چهارشنبه, 02 مهر 1399

هفته‌نامه شماره ۶۲۱ | ۳۱ شهریور ۱۳۹۹

 

 

گفت‌وگو با یک جامعه‌شناس در خصوص هجوم مردم برای جمع‌آوری میوه‌های کامیون واژگون شده‎‎؛
این افراد توان آسیب‌رسانی بالایی دارند

 حسین اطمینان
«کامیونتی در جاده سیرجان-کرمان واژگون شده و بار پرتقالش کنار جاده ریخته است. تعدادی مرد به سمت پرتقال‌ها هجوم آورده و در حال بردن هستند، راننده کامیون وسط ایستاده و فریاد می‌زند‎؛ مردم این میوه‌ها را نبرید.» این اتفاق تلخ هفته گذشته در محور سیرجان کرمان رخ داده و فیلم آن هم در فضای مجازی منتشر شده است. راننده خودرو که اهل فسا است در گفت‌وگوی خود با نشریه نگارستان گفته: پس از سانحه عده‌ای از رهگذران به سمت میوه‌ها آمده و اقدام به جمع‌آوری کردند. بار میوه بیمه بود اما بیمه قبول نکرد و من قریب 32 میلیون تومان ضرر کردم. وی این موضوع را باعث تاسف خواند.
در مورد این اتفاق که در چند سال اخیر چندین بار در سیرجان تکرار شده با علی سوندرومی جامعه‌شناس به گفت‌وگو نشستیم.
 در شرایط عادی این فردی که دچار حادثه شده نیازمند کمک است اما در فیلم می‌بینیم که برخی مردم به سمت مال او هجوم می‌برند؛ دلیل این دست اتفاق‌ها چیست؟
زمانی که افراد رفتار غیراخلاقی از خودشان نشان می‌دهند از سه منظر باید به آن نگاه کرد. اول از منظر فیزیولوژی است. ممکن است مغز آسیب خورده باشد و یا اینکه فرد، کودکی سختی داشته و به دلایل مختلف شخصیت اخلاقی‌اش رشد نکرده است. این افراد کم هم نیستند و درصد آنها قابل توجه است. در جامعه مشاهده می‌کنیم بالای پنج درصد افراد اختلال اخلاقی دارند. وقتی این افراد در موقعیتی حساس قرار می‌گیرند، رفتارهای به شدت هیجانی و واکنشی بروز می‌دهند و به اصطلاح گله‌وار رفتار می‌کنند. از آنها انتظار رفتار اخلاقی و متعالی نمی‌توان داشت. این افراد در همه جوامع وجود دارند و فقط مخصوص کشور ما نیست.
دومین مورد عدم رشد هوش هیجانی است. شما آدم‌هایی را می‌بینید که از نظر فیزیولوژی سالم هستند اما آموزش ندیده‌اند و هوش هیجان پایینی دارند. این افراد در شرایط امن، عادی و اخلاقی عمل می‌کنند ولی در شرایط ناامن و شرایط هیجانی توان اخلاقی عمل کردن ندارند. خیلی هم ربطی به موقعیت اجتماعی، تحصیلات و... این افراد ندارد. در شرایط خوب اوضاع امن است و آنها خیلی متعالی و اصولی رفتار می‌کنند ولی وقتی ناامن می‌شود رفتار آنها غیرعادی می‌شود. مثلا فحش می‌دهند، پرخاش می‌کنند و آسیب می‌زنند. هر چه آشفتگی اجتماعی بیشتر شود شرایط ناامن شده و تمرکزمان سمت ناامنی می‌رود و افراد رفتارهای غیراخلاقی بیشتری نشان می دهند.
سومین دلیل به لجبازی برمی‌گردد. فرد اختلالی ندارد و هوش هیجانی‌اش هم نرمال است. گاهی اوقات فکر می‌کند سهم من از نظام توزیع و بازتوزیع اجتماعی به گونه‌ای است که چرا نباید از اموال دیگران بردارم؟ فرد دلیل غالبی برای خودش پیدا نمی‌کند که این سهم من نیست و من چرا این را برندارم و نباید دست ببرم. این افراد فکر می‌کنند اگر من خودم را کنترل کنم باختم. نمونه‌اش را در خیلی از موقعیت‌هایی می‌بینیم که فرد باید امانت‌دار باشد اما برداشتش از جامعه این است که هر کس دارد برمی‌دارد و می‌خورد و من چرا برندارم.
 آیا می‌توان گفت این علت سهم بیشتری درکشور ما دارد؟
بله دقیقا. فرد فکر می‌کند نظام توزیع و بازتوزیع اجتماعی به نفع‌اش عمل نمی‌کند.
 آیا فقر دلیل این نوع بی‌اخلاقی‌ها نیست؟
اصلا! به هیچ وجه! این نوع بی‌اخلاقی‌ها به برخوردار بودن و نبودن برنمی‌گردد. تحقیقات نشان می‌دهد آدم‌هایی که از نظر مالی در طبقات متوسط به پایین جامعه هستند از نظر اخلاقی بهتر هستند. برعکس اگر فرد غیراخلاقی باشد و شرایط مالی‌اش از یک حدی