پنج شنبه, 30 خرداد 1398

هفته‌نامه شماره 562:  27 خرداد 1398

گفت‌وگو با مجتبی اسدی مدرس طراحی و نقاشی:
هنرمند خوب الزاما آموزگار خوبی نیست

 گروه فرهنگ‌وهنر
تعطیلات تابستانی دانش‌آموزان شروع شده و حالا والدین دنبال این هستند که فرزندانشان را در کلاس‌های فرهنگی و هنری‏ ثبت نام کنند. انتخاب بهترین کلاس‌ یکی از دغدغه‌های والدین است. کلاس طراحی یا نقاشی جزو گزینه‌های احتمالی اکثر والدین قرار می‌گیرد. اما کلاس نقاشی خوب چه معیاری دارد؟ والدین چه معیاری را برای ثبت نام کلاس نقاشی باید مد نظر قرار دهند. این موارد را در گفت‌وگو با مجتبی اسدی مدرس طراحی و نقاشی مطرح کردیم.
 افرادی که فکر می‌کنند فرزندشان استعداد نقاشی دارند و می‌خواهند در کلاس نقاشی او را ثبت نام کنند. پیشنهاد شما برای انتخاب یک کلاس مناسب چیست؟
خلاقیت یک موضوع مهم است. بچه‌ها در سن‌ قبل از پنج سال عمدتا نقاشی می‌کشند اما در آینده همه‌ی آنها نقاش نمی‌شوند. آنها پزشک و مکانیک و معلم و ... می‌شوند. نقاشی کودکان الزاما نباید به نقاش شدن ختم شود. مشکل کار همین است. این بچه‌ها نباید برای آینده نقاش، کلاس بروند. موضوع مهم این است که آموزگاری هنر با هنرمند خوب بودن متفاوت است. الزاما یک هنرمند خوب آموزگار خوبی نیست. در بحث آموزش هر چه برای هنرجوی کوچک‌تر می‌آییم آموزش سخت‌تر می‌شود. در سنین خیلی پایین احتمال اینکه یک آموزگار خوب یک هنرمند خوب نباشد خیلی زیاد است. توصیه من برای والدین این است که برای فرزند زیر پنج سال نباید دنبال یک هنرمند خوب باشند. سابقه آموزش من در هنر به بچگی برمی‌گردد من زمانی مدرسه می‌رفتم به بچه‌ها آموزش می‌دادم اما الان به ندرت جرات کرده‌ام به بچه‌های سن پایین آموزش بدهم. هر چه دانشم بیشتر شد بیشتر ترسیدم. مشکلی داریم اینکه برخی هنرمندان خوب، فکر می‌کنند می‌توانند این کار را انجام بدهند. زیر پنج سال آموزش هنر به کودک بیشتر روانشناسی است تا هنرمندانه. زیر پنج سال نباید به بچه دیکته کرد. فقط باید به او امکانات داد. حتی نباید بچه را تصحیح کرد. نباید از بچه کوچک که نقاشی می‌کند بپرسیم اینی که می‌کشی چیست؟ این موضوع هم مخرب است.
 در سنین بالاتر چطور؟
در سنین بالاتر کسی که آموزش یک رشته هنری را دیده می‌تواند آموزگار بهتری باشد. به یک آموزش و دروس وصل است. آموزش دیدن به آموزش دادن ربط دارد.
 کسی که می‌خواهد بچه‌اش را در کلاس نقاشی بگذارد باید چه معیارهایی را مد نظر قرار بدهد؟
کم کم می‌شود بچه بالای پنج سال را با دنیای عینی و اجسام آشنا کرد. از راه داستان سرایی بچه تخیل‌اش را پیش برد. هنوز بچه دارد با علاقه نقاشی می‌کند ولی احتمالش زیاد است که در آینده نقاش نشود. همه‌ی ما کسانی را می‌شناسیم که در کودکی خیلی نقاشی می‌کردند اما در بزرگسالی یک شغل دیگر دارند و نقاش هم نشدند.
 پرورش قدرت خلاقه در زمان کودکی در کلاس نقاشی می‌تواند با موفقیت شغلی در آینده مرتبط باشد؟
بله بحث من هم همین است. اگر خلاقیت بچه را خوب پرورش دهیم در اعتماد به نفس بچه هم موثر است. ما اگر روی نقاشی بچه بد عمل کنیم اعتماد به نفس بچه را از بین می‌بریم. سنین پایین در تخصص من نیست اما چیزهایی یاد گرفته‌ام که برایتان می‌گویم. از سن پنج سالگی می‌توان با روش‌های خاص مثلا پرسپکتیو را آموزش داد. با مفهوم خاص راجع به فرم و شکل و بهتر دیدن حرف زد. از ده، یازده سالگی کسانی که می‌خواهند نقاش شوند از بقیه جدا می‌شوند و ادامه می‌دهند. می‌توانیم از آنها توقع داشته باشیم که قرار است در عالم نقاشی کار کنند. در این سن بچه ها به ندرت نقاشی می‌کنند نقاشی همه چیزشان نیست. آنهایی که می‌مانند و نقاشی می‌کشند آموزش برایشان تخصصی می‌شود.
 تفاوت بین آموزگار حرفه‌ای و غیر حرفه‌ای وجود ندارد؟
برای آموزش بالای سن ده، یازده سالگی روش‌های علمی آموزش به کار می‌آید. در دنیای هنر نمی‌توان قطعی گفت فلان چیز خوب یا بد است. مثلا تابلوی رئال بد است یا اینکه تابلو آبستره بد است هر دو نمونه‌هایی دارند که خیلی فاخر است و در موزه‌ها و حراجی‌ها فروش می‌رود. معلم خوب کسی است که هنرجو را دنبال خودش نکشد. آموزگار باید هر کسی را با توجه به توانایی‌های خودش پرورش بدهد.
 پارامترهای یک استاد خوب چیست؟
یکی به توانایی‌های شاگردش توجه داشته باشد. دوم اینکه وسعت نظر و افق دیدش گسترده باشد. یعنی نگوید همان چیزی من می‌گویم درست است و همه باید مثل من بشوند. آموزگار خوب باید در کنار آموزش عملی به آموزش تئوری هم اهمیت بدهد. الان عمدتا کسانی که آموزگاران خوبی هستند که آموزش خوب دیده‌اند.
 خانواده‌ها چگونه انتخاب کنند؟
ببینند کدام معلم آموزش دیده است. آموزش را در کدام آکادمی و کدام دانشگاه دیده است. کسی که آموزش بهتر دیده معمولا بهتر است اما این موضوع قطعی نیست.
 معمولا خانواده‌ها فقط نقاشی رئال را می‌بینند و نمی‌دانند سبک‌های دیگری هم هست و شاید ارزش هنری این سبک‌ها از رئال هم بیشتر است. برای این موضوع چه باید کرد؟
درست است، این‌گونه کلاس‌ها رونق بیشتری هم دارند همیشه مثالی در مورد این کلاس‌ها دارم، می‌گویم اگر می‌خواهید بچه شما را به بندر ببرند اینها بچه شما را به کرمان می‌برند. بچه را خراب می‌کنند. اینهایی در سطح شهر فعالند و مردم هم استقبال می‌کنند متاسفانه حتی در مسیر هم نیستند.
 چرا خانواده نسبت به این نوع نقاشی متوقع هستند. چرا پس از چند جلسه توقع دارند فرزندشان تابلو نقاشی بکشد؟
درست می‌گویید. نمونه‌های خیلی زیادی داریم که بارها با آن برخورد کردم. این فرزندان توانا نمی‌شوند. مثل آدمی که یاد گرفته‌ است که با توپ یک کاری مثل روپایی انجام بدهند اما فوتبال بلد نیستند. باید برای نقاش شدن زحمت کشید. بچه‌های ما آنجا می‌روند و چهارتا تابلو سر کلاس می‌کشند و مدرس‌ها هم جلو خانواده‌ها این موضوع را نشان می‌دهند ولی تخصصی ندارند، قوی نشده‌اند. بچه باید زحمت بکشد. به نظر من خانواده‌ها نباید از بچه‌ها توقع داشته باشند چیزی را بکشند و یا خروجی زیادی داشته باشند. باید ببینیم چقدر توانمند شده است. من هر هفته از بچه‌ها می‌خواهم 20 ‏، 30 برگه همراه خود بیاورند و آنجا تمرین کنند و بعد هم همه را مچاله کنند و در سطل بریزند و چیزی خانه نمی‌برند. متاسفانه در آن کلاس‌ها چهار برگ کاغذ را می‌برند و آنها را تابلو می‌کند و به دیوار خانه می‌زنند. ولی توانمند نمی‌شوند.
 یعنی خانواده‌ها نباید توقع داشته باشند با یک ترم کلاس رفتن فرزندشان تابلو بکشد؟
بله درست است. یک مطلب دیگر، در آموزشگاه‌ها یک ترم بچه می‌رود سیاه‌قلم یک ترم می‌رود مداد رنگی، بعد می‌رود آب رنگ و بعد هم رنگ روغن. این موضوع اشتباه است. این موضوع امکان پذیر نیست که بچه فرم را یاد نگرفته بعد رنگ به او آموزش بدهیم. باید ببینیم که بچه در چه چیزی توانایی دارد. این دسته بندی‌ها کار را خراب می‌کند. این آموزشگاه‌ها این مسائل را از خودشان در آورده‌اند.
 آموزش صحیح در این مورد چیست؟ یعنی وظیفه مدرس این است که تشخیص دهد هنر جو در چه مورد قوی تر است؟
بله این موضوع از سوی مدرس می‌تواند شناخته شود. ابتدا اصولا با طراحی آغاز می‌شود استاد می‌تواند بعد از چند ترم که ممکن است بعد از پنج یا شش سال شود. هنرجو را به سمت توانایی و علاقه‌اش ببرد. دسته بندی کردن اشتباه است.
 کسی می‌خواهد فرزندش را به کلاس نقاشی ببرد از کجا باید بداند که این استاد خوب آموزش دیده است؟
می‌شود از مدرس پرسید شما کجا آموزش دیدید. تا چه مقطعی درس خواندید. همه را می‌شود پرسید. یک مساله دیگر اینکه آموزشگاه‌های ما از نظر فرم و شکل مقایسه کنیم با زبان و کامپیوتر هیچ کدام از نظر فرم و شکل به پای آن آموزشگاه ها نمی‌رسند. بعد از چند وقت هم کلاس جابجا می‌شود، جای تر و تمیزی ندارند. این موضوع باعث شده جای بعضی چیزها خالی شود. یک مدرس برای همه‌ موارد وجود دارد. پکیج آموزشی وجود ندارد. همه‌ی سطوح را یک نفر آموزش می‌دهد. در آموزشگاه‌های هنری باید اصلاح صورت بگیرد. هنرجو باید دوره‌های تئوری ببیند. باید در کارگاه‌های بلند مدت هفت ساعته نقاشی کند.
 وضعیت آموزش در سیرجان چگونه است؟
مشکل دارد. رونق نداشتن باعث شده لطمه ببینند. وقتی کلاس پنج نفر باشد نمی‌توان کار خاصی انجام داد. خیلی از آموزشگاه‌ها شکل ظاهری درستی ندارند که کسی را جذب کند. ما در سیستم آموزشی مشکلات تئوری داریم.
 شما برای هنرجوها تئوری کار می‌کنید؟
بارها ای کارها را کرده‌ام اگر از نظر اقتاصادی برای آنها بصرفد این کار را می‌کنم. از برخی کلاس‌های هنری چون خروجی سریع ندارند استقبال نمی‌شود ولی کلاس‌هایی که سریع بازدهی دارند و متاسفانه آموزش صحیحی هم نمی‌دهند پررونق تر هستند.