گفت‌وگو با معاون بهداشتی دانشکده علوم پزشکی سیرجان پیرامون ویروس کرونا
اضطراب کرونا خطرناک‌تر از کروناست

 ناصرصبحی
«5 نفر توی بیمارستان امام رضا کرونا گرفتند»، «توی بیمارستان نیروی دریایی یکی کرونا گرفته که فرستادنش بیمارستان امام‌رضا». این موارد و ده‌ها نمونه دیگر، از جمله شایعاتی هستند که این روزها در سیرجان دست به دست می‌چرخد. همه نیز مدعی هستند منابع‌شان موثق است. می‌گویند تمام ایرانی‌ها دو آشنا دارند؛ اولی توی اطلاعات است که اخبار امنیتی را می‌دهد و دومی توی بیمارستان!
در میان این شایعات، یک مورد از صبح روز شنبه، بیشتر از بقیه دست به دست شده است: «دانشجوی سیرجانی دانشگاه قم که به دلیل ابتلا به کرونا در بیمارستان امام رضا بستری است.» به سراغ معاون بهداشتی دانشکده علوم پزشکی می‌رویم. او جلسه دارد. به جای انتظار به سراغ مردم و داروخانه‌ها می‌روم تا وضعیت را بسنجیم. در خیابان‌های افراد ماسک‌زده بیشتر به چشم می‌خورند. با هرکدام که صحبت می‌کنیم، دلیل زدن ماسک را رسیدن کرونا به سیرجان اعلام می‌کنند. اطلاعات این عده در مورد کرونا قابل قبول به نظر می‌رسد اما جالب است که جز یک نفر، باقی‌شان از دستکش‌های یک‌بار مصرف استفاده نمی‌کنند. دستکش‌های یک‌بار مصرف بخشی از فرآیند احتیاطی رویارویی با کرونا هستند.
 مردمی که کرونا را جدی نگرفته‌اند
با چند نفر از همشهریانی که ماسک نزده‌اند، صحبت می‌کنیم. جز دونفر، تمام‌شان داستان کرونا و حتا ماجرای مشاهده کرونا در سیرجان را شنیده‌اند اما مشخص است هنوز برای‌شان جدی نیست. یکی می‌گوید من در خارج از شهر کار می‌کنم و آن‌جا کرونا نیست. دیگری که به همراه سه فرزندش در ماشین نشسته، می‌گوید به هر داروخانه‌ای که مراجعه کرده، ماسک نداشته‌اند. گفته‌اند فقط یک داروخانه ماسک دارد که به این مورد مراجعه نکرده. می‌گوید هنوز فرصتش پیش نیامده اما مشخص است او هم چندان ماجرا را جدی نگرفته. با دو نفر از کارکنان شهرداری صحبت می‌کنم. اطلاعات‌شان در مورد کرونا خیلی زیاد نیست. وقتی می‌پرسم چرا ماسک نزده‌اید، می‌گویند وظیفه شهرداری است برای‌مان ماسک بخرد اما نخریده. پسر جوان و مؤدبی از پارکینگ ابتدای خیابان امام بیرون می‌آید. اطلاعات او نیز در مورد کرونا زیاد نیست. وقتی می‌پرسم چرا ماسک نزده‌اید، محجوبانه و با لبخند می‌گوید ببخشید.
 زنان بیشتر از مردان کرونا را جدی گرفته‌اند
تعداد زنانی که ماسک زده‌اند، بیشتر از مردان است. به نظر می‌رسد این موضوع با حس مسئولیت‌پذیری زنان در مقابل سلامت خانواده در ارتباط باشد.
 داروخانه‌ها ماسک فیلتردار ندارند
در شهرهایی که درگیر کرونا شده‌اند، کمبود و گرانی ماسک یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم است. به همین منظور به داروخانه‌‌هایی که در مرکز شهر وجود دارند، مراجعه می‌کنیم. هیچکدام ماسک فیلتردار ندارند. 3 داروخانه می‌گویند که جز ماسک، مواد ضدعفونی و دستکش نیز ندارند و معلوم نیست کی به دست‌شان برسد. 2 داروخانه دیگر هم این وسایل جز دستکش را ندارند اما وعده می‌دهند که به زودی برای‌شان بار می‌رسد. 3 داروخانه دیگر، ماسک معمولی دارند که یکی‌شان رو به اتمام است. هیچ‌کدام بیش از یک یا نهایتا 2 ماسک نمی‌فروشند. قیمت ماسک در یکی از داروخانه‌ها 2 هزار و در سایر آن‌ها هزار تومان اعلام می‌شود.
 معاون بهداشتی دانشکده علوم پزشکی سیرجان: هنوز مورد مثبتی در سیرجان نداشته‌ایم
پس از پایان این بررسی‌ها به سراغ دکتر محمد موقری‌پور؛ معاون بهداشتی دانشکده علوم پزشکی و رییس شبکه بهداشت شهرستان سیرجان می‌رویم. جلسه قبلی تمام اما جلسه بعدی آغاز شده است. در نهایت قرار مصاحبه به آخر وقت می‌افتد و ساعت 10 شب در خودروی ایشان و روبروی محل کارش با او گفت‌وگو می‌کنیم.
 در حال حاضر در سیرجان چه خبر است؟
همانطور که مستحضر هستید اواخر هفته پیش بحث کرونا در ایران جدی و پیش‌بینی شد که وارد کشور شود. با توجه به چرخه ویروس که در دنیا وجود دارد و اینکه کشورهای همجوارمان مثل امارات دچار این ویروس بودند و باتوجه به مراوداتی که ایران دارد، طبیعی بود که ویروس وارد ایران نیز بشود. چهارشنبه هفته گذشته، دو مورد در قم مثبت اعلام شد که هر دو موردشان مشکل تنفسی داشتند و ظاهرا یک مقدار وضعیت‌شان وخیم بود و متاسفانه فوت کردند. در سیرجان فقط دانشجویی از قم به سیرجان مراجعت کردند و چون عمده مسئله این بود که ایشان از قم آمده‌اند و یک سری علایم داشتند، به هر حال همکاران گفتند که صلاح بر این است که بستری و وضعیت‌اش بررسی شود. خوشبختانه مشخص شد که هیچ مشکلی وجود ندارد و تا دوشنبه مرخص می‌شوند. موردهای دیگر که عمدتا با علایم شبیه به آنفولانزا هستند اما این روزها چون بحث کرونا داغ است، به قول معروف آن تابلوی کرونا را روی‌ همه‌شان می‌گذارند ولی آنها بیمارانی با علایم تنفسی بودند که همیشه هم در بیمارستان‌ها وجود داشته ولی خُب آمار ممکن است هر لحظه تغییر کند.
 فردی که گفتید مشکوک بوده، خودش مراجعه کرد یا...
چون قم دانشجو بودند و برای تعطیلی‌های دانشگاه به اینجا آمدند، یک مقدار علایم داشتند و خانواده‌اش نگران شده و به اورژانس زنگ زدند که چنین موردی هست و ما چه کار کنیم. اورژانس هم آنها را راهنمایی و به بیمارستان جهت بررسی بیشتر منتقل کرده است.
 اگر آزمایش ایشان مثبت می‌شد، تکلیف خانواده که با این فرد در تماس بود، چه می‌شد؟
ما به خانواده آموزش‌های لازم را داده بودیم. البته با توجه به اینکه اخبار را دنبال می‌کردند، خودشان خیلی هوشیارانه رفتار کرده بودند. چون ایشان از قم آمده بودند و علایمی شبیه به سرماخوردگی داشتند، خانواده موارد جداسازی را رعایت کرده و ایشان در مکان دیگری استراحت می‌کردند. اکنون نیز خوشبختانه مشخص شد که موردی وجود ندارد.
 گویا برای تشخیص قطعی باید آزمایش به انیستیتو پاستور تهران فرستاده شود. چه میزان تا رسیدن به پاسخ آزمایش زمان نیاز است؟
کیت‌ها فعلا در انیستیتو پاستور است و ظاهرا قرار است به جاهای دیگر هم فرستاده شود، ولی جواب سریعا آماده می‌شود.
 ظرف چند روز؟ مثلا یک یا دو روز و یا...
احتمالا. البته چون تا حالا موردی نداشتیم، زمان دقیق را نمی‌دانم اما شاید برای ایشان، حتا نیازی به ارسال آزمایش نباشد. چون گفتم که فرد مورد نظر باید دارای مواردی باشد که شک را قوی کند.
 سیاست استان کرمان و شهر سیرجان در بحث ویروس کرونا چیست؟
در چرخه ویروس و این رفت‌و‌آمد‌ها قطعا باید این آمادگی را داشته باشیم. مردم و ما باید آماده باشیم، آموزش بدهیم، از ترس بی‌دلیل و استرس مردم جلوگیری کنیم. این واقعیت را باید بدانیم که این مورد یک بیماری تنفسی است، انتقال بیماری‌های تنفسی مقداری سریع‌تر اتفاق می‌افتد و درصد واگیری‌شان بالاتر است. البته خوشبختانه درصد کشندگی کرونا به نسبت سایر بیماری‌های ویروسی بالا نیست و حتا از آنفولانزا کمتر است. بنابراین از این نظر جای نگرانی نیست. نگرانی از این بابت است که به هرحال ویروس جدید است و شاید در مورد بیماران، رفتار جدیدی داشته باشد. کرونا چون درصد واگیری‌اش بیشتر است و تعداد بیشتری را درگیر می‌کند، مقداری باید اقدامات احتیاطی و مراقبتی با دقت و حساسیت بیشتری دنبال شود. به نظر من استرس کرونا خیلی خطرناک‌تر از کرونا است. حتا کسانی که هیچ مشکل و موردی ندارند، خیلی می‌ترسند. البته حق هم دارند اما باید راه‌های پیشگیری اطلاع‌رسانی شود و از این استرس بی‌مورد کاسته شود. در عین حال که ما نباید غافل شویم و بگوییم هیچ خبری نیست و بعد مشکل پیدا کنیم.
 فکر می‌کنم شاید یکی از دلایل نگرانی زیاد مردم این است که از نظر آمار سایت جهانی مرتبط با این ویروس، ایران در رتبه 9 شیوع قرار دارد اما از نظر تعداد کشته‌شدگان، در رتبه دوم و بعد از چین است.
در این سایت فقط مواردی که کاملا ثابت شده آمده است. اپیدیمیو‌لوژیست‌ها این احتمال را می‌دهند که مواردی وجود دارد که به این بیماری دچار هستند اما مراجعه نکردند که ثبت شوند. البته من متخصص این کار نیستیم و به نظرم شما به سایت وزارت بهداشت رجوع کنید تا پاسخ را ببینید. کاری که من به عنوان معاون بهداشتی شهرستان سیرجان انجام می‌دهم، این توصیه است که بحث‌های پیشگیری و نحوه جلوگیری از بیماری را دنبال کنند و یا اگر کسی خدایی نکرده بیمار است یا احساس بیماری می‌کند، ضمن رعایت موارد بهداشتی، در مکان‌های عمومی کمتر رفت و آمد کند. استفاده مرتب از میوه و سبزیجات تازه و مایعات زیاد، نداشتن استرس و توصیه به رعایت موارد بهداشتی.
عمده مسایلی که کمک می‌کند، بحث شستشوی دست‌هاست که در پیشگیری کمک می‌کند و همچنین رعایت بهداشت فردی اگر فردی فردی عطسه یا سرفه کرد، با دستمال جلوی دهنش را بگیرد یا در گودی آرنجش این کار را انجام دهد تا ویروس پخش نشود. همچنین قبل و بعد غذا و قبل از گرفتن دست به چشم، بینی و دهان حتما باید دست خودشان را بشویند.
 در مورد مکان‌هایی مثل خوابگاه سربازان، بانک‌ها، پمپ‌بنزین‌ها، دادگستری، دادسرا و مکان‌هایی که مراجعه و تماس مستقیم یا غیر مستقیم زیاد است، چه برنامه‌ای وجود دارد؟ آیا مسایل آموزش داده شده؟
بله. امروز و یا هفته گذشته برای پادگان‌ها برنامه آموزشی گذاشتیم و به همین صورت برای زندان‌ها. بنرها و تراکت‌هایی تدارک دیده شده تا جاهایی مثل دادسرا استفاده شود و ما خوراک آموزشی را بهشان دادیم. همه ادارت موظف به زدن بنرهای آموزشی هستند تا ارباب‌رجوع در جریان قرار بگیرند. بحث دست ندادن، روبوسی نکردن، عدم استفاده از وسایل مشترک، قلیان نکشیدن حداقل در این برهه که یکی از راه‌‌های انتقال ویروس است چون ممکن است به صورت مشترک استفاده شود و یا اگر هم نشود، اصلا ضدعفونی نشده باشد. طبق دستورالعمل وزارت بهداشت حتما باید قلیان‌ها در این مقطع جمع‌آوری شوند.
 ما با معضلی به نام زباله‌گردها هم روبرو هستیم که هم شامل کودکان و هم افراد بالغ است و ممکن است از این طریق آلوده به ویروس شوند.
همش بحث آموزش است.
 اما دسترسی چندانی به این افراد برای آموزش وجود ندارد.
به هر حال مردم باید ماسک یا دستمال مصرف‌شده را در پلاستیک سربسته یا سطل سربسته دفن کنند و نباید جایی بیندازند که امکان دسترسی باشد. زیرا حتا اگر کسی هم دست نزند، ممکن است با باد و گرد و غبار در فضا پخش و دوباره مشکل‌ساز شود. البته استفاده از ماسک از طرف متخصصان خیلی توصیه نمی‌شود. بیشتر برای افراد مبتلا و پرسنل بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم است که از ماسک استفاده کنند وگرنه در اثربخشی ماسک تردید قوی وجود دارد. البته در مکان‌های خیلی شلوغ، شاید استفاده از ماسک در حین مدت حضور بهتر باشد.
 یکی دیگر از مباحث مرتبط به بحث میوه و تره‌بار و همچنین خوراکی‌های فله‌ای و یا خوراکی‌هایی است که در مغازه‌ها در معرض دسترس عموم قرار دارند؛ مانند خشکبار و یا تخمه.
بهترین حالت استفاده از مواد بسته‌بندی و موادی است که مطمئن هستیم از جای مطمئنی آمده. کنترل میوه و تره‌بار به دلیل فله‌ای بودن بسیار مشکل است و حتما باید قبل از مصرف به صورت صحیح شست‌وشو و ضد عفونی شوند؛ البته همیشه باید این کار را بکنند و فقط مربوط به ویروس نیست. همچنین توصیه می‌کنیم مردم از غذای آماده و فست‌فود کمتر استفاده کنند. سعی کنند گوشت و تخم‌مرغ را از جای مطمئن مورد تایید دامپزشکی تهیه و کاملا بپزند و به طور کی از محصولات ایمن و پاستوریزه استفاده کنند.
 گویا کرونا محملی شده برای برخی مدعیان در بحث طب سنتی که توصیه‌های عجیبی برای مقابله با کرونا دارند. این ادعاها مبنای علمی دارند؟
من اطلاعاتی در رابطه با طب سنتی ندارم که بخواهم قضاوت کنم. اگر ادعایی مطرح می‌شود باید منبع علمی داشته باشد. به طور کلی خوردن میوه و سبزیجات تازه، مایعات زیاد و موادی که مواد معدنی، ویتامین‌ها و پروتئین‌های بدن را تامین می‌کند، توصیه می‌شود اما این‌که چیز خاصی در این رابطه در طب سنتی ثابت شده باشد، من اطلاع ندارم ولی معمولا در این قضایا افرادی نیز پیدا می‌شوند که به دنبال فروختن جنس یا محصول یا فلان روش درمانی هستند که بحث سودجویی است
 در مورد کمبود ماسک، چه مشکلی وجود دارد.
الان وزارت بهداشت در حال تامین کامل ماسک است که به طور کامل و به هر تعداد که نیاز است در اختیار مردم قرار بگیرد. اصلا چرخه توزیع در حال تغییر است و براساس آن‌چه اعلام کردند، ظاهرا هیئت‌امنای ارزی کاملا تولیدات ماسک را در اختیار وزارت بهداشت و آن‌هم در اختیار دانشگاه‌های علوم پزشکی بگذارد که در مکان‌های خاص مثل مراکز بهداشت درمانی، خانه‌های بهداشت یا پایگاه‌هایی که به منظور اطلاع‌رسانی در مورد این بیماری قرار است ایجاد شود، برای مردم توزیع شود تا مردم نگرانی نداشته باشند. چون متاسفانه عده‌ای سودجو در بحث احتکار ماسک وارد شده بودند و در برخی جاها انبارهای بزرگی کشف شد. متاسفانه ما گاهی برعکس عمل می‌کنیم و می‌خواهیم از این آب گل‌آلود ماهی بگیریم. با توجه به ورود وزارت بهداشت به بحث، به نظر می‌آید مشکل کمبود ماسک در همین هفته حل شود و حتا احتمال در اختیار گذاشتن ماسک‌ها به مردم به صورت رایگان نیز وجود دارد.
 با داروخانه‌هایی که ممکن است در این مدت دست به گران‌فروشی بزنند، برخوردی می‌شود؟
من مسئولیت و اطلاعی در این قضیه ندارم و معاونت غذا و دارو قطعا نظارت دارند و رسیدگی می‌کنند. مردم هم اگر گزارش بدهند، قطعا برخورد می‌شود. در انتها از مردم می‌خواهم خیلی به شایعات توجه نکنند. آن‌چه که بیشتر از کرونا ما را نگران کرده، استرس و ناراحتی و ترس از کرونا است که مردم را خیلی اذیت می‌کند. آرامش و سلامت روانی مردم نباید برهم بخورد.
 آیا این وعده را به مردم سیرجان می‌دهید که هر اتفاقی در بحث این بیماری افتاد، بدون هرگونه مماشات در اختیارشان بگذارید.
بله، حتما. ما در بحث سلامت مردم، هیچ‌گونه مماشاتی نداریم.
 با افرادی که به شایعات بی‌اساس پیرامون کرونا دامن بزنند برخورد قاطع می‌شود
دادستان سیرجان در خصوص شایعات در فضای‌مجازی پیرامون بیماری کرونا گفت: هرگونه اطلاع‌رسانی نسبت به بیماری کرونا بایستی از طرف مسئولان وزارت بهداشت و طبیعتا در شهرستان از طریق دانشگاه علوم‌پزشکی و مسئولان مربوط به بهداشت و درمان انجام می‌شود. متاسفانه افرادی هستند به انگیزه‌های مختلف یا بحث سودجویی نان خودشان را در این می‌دانند که امنیت روانی مردم را برهم بزنند و یک‌سری شایعات را مطرح می‌کنند که پلیس‌فتا مکلف شده به صورت شبانه‌روزی فضای مجازی را رصد کنند و هرکس با هر عنوانی به این موضوع دامن بزند شناسایی می‌‌شود و به اتهام نشراکاذیب و تشویش اذهان عمومی با او برخورد قاطع می‌شود. وی افزود: طبیعتا در این وضعیتی که این بیماری رقم خورده و شرایط کشوری و جهانی در این وضعیت قرار دارد برخورد با صنوف تشدید می‌شود و قطعا هر موردی که گزارش شود و ماموران ما با آن‌ها برخورد کنند علاوه بر پلمپ آن واحد صنفی با متصدی هم برخورد قانونی و کیفری می‌شود.
قاضی نیک‌ورز با بیان اینکه در این زمینه جلسه‌ی شورای تامین برگزار شده است، گفت: آخرین جلسه‌ای که در این زمینه تشکیل شد دیشب بود که با حضور مسئولان بهداشتی درمانی شهرستان تشکیل شد و در آخرین جلسه‌ی شورای تامین به این موضوع پرداخته شد که یکی از مواردی که آنجا خواسته شد پیگیری از طریق مسئولان بهداشت و درمان بوده اینکه یکسری اقدامات پیشگیرانه و آمادگی‌هایی انجام شود و اینجور نیست که حالا مسکوت باشد و ما دستورمان بر اصل پیشگیری است و تا الان هم طبق آنچه که رسما اعلام کردند مورد مثبتی را با این نوع بیماری در سیرجان دیده نشده است. و امیدواریم اتفاق خاصی نیفتد.