در گفت‌وگوی پاسارگاد با رییس اداره برق سیرجان مطرح شد
افزایش صددرصدی سرقت سیم‌های برق

 ناصر صبحی
با گرم شدن هوا و به کار افتادن وسایل سرمایشی، اولین سوال مردم این است که آیا باز دوباره مانند سال گذشته شاهد قطعی‌های مکرر برق خواهیم بود؟
پاسخ رییس اداره برق به این سوال منفی است. رضا سلمانی‌زاده‌کرانی ضمن اشاره به این‌که امسال شاهد قطعی برق به دلیل مدیریت بار نخواهیم بود، اتفاقات سال گذشته را یک تجربه می‌داند و معتقد است راهکارهای لازم برای جلوگیری از قطع برق و یا راهکارهای مورد نیاز جهت اطلاع‌رسانی در صورت قطع برق، پیش‌‍‌بینی شده و کار، سامان یافته است. همچنین او در این مصاحبه از برنامه‌های این اداره جهت تشویق بهینه‌مصرفان و تنبیه اسراف‌کنندگان، افزایش سرقت کابل‌ها و چالش‌های این اداره با پرمصرف‌ها سخن گفته است.
 تابستان امسال هم در سیرجان شاهد قطع جریان برق خواهیم بود؟
ما شرکت توزیع هستیم و برنامه‌ها بستگی به نیروگاه‌ها و ادارات بالادستی ما دارد. اما خودمان به عنوان شرکت توزیع و امور برق سیرجان، برنامه‌ای برای خاموشی نداریم. بخصوص اگر مردم در قضیه مدیریت مصرف و مصرف بهینه همچنان همکاری داشته باشند، برنامه‌ای برای خاموشی ناخواسته نداریم.
 دیگر خبری از جدول خاموشی نخواهد بود؟
نه، در کل برنامه‌ای نیست.
 احتمال دارد با گرم شدن هوا در اواسط تابستان...
یکی از موضوعاتی که باعث ایجاد پیک مصرف و خاموشی در تابستان می‌شود، ارزان بودن خدمات برق در کشور ماست. مثلاً به طور متوسط هر کیلووات ۶۵ تا ۷۰ تومان است. وقتی خدمات ارزان و در اختیار همه باشد، متأسفانه یک جورهایی اسراف و خارج از عرف و استاندارد مصرف می‌شود. مصرف برق در ایران دو و نیم تا سه برابر متوسط مصرف کشورهای دیگر است این موضوع باعث می‌شود مردم بیشتر از ظرفیت شبکه‌های ما برق مصرف کنند. البته این پیک زیاد مصرف مختص به تابستان است و در فصل‌های دیگر این مشکل را نداریم. دلیل نیز استفاده از مصرف کننده‌های سرمایشی مثل کولر آبی، کولر گازی و اسپلیت است. در چنین شرایطی به طبع بار نیروگاه‌ها و پست‌ها بالا می‌رود. اگر مردم آن ده درصد کاهش مصرف را رعایت نکنند، ممکن است نیروگاه‌ها و پست‌های فوق توزیع ما دچار مشکل اساسی و خاموشی طولانی مدت بشوند. در نتیجه به ناچار خاموشی‌های مقطعی در سیستم داده می شود تا جلوی آسیب دیدن آن‌ها گرفته شود.
 پس در حقیقت نیروگاه‌ها کشش افزایش بار را ندارند؟
در کل کشور ما یک شبکه به هم پیوسته داریم. چند نیروگاه داریم که به شبکه برق تزریق می‌کنند. فکر کنید نیروگاه‌ها چشمه باشند و پست‌های فوق توزیع شاخه‌های رودی که از چشمه می‌آید. همه مصرف‌کننده‌ها دارند از پست‌های فوق توزیع استفاده می‌کنند. حالا این نیروگاه‌ها توان خاصی دارند. مشخص است که چقدر مصرف و چقدر تولید داریم. وقتی مصرف در پیک از یک حدی بالاتر ‌برود، منجر به خاموشی‌هایی می‌شود تا که شبکه دچار فروپاشی و قطعی طولانی مدت نشود. به این کار مدیریت بار می‌گویند.
 اگر ما نیروگاه‌های‌ بیشتری داشته باشیم، توزیع بیشتر خواهد بود و مشکل خاموشی رفع خواهد شد؟
نه. ما باید به سمت مصرف بهینه برویم نه اینکه نیروگاه ایجاد کنیم و مصرف هم پشت سرش زیاد شود. تا کی می‌خواهیم با میلیاردها دلار و میلیاردها تومان سرمایه‌گذاری نیروگاه و پست ایجاد کنیم؟ کی می‌خواهیم مصرف بی‌رویه را متوقف کنیم؟ کی می‌خواهیم اسراف را مدیریت کنیم؟ اگر مردم ما به اندازه 10 درصد رعایت کنند، اصلاً نیازی به میلیاردها تومان سرمایه‌گذاری نداریم و می رویم در بخش‌های دیگری که زیرساختی هستند، مثل مدرسه و بیمارستان خرج می‌کنیم.
 شما فرمودید ما به طور متوسط ۲ تا ۳ برابر کشورهای دیگر مصرف برق داریم، در عین حال فرمودید که بیشترین مصرف در تابستان است؟
بله ۱۵ خرداد تا ۱۵ شهریور. ساعت‌های پیک هم از ساعت ۱۳ تا ۱۷ و از ساعت ۱۹ تا ۲۳ است.
 این به این معناست که ما در فصل‌های دیگر سال به اندازه کشورهای دیگر مصرف برق داریم و مصرف بهینه است؟
ما بیشتر توی پیک این مشکلات را داریم. باید با فرهنگ‌سازی مشکل را حل کنیم. آیا کولر را در سایه‌بان یا در جای مناسب می‌گذاریم؟ آیا کولر را درست سرویس می‌کنیم؟ لامپ‌های اضافی را خاموش می‌کنیم؟ مثلا ما باید این نکته را جا بیندازیم که در ساعت‌های پیک بار این فصل از ماشین لباسشویی و اتو استفاده نکنم.
 به نظر شما چقدر از این مصرف دو و نیم تا سه برابری ما مربوط به عدم رعایت مصرف بهینه و چه میزان مربوط به کیفیت وسایل برقی که استفاده می‌شود است؟
هیچ مطالعه‌ای روی این قضیه نشده است. همانطور که می‌دانید نزدیک به ۴۰ درصد مصرف شهرستان سیرجان مربوط به کشاورزی‎‌هاست، 3۰ درصد خانگی،20 درصد صنعتی و 10 درصد سایر مصارف است. در هر بخشی را باید جداگانه حساب کرد. من آمار دارم که کشاورزی ما به چه سمتی باید برود. باید به‌جای الکتروموتور عمودی یا افقی، از شناور استفاده کند. آماری داریم که می‌گوید در شهرستان سیرجان، بیشتر مردم از شناور برای پمپ چاه استفاده نمی‌کنند. این‌ها علت‌های خاصی دارد که می‌گویند شناورها شن می‌گیرند و زود می‌سوزند. بنابراین به سمت الکتروموتور می‌روند. الکتروموتور بازدهی کمتر و مصرف بیشتری دارد. ما برای اینکه مصرف‌مان را توی پیک کاهش دهیم راهکار داریم.
 چه راهکاری؟
یکی امضای تفاهم نامه با کشاورزان است که در صورت رعایت مصرف از ۱۵ خرداد تا ۱۵ شهریور، نه تنها برق‌شان رایگان می‌شود که پاداش هم می‌گیرند. ما همه‌ی تفاهم‌نامه‌های‌مان در این بازه است. صنعتگران هم اگر با ما تفاهم‌نامه خاموشی و کاهش مصرف برق امضا کنند، شامل همین موارد می‌شوند.
در بحث خانگی ده هزار مشترک پر مصرف در سیرجان داریم. یعنی ۱۰ درصد از ۱۱۰ هزار مشترک خانگی جزو پرمصرف‌ها هستند. همین ۱۰ درصد اگر بهینه مصرف کنند قطعاً مشکلی در تامین برق تابستان نداریم.
 نتایج بار اضافه مصرف‌ این افراد، مانند خاموشی‌ها ناخواسته برعهده دیگران است؟
این هم موضوع مهمی است. ما حدود ۷ درصد نسبت به سال گذشته برای مصرف مشترکان‌مان افزایش قیمت داریم. پرمصرف‌ها اگر به کم مصرف‌ها نپیوندند، علاوه بر ۷ درصد، ۱۶ درصد هم افزایش قیمت نسبت به بقیه دارند که جمع آن ۲۳ درصد می‌شود. آنچه از صحبت‌های وزیر نیرو شنیدم این بود که کسانی که الگوی مصرف کمتری دارند، به ازای کاهش مصرف، پول را به قبض‌های‌شان برمی‌گردانیم. یعنی الگوی مصرف ماهانه در سیرجان ۳۰۰ کیلو وات است که در دو ماه ۶۰۰ کیلو وات می‌شود. حالا اگر من فرضا ۵۰ کیلو وات از آن ۶۰۰ کیلو وات کمتر مصرف کردم، پول این ۵۰ کیلووات از کل مبلغ قبض کم می‌شود.
 وقتی از مصرف بهینه در کشورهای توسعه یافته صحبت می‌کنیم و نام آن را فرهنگ می‌گذاریم، فراموش می‌کنیم که پشتوانه ایجاد این فرهنگ اهرم‌های پرقدرتی مثل جریمه‌های مالی قابل ملاحضه بوده. جریمه‌ها مانع اسراف فرد می‌شود.
بله‏، قیمت‌ها در ایران واقعی نیست و مشمول یارانه می‌شوند. اگر بخواهید قیمت واقعی هر کیلووات برق را در ایران را حتا بدون در نظر گرفتن هزینه سوخت نیروگاه و فقط بر مبنای هزینه انتقال از مبدا تا شرکت‌های توزیع به ازای هرکیلووات کحاسبه کنید، نزدیک به ۱۳۰ تومان است. البته الان که بیشتر شده من بر اساس قیمت سال ۹۷ می‌گویم. در حالی‌که ما هزینه برق کشاورزان را ۱۵ تا۲۰ تومان در نظر می‌گیریم. متوسط مبلغ دریافتی از مشترکین خانگی ۶۵ تا ۷۰ تومان است. اگر این مبالغ را بدون یارانه و با احتساب سوخت بخواهند حساب کنند، هر کیلوواتی بالغ بر ۶۰۰ تا ۷۰۰ تومان می‌شود. پس ببینید که در ایران هزینه‌های خدمات برق خیلی کم است.
 گفتید 40 درصد برق مصرفی شامل بخش کشاورزی می‌شود اما نرخ هرکیلووات این بخش بسیار کمتر است و همچنین با مصرف بهینه از رایگان شدن برق و حتا گرفتن پاداش نیز برخوردار می‌شوند.
از ابتدا برای کشاورزان سیاست‌هایی بوده که چون تولیدکننده هستند باید برق‌شان ارزان‌تر باشد.
 جدا از بحث کیفیت و به صرفه بودن تولید، به واسطه حضور پررنگ دلال‌ها در عرصه کشاورزی، در نهایت سود اصلی ارزانی امکانات که موجب ارزانی محصول شده، در جیب آن دلالی است که ارزان می‌خرد و گران می‌فروشد. البته پاسخ به این نکته در حیطه کاری شما نیست.
انتقادی که ما از کشاورزان داریم مربوط به بحث تفاهم‌نامه -مدیریت مصرف- است. سال‌های گذشته همکاری آنچنانی با ما نداشتند. تفاهم‌نامه را امضا می‌کردند اما همکاری نداشتند. امسال انتظارات ما از کشاورزان خیلی زیاد است.
 جز انتظار، اهرم دیگری هم دارید؟
اگر مدیریت مصرف نباشد و بالای قدرت باشند، برق را قطع می‌کنیم. بالای قدرت یعنی بیشتر از چیزی که ما با آنها قرارداد داریم و دارند مصرف ‌کنند. مثلا از ما برق خریدند اما به جای ۱۰۰ کیلو وات قرارداد، ۱۲۰ کیلو وات مصرف می‌کنند. این‌ها باید مصرف را روی 100 کیلو وات بیاورند. ما نزدیک به ۴۰۰ پمپ کشاورزی بالای قدرت داریم. اگر رعایت نکنند، به اجبار باید قطع‌شان کنیم.
 اوضاع دزدی کابل چگونه است؟
اصلا خوب نیست.
 نسبت به سال گذشته بیشتر شده است؟
بله، خیلی بیشتر شده. اصلا مناسب نیست.
 اگر بخواهید نسبت به سال یا سال‌های گذشته درصد بدهید، اوضاع چگونه است؟
سال گذشته دزدی خیلی کم بود. بیشتر در فصل پاییز و زمستان دزدی کابل داشتیم. متاسفانه اگر بخواهیم آمار امسال را با سال گذشته مقایسه کنیم، شاید صد درصد افزایش داشته باشیم. امسال تا اینجا از ما نزدیک به یک تن سیم به سرقت رفته است. در حالی‌که آمار دزدی در سال گذشته 2 تن سیم بوده است. رقم بالا و غیرقابل جبرانی است.
 به نظر می‌آید اوضاع بد اقتصادی هم در افزایش دزدی‌ها نقش دارد.
قطعا دارد. انصافا همکاری نیروی انتظامی و دستگاه قضایی با ما خیلی زیاد است اما حجم دزدی نیز زیاد است. سارق را می‌گیرند و دو هفته کار تعطیل می‌شود اما بعد دوباره سرقت اتفاق می‌افتد. یعنی دستگیری و برخورد صورت می‌گیرد ولی حجم سرقت‌ها و تعداد سارقان زیاد است.
 دزدی‌ها بیشتر در کدام نواحی سیرجان اتفاق می‌افتد؟
همه جا. نمی‌شود جای خاصی را گفت. در شهر،‏ حومه شهر و روستا دزدی اتفاق می‌افتد و زیاد هم هست.
 تصور می‌کردم چون در شهر رفت و آمد زیاد است، دزدی کمتر است.
اتفاقا اخیراً توی شهر بیشتر شده؛ شهر و حومه شهر.
 سال گذشته بحث سوختن وسایل برقی در پی خاموشی‌ها زیاد پیش آمد. حتی در یک مورد صاحب یک نانوایی؛ نان‌هایش را در اعتراض به این موضوع جلوی اداره برق ریخت. خیلی از مردم در این مورد گلایه دارند. قابل پیگیری است؟
اگر قضیه سوختن وسایل، در اثر قطع و وصل باشد بله، اما این مورد خیلی کم است. ما کاری به شبکه نداریم که قطع برقش باعث سوختن وسایل شود. یک قطع آنی و یک وصل آنی است. وسایل به خاطر خاموشی نمی‌سوزند. ممکن است از نظر سیم‌کشی عیبی در شبکه‌های داخلی خانه فرد وجود داشته که باعث سوختن وسایل شده است. اگر به ما مراجعه کنند هم راهنمایی می‌کنیم و هم اگر موضوع به دلیل مشکل داخلی خانه‌شان باشد، اطلاعات را به بیمه می‌فرستیم و اگر بیمه شامل‌شان شود، حتما -مبلغ خسارت را-پرداخت می‌کنیم.
 حتی اگر صاحب خانه مقصر باشد؟
بله، هیچ مشکلی ندارد. بیمه بودیم و هستیم. الان هم مردم دارند مبالغ را می‌گیرند.
 منظور از مستنداتی که می‌گویند باید به همراه داشته باشیم چیست؟
بالاخره مستندات اتفاق، فاکتور و البته تماس فرد با بخش اتفاقات برق و ثبت موضوع در تاریخ وقوع حادثه که وسیله‌ها در فلان تاریخ و بر اثر قطعی دچار مشکل شده. بیمه بر اساس مستندات ثبت شده مبلغ را پرداخت می‌کند.
 پس اینکه می‌گویند رسیدگی نمی‌شود را صحیح نمی‌دانید؟
رسیدگی می‌شود اما با توجه به سرقت‌هایی که اخیرا انجام شده گلایه‌ها به خاطر این است که تا به حال فلان منطقه پنج رشته سیم داشته اما به دلیل دزدی‌‎ها حالا شده سه یا یک رشته سیم. نوسانات بیشتر شده و در نتیجه اتفاقات هم بیشتر می‌شود. اگر گلایه‌ای از این سمت وجود دارد درست است. حجم شبکه‌های سرقتی واقعا برای عموم غیرقابل جبران و خارج از توان است. نوساناتی که مردم مثلا در بلوار قاآنی اعلام می‌کنند از سیم سرقت شده ناشی می‌شود که گاه موجب افت ولتاژ، نوسانات یا سوختن وسایل می‌شود. ما از مردم توقع داریم نسبت به موضوع قطعی برق حساس باشند. چون بسیار اتفاق افتاده که قطعی ناشی از سرقت بوده اما مردم چون فکر می‌کردند از سمت ما است، پیگیری نکرده‌اند.
 فکر نمی‌کنید به خاطر این است که مردم سیرجان به قطع برق خیلی عادت دارند؟
واقعا اینطور نیست. مردم به خاموشی عادت ندارند. اتفاقات سال گذشته خاص و به دلیل کم شدن آب پشت سدها بود.
سال گذشته گفته بودید ادارات سیرجان ۴ میلیارد تومان به اداره برق بدهی دارند، امسال وضعیت چگونه است؟
با کاری که سال گذشته از طریق بحث اسناد خزانه انجام شد، بخش مهمی از این بدهی وصول گشت. الان ادارات دو میلیارد و چهارصد میلیون بدهی دارند که البته باز هم رقم بالایی است.
پارسال پس از اینکه وزیر نیرو اعلام کرد دیگر خاموشی نخواهیم داشت، تا یک ماه همچنان سیرجان شاهد خاموشی‌ها بود، چرا؟
نمی دانم موضوع چه بود ولی به محض این که متوجه شدم و انعکاس دادم، دیگر مورد خاموشی نداشتیم. احتمال دارد خاموشی‌ها به دلیل تعمیرات فوق توزیع باشد (فوق توزیع بخشی از سیستم انتقال نیروی برق است که پست‌های فشارقوی را از طریق ترانسفورماتورهای کاهنده به پست‌های توزیع وصل می‌کند). بعضی وقت‌ها مردم مدیریت بار را با خاموشی‌های فوق توزیع اشتباه می‌گیرند چون طبیعتا برای ایشان قابل تفکیک نیست و فقط برای ما قابل تفکیک است.
 چرا تعمیرات زودتر از فصل پیک انجام نمی‌شود که دچار این مشکلات نشویم؟
صنعت بالادستی ما یعنی برق منطقه‌ای سیاستش این است که معمولا در این فصل تعمیرات را انجام می‌دهد. البته در طول سال هم تعمیرات انجام می‌شود. در کل یکی بار دو بار بیشتر نیست. این‌طور نیست که حجم زیادی داشته باشد.