شنبه, 16 آذر 1398

هفته‌نامه شماره 584:  11 آذر ۱۳۹۸

رییسِ«جمهور»

 امید محمودزاده ابراهیمی
 در روزهای اخیر باز هم اعتراضاتی در سطح جامعه و این‌بار به دلیل گران شدن سه برابری قیمت بنزین صورت گرفت. تحلیلِ آن بماند برای جامعه‌شناسان و کارشناسان. چیزی که می‌خواهم امروز بنویسم درباره «جایگاه رییس‌جمهور» است. اوست که با رای «مردم» به قدرت می‌رسد و دولت را تشکیل می‌دهد. اما پس از به قدرت رسیدن، چه رابطه‌ای میان وی و مردم وجود دارد؟ آیا مردم پس از انتخاب رییس‌جمهور دیگر نمی‌توانند تاثیری روی انتخاب خود داشته باشند؟ مردم نمایندگانی در یک مجلس دارند که می‌توانند از طریق آنها تاثیرگذار باشند اما به دلایلی هیچ‌گاه این اتفاق نیفتاده است.
همه رؤسای جمهور مردم را «شریف» و «نجیب» خطاب می‌کنند؛ البته در شرایط عادی و پیش از انتخابات. با تغییر شرایط، تعاریف کمی عوض می‌شود؛ از «خس و خاشاک» تا «اغتشاشگر» و برچسب‌های دیگر. معتقدم بسیاری از مردمی که در همین اعتراض‌های اخیر حضور داشته‌اند روح‌شان از چنین القابی خبر ندارد. البته آنها نمی‌دانند تا زمانی شریف و نجیب هستند که رأیی برای انداختن در صندوق داشته و اعتراضی نداشته باشند.
حسن روحانی با چشم‌انداز امید وارد عرصه انتخابات شد و مردم، خسته از تحریم‌های بیرونی و حوادث درونی او را به قدرت رساندند تا روزنه امیدی برای زندگی بهتر داشته باشند. حسن روحانی در سال‌های اول قدرت خوبی داشت و این قدرت برآمده از دیدگاه «امید» در جامعه بود. نفوذ کلام در مردم از قدرت‌های یک رییس‌جمهور است که البته همیشه پایدار نیست. در اوایل جنگ تحمیلی هم قیمت بنزین یک‌شبه از یک تومان به سه تومان افزایش پیدا کرد اما قبل از آن نخست‌وزیر رجایی از مردم خواسته بود به دلیل شرایط جنگ و کشور به دولت کمک کنند و آنها هم همین‌ کار را با رضایت انجام دادند.
معمولاً این اتفاق کمتر افتاده که رؤسای جمهور با مردم به صورت مستقیم صحبت کنند و حسن روحانی نیز مستثنی نیست. نمی‌دانم چه رمز و رازی وجود دارد که رؤسای جمهور پس از رسیدن به قدرت از رو در رو شدن با مردم فاصله می‌گیرند. با وجود شبکه‌های اجتماعی گسترده گمان می‌رفت فاصله ارکان قدرت با مردم کمتر شود اما ظاهرا برای تغییر این رویه باید شجاعت بیشتری به خرج داد.
آیا رییس‌جمهور فقط رییس طبقه خاصی از جامعه است؟ «جمهور» را چه چیز معنی کنیم؟ مردمی که خوش‌اخلاق هستند، اعتراض نمی‌کنند، حرف گوش‌ می‌کنند؟ آیا اگر یک روز، به هر دلیلی، یکی از همان رای‌دهندگان خطایی کرد، شیشه‌ای شکست و اعتراض کرد، او را باید نانجیب، اغتشاشگر و یاغی خواند؟ آیا نمی‌توان به جای اینکه بگوییم «ما آن‌قدر مانیتور داریم که پلاک‌ها را شناسایی می‌کنیم» بگوییم «ما حواس‌مان هست به معترضان آسیبی نرسد چون درک می‌کنیم زیر چه فشاری هستند. ما آماده گوش کردن به صدای آنها هستیم». کدام یک بهتر است؟