گفت‌وگو با فرمانده انتظامی شهرستان سیرجان به مناسبت هفته مبارزه با مواد مخدر
هر 2 روز 3 دستگیری

 ناصر صبحی
آغاز هفته مبارزه با مواد مخدر، فرصت مناسبی بود تا پیرامون این موضوع با سرهنگ محمدرضا ایران‌نژاد؛ فرمانده انتظامی شهرستان گفت‌وگو کنیم. گفت‌وگویی که روز یکشنبه، بین دو جلسه و البته در غیاب رییس اداره مبارزه با مواد مخدر صورت پذیرفت.می‌توان گفت اوضاع مواد مخدر در سیرجان ملغمه‌ای از اخبار خوب و بد است. از سویی بنا بر اظهارات این مقام انتظامی، در سیرجان با مواردی نظیر باند مواد مخدر به معنای آن‌چه در ذهن داریم، وجود ندارد و تاکنون پرونده‌ای از دخالت افراد مهم یا مسئول در مواد مخدر دیده نشده و بیشترین مجرمان این بحث، از خارج از شهرستان هستند. در عین حال برخی از اخبار بد نیز وجود دارد که البته در مورد سایر نقاط کشور نیز صادق است. مانند پایین آمدن سن مصرف مواد و یا حتا سن درگیری در بحث قاچاق که سرهنگ ایران‌نژاد رنج سنی آن را بین 15 تا 35 سال می‌داند. برای آن‌که بهتر در جریان اوضاع باشیم، باید بدانیم که طی 3 ماه ابتدایی سال در سیرجان 135 نفر در رابطه با مواد مخدر دستگیر شده‌اند. به عبارت دیگر به طور میانگین در هر 2 روز، 3 نفر دستگیری در این بحث وجود داشته که اکثر آن‌ها نیز جزو جوانان هستند.
 اگر موافق هستید گفت‌وگو را با بحث آمار کشفیات مواد مخدر در سال گذشته شروع کنیم.
من آماری از کشفیات سال 98 را با مقایسه با آمار سال 97 را ذکر می‌کنم. سال 98، در کل بیش از 4 تن و 260 کیلوگرم از انواع مواد مخدر کشفیات داشتیم که نسبت به سال 97 با 3 درصد افزایش کشف روبه‌رو هستیم. همان‌طور که گفتم این کشفیات شامل انواع مواد مخدر است. می‌دانید که پایه برخی از مواد مخدر از نوع تریاک است که اگر بخواهیم در آمار حساب کنیم، رقم بیش از این میزان می‌شود. خیلی از موارد کشف نیز به صورت عملیات مشترک بودند که سهمیه آن‌ها کسر می‌شود و پس از کسر، این مقدار لحاظ شده است. در 3 ماهه اول امسال و تا به امروز، بیش از یک تن و 199 کیلوگرم کشفیات داشتیم که نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل، 6 درصد افزایش کشفیات داشتیم که اگر همین روند ادامه پیدا کند، یقینا کشفیات امسال ما نسبت به سال 98، قابل توجه خواهد بود. افزایش کشفیات چند علت دارد. یک مورد این است که ماموران از نظر علمی و فنی ارتقا پیدا کرده‌اند و یا این‌که ورود مواد به کشور افزایش پیدا کرده است. دشمن در فکر این برنامه است که هرچه می‌تواند مرزهای ما را در جهت ورود مواد مخدر ناامن کند. چون از این کار نفع می‌برد. در رابطه به سایر آمارها نیز تا به امروز 33 دستگاه خودرو توقیف کردیم. تعداد دستگیری افراد در موضوع مواد مخدر نیز تا به امروز 135 نفر بوده است. همچنین تعداد 3 قبضه اسلحه نیز از افراد فروشنده کشف شده است. در خصوص برخورد با خرده‌فروشان که یکی از برنامه‌های کاری ما است و به طور جدی آن را در دستور کار داریم، 27 باب منزل و مغازه را نیز که به این امر اشتغال داشتند، پلمپ کردیم. می‌دانید که خرده‌فروشان امروزه بیشتر سیار عمل می‌کنند تا ثابت.
 گفتید آمار 4 تن و 260 کیلوگرم کشفیات مواد مخدر، بدون احتساب کشفیات مربوط به تریاک بوده است؟
خیر. این آمارِ کل است. در بین‌شان همه‌جور مواد از هروئین، حشیش؛ شیشه و... وجود دارد. پایه ساخت خیلی از این مواد، تریاک است. شما هروئین را که حساب کنید، یک کیلو از آن برابر با مقدار زیادی تریاک است. ما آن‌چه را که کشف کردیم به طور کلی حساب کردیم و کاری نداشتیم که پایه آن مواد چه بوده یا چه شده است.
 ممکن است آمار کشفیات انواع مواد را به تفکیک بفرمایید؟
بیش از 3 تن و 700 کیلوگرم تریاک بوده و باقی، سایر مواد بودند.
 آمار 33 خودروی توقیفی و 135 نفر دستگیری که گفتید، متعلق به سال 98 است؟
خیر. متعلق به امسال است.
 یعنی 3 ماه اخیر؟
بله.
 آمار زیادی به نظر می‌رسد.
خُب قاچاق با خودرو انجام می‌شود و وسیله دیگری نیست. این خودورها برخی خودوری اسکورت بوده و برخی حمل بار که توقیف شدند و مراجع قضایی در موردشان تصمیم می‌گیرند.
 کرونا روی ورود مواد مخدر به کشور تاثیر داشته؟
در مورد کرونا، ابتدا باید اشاره‌ای کنم به بحثی که بین مردم است «معتادها نمی‌گیرند.» این یک بحث عامه‌پسند و کاملا کذب است که می‌‌گویند مصرف مواد موجب عدم ابتلا به کرونا می‌شود.
در یک بازه زمانی ورود و خروج ممنوع شده بود. در استان خودمان، ما هم ورودی و هم خروجی را تحت کنترل داشتیم. یقینا قاچاقچیان فعالیت‌شان کم شد یا روش فعالیت‌شان را تغییر داده بودند. البته به نظر من از آن‌جا که همه‌جا از جمله در سیرجان، ورودی و خروجی کنترل می‌شد، ریسک کار برای قاچاقچی که می‌خواست از این مسیر عبور کند، بالا می‌رفت. هرچند در همان بازه زمانی نیز ما کشفیاتی داشتیم. اما بعد از این‌که کنترل روی مسیرها و گلوگاه‌ها کمتر شد، افرادی که در این کار فعالیت داشتند، فعالیت‌شان را بیشتر کردند.
 آیا همان‌طورکه میزان کشفیات افزایش پیدا می‌کند، میزان تولید و ورود مواد نیز افزایش می‌یابد؟
بله، یقینا. از وقتی آمریکا وارد افغانستان شده، به طور یقین نحوه کشت را تغییر داده است. کشتی که قبلا به صورت سنتی یا با استفاده از دستگاه‌های ساده و پیش‌پا افتاده انجام می‌شد، در حال حاضر به صورت مدرن‌تر انجام می‌شود. یکی از دلایل حضور آمریکا در افغانستان همین بحث کشت و برداشت مواد مخدر است. مواد مخدر یکی از 4 تجارت عمده جهانی است. نفت، سلاح و مهمات، مواد مخدر و توریست، 4 تجارت عمده جهانی است. در بحث تجارت غیرقانونی و غیرمجاز، تجارت مواد پس از سلاح و مهمات، تجارت دوم است. بالاخره استکبار جهانی از این تجارت منفعت کسب می‌کند.
 قیمت مواد مخدر زیاد شده است؟
من قیمت را ندارم. نه پرسیده‌ام و نه می‌دانم چگونه است. شاید سر خیابان یک قیمت باشد و تهِ خیابان یک قیمت دیگر (خنده جمع). سیب‌زمینی با آن سیب‌زمینی بودنش در هر مغازه یک قیمت دارد (خنده دوباره جمع). گاهی اوقات افزایش کشفیات، افزایش قیمت را به دنبال دارد. به هر حال بحث بازار مصرف است.
 ما در سیرجان لابراتوار یا اصطلاحا آشپزخانه شیشه هم داشتیم؟
کشف شیشه داشتیم. هم به صورت مواد اولیه و هم خود شیشه و در میزان بالا اما تاکنون من نشنیده‌ام که در سیرجان تولید شده باشد.
 اخیرا در اخبار کشوری، به نقل از یکی از مقامات انتظامی مطلبی در مورد گروگان‌گیری بابت مواد مخدر می‌خواندم که مطابق آن، فرزند حامل را برای تضمین انجام کار به گروگان گرفته بودند. در سیرجان چنین موردی داشتیم؟
ما بحث آدم‌ربایی را داریم که وقتی ریشه‌یابی می‌شود، می‌بینیم چند انگیزه وجود دارد. به طور مثال یکی از این این موارد، باج‌گیری است. مورد دیگر مربوط به تسویه‌حساب در رابطه با مواد مخدر است. بله، اگر اشتباه نکنم امسال یک مورد داشتیم که شخصی توسط خویشاوندان خودش هم به گروگان‌گیرها معرفی شده بود که پرونده به نتیجه رسید، فرد آزاد شد و پرونده قضایی نیز در حال تشکیل است. این‌طور موارد را داشتیم. البته این گروگان‌ها وقتی آزاد می‌شوند، ما آن‌ها را در اختیار پلیس مواد مخدر قرار می‌دهیم تا هم ریشه‌یابی شود و هم برای‌شان پرونده تشکیل شود. یعنی این‌گونه نیست که فرد هر کار دلش خواست انجام بدهد و بعد راحت برود دنبال کارش. به عبارت دیگر اگر فردِ ربوده شده، به نوعی با موضوع مواد مخدر مرتبط باشد، باید جوابگوی عواقب بعدی آن نیز باشد زیرا ناامنی ایجاد کرده است.
 ببخشید من متوجه معنای این جمله شما که گفتید مورد داشتید که فرد ربوده شده توسط اقوام خودش معرفی شده بود، نشدم. ممکن است کمی توضیح بدهید؟
اقوام فرد به قاچاقچیان بدهکار بودند و برای این‌که بتوانند خودشان را از زیر بدهی و فشار خارج کنند، آمدند و یکی از اقوام خودشان را به قاچاقچیان معرفی کردند. آن‌ها نیز این فرد را ربودند تا به این ترتیب، این فرد بدهی اقوامش را پرداخت کند.
 آیا موردی داشتیم که ابتدا گروگان‌گیری انجام شود و بعد درخواست انتقال مواد مخدر مطرح شود؟ یعنی فرد بی‌گناه باشد اما مجبور شده باشد که به خاطر گروگان گرفته شدن یکی از عزیزانش دست به قاچاق و حمل مواد مخدر بزند؟
در این یکی، دو سال چنین موردی نداشتیم ولی در سال‌های قبل مورد بوده که آدم‌ربایی شد و حرف افراد درگیر این بود که پای بدهی در وسط است اما وقتی بررسی شد، معلوم شد یا اشتباه کار را انجام داده بودند یا می‌خواستند خانواده فرد ربوده شده را با این عنوان و انگ، تحت فشار قرار دهند. چون برای آن خانواده بحث داشتن بدهی بابت مواد مخدر سخت بود و اصلا پذیرفتنی نبود. اما شاید برای این‌که بتوانند سر و ته قضیه را به هم بیاورند، تن به هر خواسته‌ای می‌دادند. البته همان‌طور که گفتم مربوط به سال‌های قبل بود.
 آیا روند یا تغییر معناداری در سن و سال افراد مرتبط با مواد مخدر دیده می‌شود؟
مصرف؟
 هم مصرف و هم بحث قاچاق.
مصرف که یک بحث کشوری است. من از جایی شنیدم که سن مصرف‌کننده سال به سال پایین می‌آید. بحث بی‌توجهی خانواده‌ها به فرزندان‌شان است. دلیل امر این است که خانواده، فرزندش را کنترل نمی‌کند. اصلا نمی‌دانند وقتی بچه‌شان بیرون می‌رود، در قهوه‌خانه یا خیابان چه کار می‌کند. در بحث مربوط به قاچاق، یک رنج سنی وجود دارد و بیشتر جوانان پرحاشیه دنبال این کار هستند. یعنی دل‌شان می‌خواهد به نوعی خودشان را مطرح کنند اما وقتی گرفتار می‌شوند، تازه متوجه می‌شوند که چه اشتباهی را مرتکب شده‌اند. این افراد متعلق به سن خاصی هستند که یا به نوعی غرور کاذبی به آن‌ها تلقین می‌شود و یا خودشان به نوعی غرور کاذبی را به دست می‌آورند. مثلا فرد با خودش می‌گوید من رانندگی‌ام خوب است پس می‌توانم راننده بارکش (مواد مخدر) باشم یا جوان است و می‌گوید که ریسک کار را می‌پذیرم. ولی افراد با سن بالا، در این بحث کمتر هستند. مگر آن‌که راننده سن بالایی باشد که ناچارا و به خاطر مشکل مالی و اقتصادی بخواهد این کار را انجام دهد. جوانان گاه با غرور کاذب و تلقینی که بهشان می‌شود که می‌توان ره صد ساله را یک شبه رفت و به پول هنگفت رسید به این راه کشیده می‌شوند. متاسفانه آن‌هایی که در این کار هستند بیشتر از شهرهای جنوبی‌اند و افرادی که درگیر این کار می‌شوند، هم فقر فرهنگی دارند و هم فقر مادی و هم مشکلات و مسایل دیگر.
 آن 135 نفری که امسال دستگیر شدند، سیرجانی نیستند؟
خیر، افراد سیرجانی بین‌شان خیلی کم است. این افراد از همه جای کشور هستند. گاهی فرد از شرق به غرب می‌رود و در سیرجان گیر می‌کند و البته چه بسا این اتفاق برای یک سیرجانی هم بیفتد و در یک شهر دیگر گیر کند.
 کمترین و بیشترین سنی که در بحث‌ مواد مخدر با آن روبرو شدید چه میزان بوده است؟
رنج سنی را حدودی می‌شود از 15 تا 35 محاسبه کرد. وقتی می‌گویم، 15 سال، تعداد افراد با این سن خیلی کم هستند ولی بین این رنج سنی زیاد هستند.
 چه تعداد فرد مونث در این بحث داشتیم؟
آمار را در حال حاضر ندارم ولی مواردی داشتیم. حتا گاه خانوادگی مرتکب قاچاق مواد می‌شوند. به طور مثال با خانواده به مسافرت می‌روند و با برنامه دست به قاچاق مواد می‌زنند و در راه دستگیر می‌شوند.
 مصرف مواد بیشتر به سمت سنتی می‌رود یا صنعتی؟
در بین افراد مختلف متفاوت است. متاسفانه در بین نوجوانان و جوانان گرایش به سمت صنعتی است و بیشتر به مواد مخدرهایی نظیر حشیش، گراس، ماری‌جوانا و... علاقه نشان می‌دهند.
 در سیرجان کشف مزرعه ماری‌جوانا هم داشتیم، درست است؟
همه‌گونه وجود دارد. گاهی حتا تریاک هم کشت می‌شود. برخی از افراد به صورت خیلی مخفیانه و مرموزانه این کار را انجام می‌دهند.
 امروز مصاحبه‌ای از دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور دیدم که گفته بودند مبارزه با مواد مخدر با قانون فعلی هدر دادن منابع است. نظر شما در این مورد چیست؟
وقتی بزرگان این را گفته‌اند، یقینا ما نیز باید تایید کنیم. وقتی بزرگان حرفی می‌زنند، براساس عقل و منطق است. به هر حال کار آن‌ها همین است. البته قانون، آن قانونی که ما به عنوان ماموران مقابله، دل‌مان می‌خواهد باشد، نیست. قانون باید در حدی باشد که به قاچاقچی جرات حمل حتا مقدار اندک را نیز ندهد. باید مجازات‌های قانونی را بیشتر به سمتی ببرند که برخوردهای شدید توام با جریمه در پی داشته باشد. یعنی هزینه ورود به بحث قاچاق برای فرد باید بالا برود.
 در تابستان‌ها گاه شاهدیم که به طور مثال در پارک‌ها فروش مواد مخدر به صورت خرده‌فروشی رونق می‌گیرد. در این مورد چه برنامه‌ای دارید؟
ما در ایام تابستان طرح‌های مختلفی را اجرا می‌کنیم؛ طرح ارتقای امنیت اجتماعی با موضوعات مختلف. کنترل تفرجگاه‌ها، پارک‌ها و... اگر دقت کرده باشید، ما در تابستان‌ها پارک‌ها را بیشتر کنترل می‌کنیم چون در تابستان افراد بیشتر از زمستان از پارک‌ها استفاده می‌کنند. یکی از کارهای ما در کنترل پارک‌ها و تفرجگاه‌ها شناسایی افرادی است که به تفرجگاه‌ها می‌روند که چه فعالیتی انجام می‌دهند و چه برنامه‌ای دارند؟ این کار با هدف شناسایی و دستگیری افراد مجرم انجام می‌شود. طرح‌های مختلفی وجود دارد. در تابستان‌ها که فعالیت‌ها بیشتر می‌شود، یقینا ما نیز طرح‌های‌مان را تشدید می‌کنیم و افزایش می‌دهیم تا بهتر نتیجه بگیریم.
 برخورد و جمع‌آوری معتادان متجاهر به کجا رسید؟
خوشبختانه امروز جلسه‌ای در فرمانداری پیرامون همین موضوع برگزار شد. مقدار زیادی از کارهای عمرانی کمپ ماده 16 انجام شده است. یک سری نواقص و مشکلاتی نیز دارد که امروز در جلسه مطرح شد و شاید تا کمتر از یک ماه دیگر به بهره‌برداری برسد. من به جرات می‌گویم اگر این کمپ به مرحله بهره‌برداری برسد، خیلی از مسایل، مشکلات و آسیب‌های اجتماعی بالاخص در بحث اعتیاد و معتادان متجاهر نیز کاهش خواهد یافت.
سازمان فنی و حرفه‌ای قرار است در کمپ به این افراد حرفه یاد بدهند. خیلی از این افراد مستعد یادگیری هستند و آموختن یک حرفه می‌تواند به آن‌ها کمک کند. پس از آن، این افراد وارد جامعه می‌شوند و سپس با تشکیل یک بانک اطلاعاتی خوب، می‌شود رصدشان کرد. قبلا این افراد را به کرمان می‌فرستادیم ولی وقتی در شهر خودمان کار انجام شود، راحت‌تر می‌توانیم چتر نظارتی‌مان را پهن و این افراد را کنترل کنیم.
 نکته‌ای مانده که بخواهید با مردم در میان بگذارید؟
اول می‌خواهم به جوانان بگویم که دوستان خودتان را بشناسید. این‌طور نشود که با یک دوستی ناصحیح و یک ارتباط غلط، آینده خودتان را تباه کنید. به هر دوست نیز نباید بله گفت. خیلی اوقات باید با دادن جواب نه، این‌گونه دوستان را از خود دور کرد. می‌آیی برویم قلیان بکشیم؟ نه. چرا؟ چون ممکن است مصرف قلیان در پی خود مصرف مواد مخدر صنعتی یا مشروبات الکلی و هزاران مشکل دیگر را داشته باشد. بنابراین از جوانان خواهش می‌کنم بیشتر به آینده خود اهمیت بدهند. از خانواده‌ها نیز خواهش می‌کنم بیشتر کنترل کنند. یعنی روی فرزندان‌شان هم کنترل عینی داشته باشند و هم با خودشان نگویند چون پسر من با پسر فلان مقام و مسئول رفیق است، پس آلودگی یا مشکلی به دنبال ندارد. خیلی باید مراقب باشند و در خانه نیز فضای مجازی را به طور مرتب مدیریت کنند زیرا گاهی برخی از مشکلات از طریق فضای مجازی ایجاد می‌شود.