با شیرخشک فردای فرزندان‌مان را به بازی نگیریم

 دکتر فتح‌الله باستانی*
این مقاله‌ی کوتاه چکیده‌ی مطالب علمی و مقالات متعدد تحقیقی درباره‌ی مشکلات شیرخشک است، امید اینکه هرگز کودکی را با دادن شیرخشک راهی آینده‌ای نامطمئن نکنیم.
بخشی از مشکلات تغذیه با شیرخشک در زیر آورده شده است؛
کودکی که با شیرخشک تغذیه می‌شود در آینده دچار بیماری‌های عفونی مختلف مثل: سینه‌پهلو، اختلالات گوارشی، عفونت‌های گوش و سایر عفونت‌ها می‌شود. زیرا شیرخشک فاقد عوامل ایمنی‌بخشی است که بصورت آنتی‌بادی در شیرمادر وجود دارد؛ آنتی‌بادی‌ها عوامل دفاعی بدن هستند که مادر در طی عمر خود با گرفتن بیماری‌های مختلف به دست آورده است و نوزاد با خوردن شیر مادر درواقع اولین واکسن را دریافت می‌کند و سبب ایمنی در برابر بیماری‌ها می‌شود که در واقع آغوز-شیر اولیه مادر- دارای بیشترین مقدار عوامل ایمنی است. کودکی که باشیرخشک تغذیه شده است دچار بیماری‌های آلرژیک مثل آسم و اگزما می‌شود، دیابت هم در افرادی که سابقه‌ی مصرف شیرخشک دارند به علت آلبومین گاوی بیشتر است که این آلبومین باحمله به سلول‌های تولیدکننده انسولین زمینه دیابت را فراهم می کند.
کودکانی که از شیرخشک استفاده می‌کنند به ویژه اگر نارس باشند دچار کاهش میزان هوش و اختلال در تعاملات اجتماعی می‌شوند. زیرا مادر با دادن شیر خود که دارای چربی‌ها و اسیدآمینه ضروری است سبب رشد بهتر یاخته‌های عصبی و افزایش هوش به ویژه هوش اجتماعی می‌شود و قدرت عاطفه در کودکی که از شیر مادر تغذیه می‌کند به سبب در آغوش بودن مادر بیشتر می‌شود و در برخورد با سایر افراد مهربان‌تر و انسانی‌تر برخورد می‌کند.
سکته‌های قلبی و مغزی و فشارخون و مشکلات عروق کلیوی در نوزادانی که شیرخشک خورده‌اند بیشتر است چرا که نمک شیرخشک بیشتر است و نوع چربی موجود در شیرخشک آسیب و تنگی عروق را تشدید می‌کند. خلاصه اینکه شیرخشک همان شیرگاو است با تغییرات جزیی، و هیچ شیرخشکی از شیرانسانی تهیه نمی‌شود و تاکنون هم تلاش‌های بشر برای ساخت شیری شبیه شیر مادر بی‌نتیجه بوده است. پس با آموزش صحیح مادر و اطرافیان در جهت تشویق و ترویج شیرمادر برای داشتن جامعه‌ای سالم همه تلاش‌‌مان را بکنیم.
چند نکته در این خصوص مهم است:
آموزش شیردهی در دوران حاملگی و رفع اشکالات آناتومیک اگر وجود داشت
آماده کردن مادر از نظر روحی و روانی برای شیردهی
آموزش به اطرافیان که سخن ناامیدکننده به مادر نگویند
آگاهی از عوارض شیرخشک
دانستن این نکته که هر مادری قادر به شیردهی است و تعداد انگشت‌شماری از بیماری‌ها و داروها هستند که منع شیردهی دارند. به امید روزی که ما با جامعه جهانی در دادن شیرمادر نزدیک شویم که متاسفانه در این مورد کشور ما هم‌اکنون فاصله‌ی زیادی با کشورهای دیگر دارد.
*متخصص کودکان و نوزادان