چهارشنبه, 27 دی 1396

هفته‌نامه شماره 498: 25 دی 1396

گزارش پاسارگاد از وضعیت اشتغال و بیکاری در سیرجان

فارغ‌التحصیلان بیکار 

- زهرا خواجویی‌نژاد

«من فوق لیسانس حقوق هستم و بیکار، آزمون‌هایی هم که شرکت کردم یا تو مصاحبه رد شدم یا قبول نشدم. برای قضاوت هم که از هفت فیلتر باید عبور کنی و حتی یک بار هم ریشت رو نزده باشی، آخه اگه قرار به این محدودیت‌های استخدامی بود چرا ما رو تو دانشگاه‌ها پذیرفتن؟ بعد از شش سال تحصیل تو دانشگاه، دو سال رفتم خدمت به امید اینکه با مدرک و پایان خدمت بتونم برم سرکار اما حالا دو سال هم از پایان خدمتم می‌گذره و هنوز یک هزار تومنی از راه تحصیلاتم نتونستم در بیارم. ای کاش توی چنین شهر پرکاری نبودم دردم به دلم بود. توی معدن گل‌گهر به این بزرگی برای بچه‌های این شهر بدون پارتی کار گیر نمیاد چون همه چی شده پارتی‌بازیه اما از شهرهای دیگر میان اینجا و حقوق‌های نجومی میگیرن ولی من سیرجونی که پارتی ندارم درآمد دو میلیونی شده آرزوم» این متن پیامی است که یکی از همشهریان به صفحه‌ی «کیدزآو سیرجان» در اینستاگرام فرستاده است. زیر این پست کامنت‌های زیادی گذاشته‌اند. از جمله: «از این موارد زیاده»، «همدردیم داداش تو تنها نیستی»، «چرا یکی به فکر ما نیست هرکجا می‌رویم می‌گویند سابقه کار. باید از یه جایی شروع کرد»، «آقا پارتی پیدا کنید اما درس نخونید»، «دقیقا توی معدن شده غیربومی‌ها از شمال کشور تا جنوب کشور و...» از این نمونه پیام‌ها بارها به ستون خوانندگان نشریات هم فرستاده شده است. «بیکاری»، «استفاده از نیروهای غیربومی»، «استفاده از بازنشسته‌ها» مواردی است که سیرجانی‌ها به آن‌ها اعتراض دارند. 

- تا 5 سال آینده نرخ بیکاری در سیرجان باید صفر شود

شهباز حسن‌پور شهریورماه امسال در جلسه‌ای که با حضور رییس کمیته امداد کشور تشکیل شد، گفته بود: «ما در سیرجان 12 هزار 500 تحصیل‌کرده بیکار داریم. برای این تعداد باید حداقل 12 هزار پرونده وام تشکیل دهیم تا مشغول به کار شوند. تا پایان سال 2 هزار نفر در گل‌گهر مشغول به کار می‌شوند، باز 10 هزار نفر باقی می‌مانند. از طرفی سال آینده 4 هزار نفر دانشجوی فارغ‌التحصیل داریم اگر فکری برای12 هزار فارغ‌التحصیل‌مان نکنیم تعدادشان به 16 هزار نفر می‌رسد.» او همچنین گفته بود: «برنامه‌مان این است در 5 سال آینده نرخ بیکاری در سیرجان صفر شود. همین الان در بحث کارگر عملا نرخ‌مان صفر است. یعنی اگر امروز شما یک کارگر ساده برای پسته‌چینی بخواهید خیلی از ایرانی‌ها حاضر نیستند.» او مدعی شده بود اگر خانواده‌ها، خیران، مسئولان، رسانه‌ها پای کار بیایند می‌توانیم سیرجان را به شهری تبدیل کنیم که اگر فقیر یا بیکاری پیدا شد ببریم در موزه نگهداری کنیم. 

- نمی‌شود نرخ بیکاری را صفر کرد

رییس اداره کار معتقد است اینکه گفتند 12 هزار و 500 فارغ‌التحصیل بیکار داریم اشتباه است، ما کلا 12 هزار نفر نیروی بیکار داریم و چنین نرخی وجود ندارد. به گفته حامد هادیان اینکه گفتند برنامه‌مان این است نرخ بیکاری‌مان تا 5 سال آینده صفر شود، گفت: «نرخ بیکاری را می‌توانیم کاهش  دهیم اما اینکه صفر کنیم هیچ شهرستانی فکر نکنم در کشور وجود داشته باشد که نرخ بیکاریش صفر باشد. هرکار هم بکنیم شما خروجی بازار کار را دارید از آن طرف فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را دارید، افرادی که سربازی‌شان تمام می‌شود، بلاخره به جمعیت بیکار اضافه می‌شود حالا باید تلاش کنیم این نرخ بیکاری را پایین بیاوریم.» از نظر او در بحث تحصیلکرده‌ها بیشترین بیکاری‌مان در رشته‌های علوم‌انسانی، و علوم پایه است؛ «اگر بحث نیازسنجی آموزشی انجام شود و دوره‌هایی توسط فنی‌و‌حرفه‌ای یا شرکت‌های دیگر گذاشته شود، معضل بیکاری تا حدی حل می‌شود. الان در بعضی رشته‌ها واقعا نیاز به نیروی کار داریم مثل: جوشکاری، آرماتور‌بندی، قالب‌بندی، کار در ارتفاع و... اما نیروی کار وجود ندارد و این دلیلی شده که کارفرمایان بروند از نیروی غیربومی استفاده کنند. باید حتما نیازسنجی آموزشی انجام داد و به افراد آموزش‌ها داده شود که بتوانند وارد بازار کار شوند. هادیان به طرح کارورزی اشاره کرد و اذعان داشت؛ «در بحث فارغ‌التحصیلان دانشگاهی دولت طرحی را امسال گذاشته به نام «طرح کارورزی» که طرح بسیار خوبی‌ست. فارغ‌التحصیلان در واحدهای پذیرنده مشغول به کار می‌شوند. یک کمک‌هزینه هم توسط دولت به آن‌ها پرداخت می‌شود حالا اگر در این 4 تا 6 ماه فارغ‌التحصیلان کارشان خوب باشد معمولا شرکت‌های پذیرنده بعد از دوره کارورزی، آن‌ها را مشغول به کار می‌کنند. ضمن اینکه اگر بعد از شش ماه آنجا مشغول به کار نشوند یک گواهینامه آموزشی توسط فنی‌و‌حرفه‌ای به این افراد ارایه می‌شود و جزو سوابق خدمتی آن‌ها به حساب می‌آید. و اگر واحد پذیرنده این افراد را مشغول به کار کند تا دو سال سهم بیمه این افراد کامل توسط دولت به آن واحد پذیرنده پرداخت می‌شود.» وی افزود: «تا الان 73 نفر ظرف این دوماه در طرح کارورزی در واحدها پذیرنده مشغول به کار شدند و 95 واحد پذیرنده هم ثبت‌نام کردند». 

 - 5 هزار و 480 نفر از ابتدای امسال مشغول به کار شدند

به گفته رییس اداره کار بر اساس آمار سامانه رصد از ابتدای سال جاری 5480 نفر تا این لحظه در سیرجان مشغول به کار شدند؛ «تعهد اشتغال‌مان در سال جاری 2500 نفر است که تا الان برای 5480 نفر اشتغال ایجاد شده است یعنی بیش از دو برابر، درصد تحقق‌مان بوده است». هادیان تاکید می‌کند؛«این اشتغال‌ها در دستگاه‌های مختلف نظیر: کشاورزی، صنعت، خدمات و.. بوده است. هر دستگاهی به میزان تعهدی که داشته آمار اشتغالش را ثبت کرده و سهم گل‌گهر 2500 نفر بوده است. هنوز هم تا آخر سال آمارمان بیشتر می‌شود.»

 - 12 هزار و 585 نفر بیکار در سیرجان وجود دارد

رییس اداره کار تعداد بیکاران سیرجان را 12585 نفر اعلام کرد؛ «البته براساس سرشماری سال 90، نرخ بیکاری‌مان 6/16 درصد بود که طی این 5 سال با خدماتی که دولت ارایه داده است نرخ بیکاری‌مان 5 درصد کاهش داشته است با اینکه جمعیت‌ شهرستان از 267 هزار نفر به 324 هزار نفر افزایش داشته است. جمعیت فعال‌مان هم به 106904 نفر افزایش یافته است.» به گفته هادیان جمعیت شاغل‌سیرجان 94319 نفر است؛ «بیمه‌شدگان اصلی‌مان هم 63761 نفر هستند که می‌شود گفت این‌ها تعداد کارگران شهرستان  هستند. نزدیک 400 نفر هم دریافت مقرری یا از همان بیمه بیکاری استفاده می‌کنند.» رییس اداره کار در مورد منع استفاده از نیروهای غیربومی گفت: «امسال شیوه‌نامه‌ای در بحث نیروهای بومی و خرید کالا و خدمات نوشتیم و در جلسه شورای تامین مطرح و آنجا مصوب شد که شرکت‌ها بی‌هیچ عنوان حق استفاده از نیروهای غیربومی را ندارند و از ابتدای سال به تمام شرکت‌ها با امضای شورای تامین ابلاغ کردیم، هر شرکتی هم از این دستور تخطی کند با او برخورد می‌شود، مرتب مدیران شرکت‌ها را می‌خواهیم و می‌گوییم این درصد نیروی غیربومی دارید باید نیروهای غیربومی را بیرون و بومی جایگزین کنید. و بعضی شرکت‌ها مثل مسکه، شرکت عمران نوین صنعت و.. قراردادهایی با گل‌گهر بستند که گل‌گهر بیاید کالا و خدمات‌شان را از آن‌ها تهیه کند». او از دادن تسهیلات به افراد جویای کار خبر داد و گفت: «امسال یک سری تسهیلات در بخش خوداشتغالی داشتیم در قالب مشاغل خانگی، 328 نفر تا الان به بانک معرفی کردیم، سقف وام‌ها 5 میلیون تومان با سود 4 درصد است، همچنین در بحث تبصره 18 قانون بودجه کشور افرادی که در قالب طرح‌های جدید، توسعه‌ای، سرمایه در گردش تسهیلاتی می‌خواهند محدودیتی ندارد و در ازای هر 30 میلیونی که دریافت می‌کنند باید یک نفر حتما سرکار ببرند، حداکثر تا سقف 250 میلیون تومان با سود 18 درصد تسهیلات داده می‌شود. در بحث تسهیلات روستایی هم به مردم مناطق محروم و شهرهای زیر 10هزار نفر با سود 6 درصد تسهیلات پرداخت می‌شود».

- نرخ بیکاری‌مان بالاست

یک ماه پیش فرماندار سیرجان  در جلسه شورای مدیران گل‌گهر با انتقاد از به کارگیری بازنشستگان گفته بود: «استفاده مجدد از نیروهای بازنشسته ظلم به قشر جوان و جویای کار شهرستان است» او همچنین گفته بود؛«شهرستان سیرجان بالاترین میزان ایجاد اشتغال در سطح استان را دارد اما آمار بیکاری این شهرستان با 8/11 درصد در رتبه نخست استان قرار دارد» منصور مکی‌آبادی در گفت‌و‌گو با پاسارگاد می‌گوید: «در نرخ بیکاری رتبه اول را نداریم اما به هرحال وضعیت اشتغال‌مان هم وضعیت مناسبی نیست ولی تلاش بسیاری در این مدت انجام شده است، بر طبق آماری که مدیریت برنامه‌ریزی و اداره‌کل کار‌و‌امور‌اجتماعی استان داده است نرخ بیکاری ما نسبت به 4 سال پیش 4 درصد کاهش داشته است. در سال 92 نرخ بیکاری‌مان 8/16 درصد بود و الان به 8/11 درصد است که باز این رقم هم رقم بالایی است. ولی درواقع نشان‌دهنده کاهش نرخ بیکاری در دولت تدبیر و امید است.» از نظر مکی‌آبادی مهم‌تر از نیروی‌های غیربومی، موضوع بازنشستگان است؛ «ما شاهد حضور گسترده بازنشستگان در شرکت‌های اقماری گل‌گهر هستیم، براساس مصوبه شورای تامین شهرستان به همه شرکت‌ها تکلیف کردیم که از گرفتن بازنشسته‌ها خودداری کنند. اگر بازنشسته‌ای هم شرکت دارد تسویه‌حساب کند. از خود گل‌گهر آغاز شده و شرکت‌های دیگر واقعا استقبال کردند شاید در حد تصور ما هم نبود.» فرماندار تاکید کرد؛ «هر بازنشسته‌ای که برود فضا برای حداقل 5  جوان جویای کار فراهم می‌شود، اگر حداقل حقوق اداره کار را حساب کنیم». او در جواب این سئوال که چند بازنشسته در مجموعه گل‌گهر مشغول به کار هستند، اذعان داشت؛«آمار دقیقی از حضور بازنشسته‌ها نداریم چون اطلاعات‌شان هیچ‌کجا ثبت نمی‌شود، اما درواقع آمار بالایی است شاید تعدادشان حدود 10 درصد باشد» او معتقد است آمار مهاجرت‌ به سیرجان بسیار زیاد است؛ «در سنوات گذشته آمار مهاجرت‌ به سیرجان بسیار بالا بوده به طوری که جمعیت سیرجان نسبت به 4 سال گذشته حدود 60-70 هزار نفر اضافه شده است یعنی با این جمعیت از چهارمین شهرستان استان کرمان به دومین شهرستان استان کرمان رسیدیم». 

- تامین اجتماعی می‌تواند بازنشسته‌ها را شناسایی و حقوق‌شان را قطع کند

رییس اداره کار معتقد است؛ «ما در بین 23 شهرستان کرمان رتبه یازدهم را داریم. اینکه فرماندار این حرف را زده است. منظورشان این بوده آمار بیکاری‌مان بالاست» هادیان به قانون تامین‌اجتماعی اشاره می‌کند که استفاده از نیروهای بازنشسته برخلاف قانون است؛ «افرادی که بازنشسته می‌شوند حق به کارگیری دوباره‌شان وجود ندارد و تامین‌اجتماعی باید در این زمینه برخورد کند و خیلی راحت می‌تواند حقوق بازنشستگی‌شان را قطع کند، از لحاظ قانون تامین اجتماعی فرد نباید دوتا مستمری بگیرد پس تامین اجتماعی می‌تواند این‌ها را شناسایی و حقوق‌شان را قطع کند».