گزارش پاسارگاد از قیمت بالای گوشت قرمز در سیرجان
وضعیت قرمزِ قیمت گوشت
- بتول بلالی
«یک کیلو گوشت 4 تا تیکه می‌شه، شوهرم توان کار ندارد. واقعا نمی‌تونم گوشت بخرم. اگر بگم الان چند ماهه گوشت نخوردیم باور می‌کنی؟ ببین صورت بچه‌ام چقدر زرد شده» این‌ها را زنی می‌گوید که آمده تا از قصابی خرید کند. قیمت گوشت قرمز ظرف دو هفته‌ی اخیر 1000 تومان افزایش داشته است. در حال حاضر هر کیلو گوشت گوسفند در قصابی‌های سیرجان بین 36 تا 37 هزار تومان متغیر است، قیمت مرغ هم کیلویی هشت هزار و 500 تومان است.
در خیابان امام فروشنده قصابی‌، بیکار بیرون مغازه نشسته است و با لحنی گلایه‌آمیز می‌گوید: «اگر فروش باشد ظهر باید قصابی تعطیل باشد. فروش ما صفر است». به گوشت‌های داخل یخچال مغازه نگاه می‌کنم. «مال دیروز است، فروش نرفته». خانمی با دو فرزندش تقاضای خرید قلم گاو می‌کند؛ «پنج هزار تومان قلم گاو بدهید». به گفته‌ی مرتضی؛ «روزی 100 نفر می‌آیند که زیر 10 هزار تومان گوشت می‌خواهند. 4-5 سال است کاسبی تعطیل شده. قبلا 10-15 تا گوسفند می‌کشتیم الان از 5 تا گوسفند دو تاش هنوز توی یخچال است. تا دلت بخواهد نسیه می‌برند. مشتری که قبلا 5 کیلو گوشت می‌خریده الان 2 کیلو می‌خرد».
کمی دورتر از مغازه مرتضی، قصابی دیگری است. صاحبش خود را پسر علی قصاب معرفی می‌کند، از نظر او؛ «هر وقت گوشت گران می‌شود ما ضرر می‌کنیم. گوشت می‌ماند و مجبوریم گوشت گاو را به کافه‌ها ارزان‌تر بدهیم».
حمید مغازه تر و تمیزی در خیابان ولی‌عصر دارد. او می‌گوید؛ «آدم‌هایی که دارند طبق روال همیشه خرید می‌کنند. برای آن‌ها اصلا گوشت بشود کیلویی 100 هزار تومان، فقط مردم عادی خریدشان نصفه شده است. فروش ما تغییری نکرده، روزانه 60 کیلو گوشت گوسفند و 100 کیلو گوشت گاو می‌فروشیم». او نسیه نمی‌دهد؛ «اگر نسیه بدهی سر یک ماه ورشکست می‌شوی و باید بروی کهن‌شهر».
مغازه‌ عباس در خیابان پرسی‌گاز، سوت‌و‌کور است. روی چرخ و تخته گوشت را پارچه انداخته، انگار می‌داند خبری از مشتری نیست. «مردم پول توی دست‌شان نیست. نسبت به سال‌های قبل فروش نصفه شده. از صبح یک بره آوردم هنوز چاقو روش ننداختم. گوشت گاو داخل یخچال مال دیروز و پریروز است.کرایه مغازه را در نمی‌آورم. 400 هزار تومان هم پول برق آمده».
علی و ماشا‌الله با هم شریک هستند و 50 سال قصابی دارند. با این که میدان بازار جای شلوغی است اما از کاسبی‌شان راضی نیستند. علی در حالی که گوشت خرد می‌کند، می‌گوید؛ «آدم هست که 1000 تومان گوشت می‌خواهد». یک تیکه گوشت نشان می‌دهد و می‌گوید این‌قدر می‌شود. «اما کمی هم استخوان و گوشت رویش می‌گذاریم و می‌دهیم». زن و شوهری یک کیلو گوشت گوساله و یک جگر خرید می‌کنند؛ «هر سه ماهی، دو کیلو گوشت قرمز می‌خریم. بیش‌تر مرغ و گاهی ماهی مصرف می‌کنیم». ماشاالله می‌گوید: «الان روزی 3 تا گوسفند و یک، چهارم گاو را می‌آوریم اما قلم و پاچه گاو و شکمبه گوسفند بیش‌تر می‌فروشیم».
صدای ساطور غلام در هیاهوی بازار گم می‌شود. مغازه‌اش یک متر در یک متر است. یک استخوان گاو به دیوار آویزان کرده است. خانمی قیمت گوشت را می‌پرسد و بی آنکه خرید کند راهش را می‌گیرد که برود:‌‌ «دو ماهی یک کیلو می‌گیرم. بیش‌تر مرغ مصرف می‌کنم». غلام می‌گوید: «همه تقاضای 5 و 10 هزار تومان گوشت دارند. از بس فقر فشار آورده، مردم بیش‌تر استخوان می‌خرند. در دو ماه گذشته 2000 تومان گوشت گران شده، درحالی که باید سالی یک بار تغییر کند».
چند خانم آدرس مرغ‌فروشی را از اسماعیل می‌پرسند؛ «بیا این هم مشتری، دنبال مرغ هستند». علت را می‌پرسم؛ «مگر شما نمی‌فهمید تحریم شدیم؟ مگر ایرانی نیستی؟ همه‌ چیز کمبود شده».
حسین صاحب یک مرغ‌فروشی بزرگ است؛ «مرغ شده عین طلا. الان مرغ در سیرجان نیست. برخی قدرت خرید بال و کتف را هم ندارند و اسکلت مرغ را کیلویی 1000 تومان می‌خرند. این‌ها همه درد است. وقتی طرف دنبه‌ی مرغ را کیلویی 800-700 تومان می‌خرد، دیگر چه می‌گویی». مردی بلند‌قامتی وارد مغازه می‌شود و به یخچال‌ها نگاهی می‌کند. قیمت مرغ یخ‌زده را می‌پرسد  و با گفتن ببخشید از مغازه خارج می‌شود. حسین می‌گوید: «روزی 400-300 کیلو مرغ خرده‌فروشی داشتم اما الان به 100 کیلو رسیده است».
سجاد بعد از 8 سال شاگردی حالا خودش صاحب یک مغازه مرغ‌فروشی است. «قبلا روزانه 50 کیلو مرغ می‌آوردیم و فروش می‌رفت. الان 30-40 کیلو می‌آوریم و سه روز طول می‌کشد تا مرغ‌ها فروش بروند. ماهی هم خیلی طرفدار ندارد. از وقتی قیمت مرغ بالا رفته فروش مشتقات مرغ (بال و گردن) بهتر شده است».
محمدرضا خواجویی رییس اداره صنعت، معدن و تجارت قیمت‌ گوشت در سیرجان را نسبت به شهرهای دیگر استان بهتر ارزیابی می‌کند
دلیل گرانی گوشت، کمبود دام زنده است
حسین مظاهری رییس صنف گوشت و مرغ، اداره صنعت و معدن را متولی قیمت‌گذاری گوشت می‌داند. وی دلیل گرانی گوشت را کمبود دام می‌داند؛ «فروش دام زنده به شهرهای دیگر مثل بندرعباس و قاچاق دام به طرف مرزهای آبی و کشورهای شیخ‌نشین عامل اصلی کمبود و گرانی گوشت در استان کرمان است». ‌
به گفته‌ی مصطفی پور‌خسروانی مدیر کشتارگاه دام صنعتی شهرداری سیرجان 75 قصابی تایید شده در سطح شهر است. او می‌گوید؛ «آمار ذبح روزانه متغیر و بستگی به قدرت خرید مردم و فروش قصابی‌ها دارد». پورخسروانی معتقد است عدم نظارت نهادهای مربوطه بر فروش دام زنده و کنترل قیمت، باعث افزایش قیمت گوشت قرمز شده است. وی دلیل گرانی گوشت را خشکسالی، طرح حمل دام بین استانی(قاچاق) و صادرات برای اعراب و کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس وکمبود دام، می‌داند.
طبق آمار کشتارگاه سیرجان در سال 94 میزان ذبح دام سنگین 4915 رأس و دام سبک 39794 رأس و در سال 95 دام سنگین 4190 رأس و دام سبک 30748 رأس بوده است.
حضور دلالان بر گرانی گوشت دامن زده است
داریوش دهیادگاری مسئول اداره تولیدات دامی جهاد کشاورزی سیرجان دلیل گرانی گوشت قرمز را گرانی علوفه، عدم تناسب عرضه و تقاضا، بارندگی و بهبود وضعیت مراتع دانست و عنوان کرد: «قبلا دامداران ناچار به عرضه دام بودند اما الان هزینه نگهداری دام کم‌تر شده است». از نظر او بازار گوشت قرمز تا مهرماه بهتر می‌شود: «دام‌ها که به سن کشتار برسند، از اوایل مهر به بعد وضعیت بازار رونق پیدا می‌کند». به گفته‌ی دهیادگاری حضور دلالان نیز بر گرانی گوشت دامن زده است؛ «قصاب دام زنده را کیلویی 17 هزار تومان می‌خرد. در صورتی که قیمت دام زنده  12 هزار تا 12 هزار و 500 تومان است. دلال‌ها در این کار دخیل هستند. و نمی‌توان بر آن‌ها نظارت داشت». به گفته‌ی دهیادگاری جهاد کشاورزی در بخش دامپروری نظارت دارد اما در خرید و فروش نمی‌توان مردم را مکلف کرد که دام را کجا بفروشند و خرید و فروش و روند بازار آزاد است.
افزایش قیمت گوشت قرمز به تبع افزایش قیمت در کشور و استان است
محسن آرش مسئول ستاد تنظیم قیمت بازار بعد از چهار روز پیگیری به سئوالات پاسارگاد پاسخ نداد و فقط به دو سئوال آن هم به صورت کتبی از طریق روابط‌عمومی پاسخ داد. او در پاسخ سوال آیا تدابیری برای تعدیل قیمت گوشت اندیشیده‌ شده است، گفت: «موضوع افزایش قیمت گوشت در جلسات ستاد تنظیم بازار مطرح و از طرف اداره صنعت و معدن، جهاد کشاورزی و امور عشایری پیگیری شده است. قیمت گوشت قرمز به تبع افزایش قیمت در کشور و استان افزایش داشته است.» او گفت: «پیرو مصوبات ستاد تنظیم بازار برای کنترل قیمت قرار شد چند مغازه فروش گوشت گرم داشته باشند. افزایش ورود گوشت منجمد هم در دستور کار قرار گرفته است».