نشستن به خاک سیاه را شنیده‌ای؟

 رضا مسلمی‌زاده
 فقر و تبعیض دردهای جانکاهی هستند و اگر تعارف را کنار بگذاریم، جامعه‌ی امروز ایران از هر دوی آنها رنج می‌برد. رویدادهای اقتصادی باعث شده طبقه‌ی متوسط اجتماعی روز‌به‌روز کوچک‌تر و بر تعداد فقرا افزوده شود. این واقعیت را می‌توان از مقایسه حوادث خرداد 88 و دی‌ماه 96 هم مشاهده کرد. اگر 88 را کنشگری خیابانی طبقات متوسط در پیگیری مطالبات سیاسی‌شان بدانیم، قطعا کنشگران دی‌ماه 96 با دغدغه‌های معیشتی به خیابان‌ها آمده بودند. البته احتمالا تعدادی از آنها هم در 88 جزو طبقه متوسط بودند و چند سال بعد غم نان اولویت مهم‌تر زندگی‌شان شده بود. باید بپذیریم که گروه‌های تهیدست و فرودست شهری مهم‌ترین بازیگران کنش‌های خیابانی از سال 96 تا کنون هستند و شکل و جنس کنش‌های‌شان با طبقات متوسط متفاوت است. اعتراض به گرانی بنزین هم از همین سنخ است. «خودانگیختی» ویژگی بارز جنبش تهیدستان است و فقدان رهبری امکان سوءاستفاده را  برای برخی فرصت‌طلبان و اشرار فراهم می‌آورد و آنها را به سمت و سوی خشونت و شرارت می‌کشاند. پادزهر آن هم به رسمیت شناختن حق اعتراض برای به‌جان‌آمدگان از اوضاع اقتصادی است.
حوادث کنونی نشان از دیوار بلند بی‌اعتمادی میان دولت وملت دارد. دولتی که در نیمه‌شبان شهروندان را غافلگیر می‌کند، نمی‌تواند از آنها توقع خویشتند‌اری داشته باشد. اینگونه غافلگیر کردن ولی‌نعمتان کجا می‌تواند این باور را در مردم ایجاد کند که این تصمیم به نفع توده‌های مستضعف گرفته شده و قرار است درآمد مذکور به جیب ایشان بازگردد. در بین معترضان چرا هیچ‌کدام از آن اقشار مرفه که قرار است حق مردم را از ایشان بگیرید، دیده نمی‌شود؟
مطمئنا این تصمیم به سه برابر شدن قیمت بنزین و حوادث ناشی از آن چیزهایی را در عرصه‌ی سیاست ایران تغییر خواهد داد که اولین نشانه‌های آن در انتخابات مجلس بروز خواهد کرد. اگر حوادث دی‌ماه 96 با بهت و سکوت گروه‌های سیاسی همراه بود، حوادث روزهای گذشته اما مسیری دیگرگونه یافته است. بخشی از اصلاح‌طلبان در روزهای اخیر نسبت به این تصمیم و شیوه‌ی اجرای آن و نحوه مقابله با اعتراضات موضعی متفاوت با دولت گرفته‌اند که نشانه‌ی پایان حمایت و ائتلافی است که در شش سال گذشته میان اصلاح‌طلبان و اعتدالیون برقرار بود. بخشی دیگر اما بر عهد خویش با اعتدال‌گرایان استوار مانده‌اند و احتمال در باخت بزرگی که در انتظار دولتیان نشسته‌اند، شریک خواهند گشت.
اگرچه بازنده بزرگ غائله‌ی بنزین دولت روحانی است اما از این شعله آبی برای کسی گرم نخواهد شد.