی آن‌ها که به فرمایش شیخ سعدی، بنی‌آدم را اعضای یک ‌پیکر می‌دانند و از محنت دیگران بی‌غم نیستند. به همین مناسبت گفت‌وگویی با مجید گیلانی؛ مسئول هماهنگ‌کننده‌ی پیوندها در دانشگاه علوم پزشکی کرمان انجام دادیم.
 فرهنگ اهدای عضو در استان کرمان چگونه است؟
هنوز که در ابتدای سال 98 هستیم ولی سال 97 بهتر از سال‌های گذشته بود. هرچند نیاز وافری به فرهنگ‌سازی پیرامون مفهوم مرگ مغزی احساس می‌شود. مردم باید به طور کامل بدانند وقتی مرگ مغزی بیمار اعلام می‌شود‏، منظور چیست. ما هنوز به شدت نیاز به فرهنگ‌سازی داریم تا مردم با معنای دقیق مفاهیمی مثل مرگ مغزی آشنا شوند. همچنین در بحث آشنا نمودن مردم با فرهنگ اهدای عضو باید گام‌های زیادی برداریم.
 مسئله این‌جاست که شایعات زیادی پیرامون بازگشت برخی بیماران از حالت مرگ مغزی وجود دارد. عاطفه‌ی اقوام و خویشان نیز با این امیدواری، اجازه نمی‌دهد مرگ عزیزشان را باور کنند.
مرگ مغزی به هیچ عنوان بازگشت ندارد. حتی یک مورد بازگشت نیز بی‌سابقه است. مردم باید بدانند روند اعلام مرگ مغزی یک بیمار چگونه است. این‌طور نیست که به صرف نظر یک پزشک، اعلام مرگ مغزی شود. ابتدا کمیسیون پزشکی گرفته می‌شود. دو بار نوار مغز گرفته می‌شود. سپس هیات چهار نفره‌ای متشکل از متخصص یا فوق‌تخصص داخلی، متخصص مغز و اعصاب، متخصص بیهوشی و جراح مغز و اعصاب معاینه بالینی و انواع تست‌ها را انجام می‌دهند. حتا پس از تایید این چهار نفر، پزشک قانونی نیز جداگانه موضوع را بررسی می‌کند. پس از اجماع نظرات بر مرگ مغزی، موضوع به خانواده‌ی بیمار اطلاع داده شده و از ایشان خواسته می‌شود اگر تمایل دارند، اجازه و رضایت دهند که از اعضای بیمار برای عمل انسانی پیوند اعضا و نجات جان بیماران دیگر که در نوبت پیوند قرار دارند، استفاده شود. البته هیچ اجباری در کار نیست. صرفا یک عمل و انتخاب نوع‌دوستانه است.
 فرمودید هر پنج پزشک درگیر در موضوع مرگ مغزی باید به اجماع برسند.
بله. حتی اگر نظر یکی از پزشکان مخالف دیگران باشد، مرگ مغزی اعلام نمی‌شود. باید هر پنج نفر به اتفاق برسند که بیمار دچار مرگ مغزی شده است.
 از زمان آغاز برنامه چه تعداد اهدای عضو در کرمان داشتیم؟
از سال 1383 بحث پیوند در کرمان آغاز شد. تا سال 1388 که شروع پیوند کامل در کرمان بود، ما 17 تا 20 نفر در لیست پیوند داشتیم. در این مدت موفق شدیم رضایت بالای 200 نفر را برای اهدای عضو بگیریم که از این تعداد، 180 نفر به مرحله اهدای عضو رسیدند. در بحث پیوند کلیه ما 250 نفر در لیست داشتیم که خوشبختانه پیوند را دریافت کردند. 30 نفر هم از لیست جدید عمل پیوند کلیه داشتند. الان در لیست پیوند کلیه حدود 100 نفر حضور دارند. در بحث پیوند کبد 50 نفر در لیست قدیم بودند که کبد جدید دریافت کردند. از لیست جدید هم 8 نفر عمل پیوند کبد داشتند و هم اکنون ، بین 30 تا 40 نفر برای عمل کبد در لیست هستند. البته با توجه به این‌که حتما باید گروه خونی پیونددهنده به دریافت‌کننده بخورد‏، مواردی هم بوده که گروه خونی پیوند‌دهنده در استان کرمان وجود نداشته و مثلا در شیراز بوده که ما عضو را به آن‌جا انتقال دادیم.
 یعنی با استان‌های دیگر داد و ستد دارید؟
داد و ستد نیست. نام بیمارانی که در سرتاسر ایران نیاز به اهدای عضو دارند‏، در یک سامانه بر اساس بیماری، گروه خونی، سن و... ثبت می‌شود. این بیماران با توجه به وخامت حال اولویت‌بندی می‌شوند. اولویت اول پیوند اعضا برای بیمارانی است که در حال از بین رفتن هستند.
 پیوند عضو هزینه‌ی زیادی دارد؟
هیچ هزینه‌ای در کرمان دریافت نمی‌شود. نه از خانواده‌ی عزیزانی که اهدای عضو داشته‌اند و نه از بیمارانی که عضو پیوندی را دریافت نموده‌اند. در حالی‌که ما در کرمان از بهترین استادان و پیشرفته‌ترین امکانات برای عمل‌های اهدای عضو استفاده می‌کنیم.
 در حال حاضر در استان چند نفر در لیست انتظار پیوند هستند؟
تا چند روز پیش، تعدادی در جریان هستم، حدود 100 نفر در لیست جدید و زیر 50 نفر نیازمند به پیوند کلیه داریم. البته این تعداد افرادی است که تشکیل پرونده دادند. ممکن است افرادی نیازمند پیوند عضو باشند اما هنوز مراجعه نکرده‌اند.
 تمام بیمارانی که مرگ مغزی می‌شوند، اعضای‌شان قابل اهدا است؟
خیر. در برخی موارد ممکن است به طور مثال شدت حادثه موجب از بین رفتن برخی از اعضا شده باشد. در برخی موارد اعضای بدن اهداکننده ممکن است سلامت لازم را نداشته باشند، بحث گروه خونی هم مطرح است. از 50 مرگ مغزی که در سال داریم، ممکن است 20 تا 40 نفر به اهدا برسند اما تعدادی نیز به دلایلی که ذکر کردم، از دست می‌روند.
 چند نفر در استان و سیرجان جزو انجمن اهدای عضو هستند؟
سیرجان را دقیق نمی‌دانم ولی در کرمان حدود 600 نفر ثبت‌نام کردند. البته سیرجانی‌ها چه مردم و چه مسئولان دانشگاهی و بیمارستان‌هایش همیشه با ما همکاری داشته‌اند و باید همین‌جا از تمام خانواده‌های سیرجانی که با اهدای اعضای عزیزان‌شان به نجات جان انسان‌ها کمک کردند‏ تشکر کنم. امسال نیز اولین اهداکننده، از سیرجان بود؛ خانواده‌ی محترم امانی که جا دارد از حرکت انسان‌دوستانه‌ی ایشان کمال تشکر را داشته باشم. همین‌طور باید از تیم پزشکی پیوندها و مسئولان مربوطه و بیمارستان‌ها نیز تشکر کنم.