شنبه, 08 آذر 1399

هفته‌نامه شماره ۶۲۹ | ۲۶ آبان ۱۳۹۹

 

 

ساز و کار شورای فرهنگ عمومی در گفت‌وگو با دبیر این شورا
در شورای فرهنگ عمومی چه می‌گذرد؟

 ناصر صبحی
آیین‌نامه شورای فرهنگ عمومی شهرستان در پی اجرای ماده 5 آیین‌نامه شورای فرهنگ عمومی استان در سال 1385 تبیین شد. در شرح وظایف این شورا به مواردی نظیر بررسی معضلات جامعه شهری و روستایی و ارایه راهکار مناسب، تلاش جهت حذف سنت‌های غلط، ارایه گزارش سالانه از وضع فرهنگ عمومی شهرستان و...اشاره شده است.
اعضای این شورا متشکل از برخی مسئولان نظیر امام جمعه، فرماندار، نماینده مجلس، دادستان، شهردار، رؤسای شورای شهر، دادگستری، سازمان تبلیغات، میراث فرهنگی، دانشگاه شهرستان، ارشاد، آموزش و پرورش، اطلاعات و تربیت‌بدنی، نماینده ارباب جراید، سه نفر از شخصیت‌های معتبر فرهنگی و هنری شهرستان، فرمانده بسیج، فرمانده نیروی انتظامی، یک نفر از ائمه جماعات شهرستان و رییس نمایندگی سازمان صدا و سیمای شهرستان هستند.
این افراد برای فرهنگ این شهرستان و 320 هزار نفر جمعیت حاضر در آن تصمیم می‌گیرند اما مشکل این‌جاست که نه تنها این تصمیم‌ها پشت درهای بسته گرفته می‌شود که هیچ‌یک از مردم نیز از این مصوبات خبر ندارد. مهم‌ترین دلیل این اتفاق، عدم حضور خبرنگاران در شورای فرهنگ عمومی است. هرچند در آیین‌نامه این شورا اشاره‌ای به حضور خبرنگاران نشده اما حضور ایشان نیز منع نگردیده است و مطابق برداشت حقوقی، هرجا که قانون سکوت کند به معنی بلامانع بدون است. مطابق این خوانش نباید منعی برای حضور خبرنگاران و انعکاس مصوبات شورا وجود داشته باشد اما ماجرا برعکس است. برای یافتن چرایی این اتفاق به سراغ مجید پورمحسنی؛ دبیر شورای فرهنگ عمومی شهرستان رفتیم.
 در شورای فرهنگ عمومی چه خبر است؟
همان‌طور که از اسمش پیداست این یک شورا است. اعضای شورا بر اساس یک سرفصل‌هایی که از شورای فرهنگ کشور ابلاغ می‌شود، سالانه می‌نشینند و مشکلات جامعه را اعم از فقر فرهنگی، آسیب های اجتماعی، سبک زندگی. حالا بحث‌های مختلف دیگر رصد می‌کنند. این کار بر اساس سرفصل‌ها انجام می‌شود. مثلا ۱۷ سرفصل بوده که هر کدام از این‌ها شش یا هفت مورد شاخص‌ هم دارند؛ یعنی چیزی بالغ بر ۶۰ تا۷۰ عنوان. ما پایان هر سال، یعنی در اسفندماه این موضوعات را بین اعضا مطرح می‌کنیم و از دوستان نظرخواهی می‌کنیم که مشکلات شهرستان ما به کدام یک از این مشکلات و سرفصل‌ها نزدیک است. بعد این‌ها را در دستور کار ماهانه هر جلسه می‌گذاریم. بر این اساس دستور کار تدوین و تاریخ‌ها تنظیم می‌شود. تنها جلسه‌ای است که تا پایان سال تاریخ‌هایش تعیین شده و سه‌شنبه آخر هر ماه بدون استثنا جلسات برگزار می‌شود. با دستور کاری که اول سال به همه اعضای شورا می‌دهیم، می‌روند و بر اساس این دستور کار مطالعه می‌کنند و باید در بحث های شورای فرهنگی مشارکت کنند. در نهایت در پایان هر جلسه برای مصوبات شورای فرهنگی عمومی رای‌گیری می‌کنیم و براساس رای اعضا تصویب می‌شود.
 چرا خبرنگاران در جلسه شورای فرهنگی حضور ندارند؟
قانون شورای فرهنگ عمومی که از شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغ می‌شود، بر اساس یک نظم و نسق خاصی است؛ یعنی چارت دارد. اعضای شورای فرهنگ عمومی سه سال یک بار انتخاب می‌شوند. این اعضا یک سری اشخاص حقوقی هستند که بر اساس چارتی که از تهران برای ما ارسال می‌کنند، دعوت می شوند. ما جلسات‌مان را باید بر اساس این چارت برگزار کنیم. اتفاقا نماینده ارباب جراید جزو اشخاص حقوقی است. انتخاب نماینده ارباب جراید به این نحو است که این مسئولیت را به دبیر شورای فرهنگ عمومی هر شهر سپرده‌اند؛ یعنی رییس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی سه نفر از ارباب جراید را معرفی می‌کند. از بین این سه نفر، امام جمعه با فرماندار به صورت مشارکتی یک نفر را انتخاب می‌کنند.
 واژه ارباب جراید بیشتر آدم را یاد مدیرمسئول یا حداقل سردبیر یک نشریه فعال می‌اندازد.
پیشنهاد ما روز اول این طور بود که نظر به سوابق نشریات سیرجان یکی از مدیرمسئول‌ها را دعوت کنیم. ما سه تا شخصیت را معرفی کرده بودیم که نماینده نشریات تاثیرگذار شهر بودند. نشریاتی که سابقه‌شان بیشتر از نشریات دیگر بود منتها مورد تایید قرار نگرفتند. چون رییس جلسه شورای فرهنگی امام جمعه است و اختیار تام دارد، ایشان آقای احمدزاده را انتخاب کردند.
 کار ارباب جراید در این شورا چیست؟
ارباب جراید هم یکی از اعضا است. ارباب جراید، اشخاصی هستند که حوزه شهر را رصد می‌کنند و مشکلات شهر را در حوزه‌های مختلف می‌بینند. به حساب، چشم‌بینای جامعه هستند و مشکلات مردم را از نزدیک مشاهده می‌کنند و می‌توانند به جلسات انتقال دهند این نکته مهمی است. نکته بعدی انعکاس اخبار شورای فرهنگ عمومی از طریق جراید است؛ یعنی به نوعی جلسات از طریق ایشان به جامعه منتقل شود.
 برای من دو ابهام ایجاد شده است. اول این‌که جناب آقای احمدزاده برای من بسیار شخصیت محترم و یک خبرنگار خوش‌نام هستند اما مدت‌هاست که حضور فعالی در رسانه‌ها ندارند.
دو سال پیش هم این اتفاق افتاد؛ یعنی مدیران مطبوعات به نماینده ارباب جراید اعتراض داشتند. همه‌شان هم حرف شما را تکرار کردند و ضمن تاکید بر احترامی که برای آقای احمدزاده قایل هستند، می‌گفتند ما اعتقاد داریم آن آیتم‌هایی که مدنظر ما بوده، لحاظ نشده است منتها تصمیم گیرنده رییس شورای فرهنگی عمومی است.
 ابهام دوم من این است که گفتید یکی از دلایل حضور ارباب جراید، انعکاس اخبار شورای فرهنگی است اما حداقل من اطلاع‌رسانی در این مورد ندیدم.
بله، این هم انجام نشده.
 انجام نشده یا اجازه داده نشده؟
عملا این مورد اجرا نشده است.
 عده‌ای که محترم هم هستند جایی می‌نشینید و برای فرهنگ ۳۲۰ هزار نفر مردم شهرستان تصمیم می‌گیرند، بدون این‌که آن ۳۲۰ هزار نفر بدانند چه تصمیم گرفته شده. به نظر شما این منطقی است؟
ببینید! ما سه تا شخصیت فرهنگی که آشنا به مسایل فرهنگی و هنری شهر هستند را در جلسات شورا دعوت می‌کنیم، دو تا از شخصیت‌های ما دانشگاهی هستند. با توجه به این که ما می‌خواستیم از وجود همه چهره‌های دانشگاهی استفاده کنیم، دو تا از این‌ها را بردیم بین شخصیت‌های حقیقی‌مان. در کنار این‌ها، کارگروه داریم. یک کارگروه برنامه‌ریزی و فرهنگی در شورای فرهنگ عمومی. ما دستور کار جلسات شورا را در کارگروه مطرح می‌کنیم، دوستان و بزرگوارانی که در حوزه مسایل فرهنگی و هنری آشنایی و اشراف دارند، دعوت می‌شوند و نظرات این دوستان گرفته می‌شود. نهایتا نظرات به جلسه نهایی شورای فرهنگ عمومی منتقل می‌شود که ۱۰ روز یا یک هفته بعد از جلسه کارگروه است. در آن‌جا می‌گوییم که فلان مورد را در جلسه کارگروه مورد بحث و بررسی قرار دادیم و تصمیماتی گرفته شد که این راه‌ها را انجام دهیم. در نهایت اعضای شورا رای می‌دهند که این مصوبات اجرا شوند یا نشوند.
 شما از ۲ عضو دانشگاهی نام بردید؛ می‌توانم بپرسم این اعضا ریاست کدام دانشگاه‌ها هستند؟
دانشگاه آزاد، دانشگاه صنعتی و پیام نور
 برخی از این افراد حاضر نیستند در مورد وقایع رخ داده در دانشگاه تحت مدیریت‌شان به نشریات پاسخگو باشند یا مصاحبه کنند.بعد چنین فردی به جلسه شورای فرهنگ عمومی دعوت می‌شود تا برای فرهنگ‌ شهر و فرهنگ‌سازی در شهر پیشنهاد بدهد؟
بحث این است که ایشان به تنهایی که پیشنهاد نمی‌دهد؛ در یک جمع پیشنهاد مطرح می‌شود و در نهایت این جمع هستند که تصمیم می‌گیرند. ایشان هم یکی از اعضای شورا است. ببینید در چارتی که من گفتم این شخصیت‌ها دیده شده‌اند. این شخصیت‌ها به انتخاب افراد نیستند. از سال‌ها قبل نفر اول دانشگاه -آزاد- را برای شخصیت حقوقی انتخاب کردیم و 2 نفر شخصیت‌های پیام نور و صنعتی هم که معمولا متغیر بودند به عنوان شخصیت‌های فرهنگی حقیقی انتخاب کردیم ولی در کنار این‌ها ما وقتی برای جلسه کارگروه از دوستان دعوت می‌کنیم، می‌نویسیم شخصا به جلسه بیاید یا به تناسب جلسه یک فرد آگاه به مسئله را بفرستید.
 آقای حسن‌پور در جلسات شرکت می‌کنند؟
معمولا رییس دفترشان شرکت می‌کند.
 زمان جلسات با حضور ایشان در سیرجان هماهنگ نیست؟
حتا اگر اینجا هم باشند، شرکت نمی‌کنند. مثلادر سال‌هایی که من بودم تنها یک‌بار آقای حسن‌پور شرکت کردند.
 اتفاقا یکی از انتقادهای ما به آقای حسن‌پور همین است که در مسایل فرهنگی فعالیت چندانی ندارند.
اخیرا یک فعالیت خیر‌گونه‌ا‌ی در بازسازی تالار فردوسی انجام داده‌اند. تامین اعتباری که شد توسط ایشان بوده و خیرش را هم ایشان معرفی کرده است و خُب در این زمینه ۴۰۰ میلیون تومان هزینه شده است.
 من از حرف‌های شما این‌طور برداشت کردم که در حقیقت تمایلی به حضور نشریات در شورای فرهنگ عمومی وجود ندارد.
ساختار از بالا تعریف شده و اقتدار این جلسات با خود امام جمعه است. ناگفته نماند که شورای فرهنگ عمومی ما بهترین شورای فرهنگ عمومی در استان است. در سه سال گذشته مقام اول شورای فرهنگ عمومی استان را داریم. در بحث کمیت برگزاری جلسات و نظمی که جلسات ‌ما دارد. ما از جمله شهرستان‌هایی هستیم که ۱۲ جلسه را کامل داریم و ۱۲ جلسه هم کارگروه داریم؛ یعنی ما ۲۴ جلسه در سال داریم که این خیلی مهم است. در این زمینه امام‌جمعه مورد تقدیر استان قرار گرفته و از لحاظ مصوبات هم مصوباتی که ما داشتیم خیلی خوب بوده و بالغ بر ۸۰ درصد مصوبات ما اجرایی هستند؛ یعنی دستگاه‌ها ملزم به اجرای آن‌ها هستند و از این جهت اقتدار جلسات ما توسط امام جمعه زبانزد استان است.
 من جواب سوالم را نگرفتم. یعنی ایشان تمایلی ندارندکه خبرنگاران در جلسات حضور داشته باشند؟
تمایل ایشان را من نمی‌توانم حدس بزنم یا بگویم.
 خبرنگاران در جلسات شورای شهر و شورای اداری حضور دارند و...
توی چارت نداریم که خبرنگار در جلسات شورای فرهنگ عمومی حضور داشته باشد.
 چارت در مورد اعضاست و ما جزو اعضا نیستیم. در آیین‌نامه نگفته که خبرنگاران حضور داشته باشند اما حضورشان منع هم نشده و قانون در مواقعی که سکوت کرده، یعنی بلامانع است.
نمی‌دانم. در یک مقطعی ما می‌خواستیم اخبار مصوبات را به عنوان دبیر بیرون بدهیم. امام‌جمعه گفت اجازه بدهید که من با نماینده ارباب جراید بررسی کنم و بعد این خبرها را منعکس می‌کنیم. بعد از دوبار انتشار مصوبات دیگر اتفاقی نیفتاد. تصمیم‌گیرنده در این مورد رییس شورا است و دقیقا انعکاس اخبار به دستور ایشان است.
 این شهری که می‌بینیم حاصل کار شورا است؟
از لحاظ فرهنگی؟
 این جلسات چه خروجی‌ای تا به حال داشته؟
مسلما خروجی که دارد. سقف جلسه شورا یک ساعت و نیم است. معمولا موضوعات مطرح و بعد به کارگروه‌های مختلف واگذار می‌شود. پارسال روی بحث کسب و کار و اقتصاد خانواده کار پژوهشی کردیم که ببینیم ما که می‌خواهیم برای مردم نسخه بپیچیم، در کجا قرار گرفتیم و مولفه‌های‌مان چیست. امسال روی همین بحث‌ها داریم ادامه می‌دهیم و کارهای پژوهشی‌مان را هم دانشگاه انجام می‌دهد. جلسات شورای فرهنگ عمومی درطول ماه برگزار می‌شود و کارگروه‌ها هم کارها و مصوبات خودشان را دارند که به دبیرخانه اعلام می‌کند و ما در گزارش‌های‌مان اشاره می‌کنیم.
 نواقص آن‌قدر آشکار است که من نمی‌دانم چه بگویم.
کار پرطمطراقی است و شما هم چسبیده‌اید به همین.
 مشکل این‌جاست که اکثر افرادی که در شورا حضور دارند، زیرمجموعه فرهنگی‌ خودشان مشکل دارد. کاری نداریم این مشکل ناشی از مدیریت فردی است یا ناشی از ساختار کشوری آن مجموعه اما به هر حال مشکلات جدی دارند و این‌ آقایان دارند برای فرهنگ شهر تصمیم می‌گیرند.
فرهنگ مولفه خیلی مهمی است. رشد جامعه با فرهنگ است. زیربنای هر توسعه‌ای فرهنگ است. تا توسعه فرهنگی نباشد، توسعه صنعتی یا اجتماعی به وجود نمی‌آید. این را همه می‌دانند ولی فرهنگ یک طفل سرراهی است. هرکه رسیده، یک لگدی به فرهنگ زده. تا زمانی که ما به فرهنگ این جامعه احترام نگذاریم، فرهنگ را ارتقا و توسعه ندهیم و نگاه‌مان به فرهنگ چیزی مثل یک موجود فانتزی توی زندگی آدم‌ها نباشد، هیچ اتفاق خاصی نخواهد افتاد. فرهنگ باید جایگاه خودش را پیدا کند. اصلا اگر کشور در همه زمینه‌ها توسعه پیدا کند ولی فرهنگ جامعه‌‌مان پایین باشد، این اتفاقات می‌افتد که مثلا حرکتی در فوتبال می‌شود و مردم می‌ریزند توی پیج یک‌نفر و فحش می‌دهند. این‌ها همه از فقر فرهنگی است. یک دست صدا ندارد. شما فقط اعضای شورا را می‌گویید اما تمام ارکان و حتا آحاد یک جامعه باید دست به دست هم بدهند تا فرهنگ یک جامعه را بسازند و رشد و ارتقا دهند.
 جلسه هفته گذشته شورای فرهنگ‌عمومی در چه مورد بود و چه مصوباتی داشت؟
دبیر فقط کاتب است که جلسات را هماهنگ کند و دستورکار را ببرد. در نهایت رییس است که تصمیم می‌گیرد چه چیزی مصوب شود یا نشود، منعکس بشود یا نشود. این دست رییس است. من به همه این‌ها دسترسی دارم ولی امکان انعکاس‌شان را ندارم.
 پس بگذارید به گذشته برگردیم. تصمیمات فرهنگی که قبلا گرفته شده، چه نمودهایی در جامعه داشته؟
کار فرهنگی دیر بازده است. ما نمی‌توانیم مثل یک ساختمان به آن نگاه کنیم و بگوییم این بنا ظرف دو یا سه ماه آینده بالا می‌رود. کارهایی که ما در شورای فرهنگ عمومی می‌کنیم، فرهنگ‌سازی است؛ یعنی به نوعی جایگزین کردن فرهنگ‌های درست جای بدعت‌های غلط و فرهنگ‌های ناصحیح. اصل روی فرهنگ‌سازی است. مثلا بحث آموزش را واقعا جدی گرفتیم و معتقدیم با آموزش فرهنگ‌سازی می‌شود. جامعه هدف را جامعه کودکان و نوجوانان در نظر گرفتیم. بیشتر در همه جلسات، ملاک عمل ما رشد و پرورش ذهن دانش‌آموزان است. همچنین مباحثی مثل اعتیاد، فضای مجازی، تحکیم بنیان خانواده، مهارت‌های زندگی، سبک زندگی، حقوق شهروندی و همه این‌ها ملاک ماست. اینها را هدف قرار دادیم که فرهنگ‌سازی کنیم. حتا دانشگاه‌ها را هم هدف قراردادیم و مباحث را به سطح دانشگاه‌ها می‌بریم. انتظار ما در بیلان کاری فرهنگی این است که وقتی روی یک‌ جامعه هدف ۱۰۰ نفری کار می‌کنید، یک یا دوتا هم که نتیجه بگیرید، برای ما آمدِ خیلی خوب و خیره‌کننده‌ای است.
 تا اینجا جملات خیلی زیبایی گفتید اما این‌ها نتیجه نیست، هدف است. من فکر می‌کنم وقتی در شورای فرهنگ عمومی شفافیت، اطلاع‌رسانی وگردش آزاد اطلاعات وجود ندارد، یعنی این شورا محل اشکال است.
من این را ناشی از یک عامل دیگر هم می‌دانم. من احساس می‌کنم شاید هنوز جامعه مطبوعاتی سمت امام جمعه نرفته تا مطالبه‌گری کند. آیا تا به حال کسی پیش ایشان رفته که ایشان هم گفته باشد من این حرف‌ها را نمی‌گویم یا منتقل نمی‌کنم؟ این مصوبات خیلی هم جنبه محرمانه ندارد. خیلی‌هاشان مشکلات عدیده جامعه است که باید درست و بهسازی شود. این مباحث چیز محرم و نهی نیست ولی کسی از جامعه روزنامه‌نگاری نرفته که مطالبه کند. نرفته مصاحبه‌ای در این رابطه با امام جمعه انجام دهد. اگر می‌رفت چه بسا اصلا این اتفاقات نمی‌افتاد و ایشان روی خوش به آن‌ها نشان می‌داد و حتا مصوبات را منتقل می‌کرد. حتا ممکن بود مثلا این وظیفه را به من بسپارد که این مصوبات را به رویت خبرنگاران برسانید. من می‌گویم چون تجربه نکردیم، نمی‌توانیم قضاوت کنیم.
 نقد شما را می‌پذیرم ولی تصور ما از امام جمعه این است که ایشان فرد رسانه‌ای نیست. من برای موضوع دیگری جهت مصاحبه پیش ایشان رفتم و موافقت نکردند.
ببینید! در کنار این‌که واقعا نشریات ما توسعه‌یافته هستند، خطری که نشریات را تهدید می‌کند و نقطه تاریکی در این ماجرا وجود دارد، این است که کسانی به نشریات ما وصل شدند که واقعا نان را به نرخ روز می‌خورند و به نرخ روز می‌نویسند. در حوزه نشریه افراد قدر، شخصیت‌های خوب و نشریات قوی داریم که پرورش پیدا کردند ولی این معضلاتی که می‌گویم برگرفته ازاین است که یک تعدادی خودشان را به نشریات چسبانده‌اند و از قِبِل این نشریات یا دنبال اسم و رسم هستند یا دنبال کار ونوایی که حالا بعضی‌هاشان هم حتا پیداکردند...