سه شنبه, 29 خرداد 1397

هفته‌نامه شماره 516: 28 خرداد 1397

خواب‌آشوب رفراندوم

- رضا مسلمی‌زاده

طرح موضوع رفراندوم از سوی فردی که از سوی جمهور مردم برای اداره امور کشور برگزیده شده است، چنان عده‌یی را ناخوش آمده است که انگار نه انگار که این قسم‌خورده قانون اساسی است که به یکی از بندهای میثاق ملی که وظیفه‌ی پاسداری‌اش را بر عهده دارد، بدان اشاره کرده است. به راستی چرا تقاضای مراجعه به آرای عمومی آن هم برای یک وضعیت فرضی در زمانی نامعلوم عده‌یی را چنین برآشفته است؟ مگر رییس‌جمهور به جایی خارج از قانون اساسی اشاره کرده است که راستگرایان آن را برنمی‌تابند. دلیل مخالفت این معترضان به سخنان رییس‌جمهور که در آغاز چهل سالگی انقلاب بر زبان رانده اگرچه در نگاه اول نامعلوم است اما نشان می‌دهد که برخی از سردمداران جریان اصولگرایی چقدر از دغدغه‌های تدوین‌کنندگان قانون اساسی فاصله گرفته‌اند. قانون اساسی جمهوری اسلامی تجلی خواست رهبر فقید انقلاب است که فرمود: «جمهوری اسلامی نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد.»  اداره کشور از طریق تحقق اراده‌ی مردم در انتخابات مختلف یکی از شقوق تبلور جمهوریت نظام است و اصولگرایان دریافته‌اند که صندوق رای هرچه که آزادتر باشد، شانس ایشان را کمتر و کمتر می‌کند. گریز و نگرانی ایشان از صندوق رایی دیگر از این منظر قابل درک است. ایشان نگران از اینکه طرح موضوع همه‌پرسی می‌تواند مقدمات ظهور آن را به میان آورد، باعث شده تا با هجمه‌ به گوینده او را به پس گرفتن سخنانش فرا بخوانند. از منظر ایشان تبلور اراده ملت در قالب همه‌پرسی به شکستن تابویی منجر می‌شود که درک آن برای دیگر کنشگران چندان قابل دریافت نیست. 

آنچه که چنین به مذاق مخالفان رییس‌جمهور ناخوشایند آمده برای مردم کشوری پیشرفته مثل سوییس خاطره که نه یک امر عادی و روزمره است. البته قرار نیست ما مثل کشور سوییس بارها و بارها برای مسایلی نظیر مناره‌های مساجد مسلمانان به رفراندوم متوسل شویم اما چرا نباید هرازگاهی از این ظرفیت قانونی استفاده کنیم؟ متاسفانه این محافظه‌کاری به اصلاح‌طلبان هم سرایت کرده است. برخی از ایشان نیز بر این باورند که رفراندوم شبه‌تابویی است که جز در موارد لاعلاج نمی‌توان و نباید به آن تمسک جست. در تاریخ این کشور لحظاتی وجود داشته که در آن اختلاف بین جناح‌های سیاسی به نقاط لاینحلی رسیده است اما همین تابو شدن بیهوده رفراندوم کشور را از گشایش گره به دست ولی‌نعمتان و صاحبان حقیقی کشور محروم کرده است. متاسفانه هر دو گروه نیز برای گریز و پرهیز از رفراندوم به مشارکت‌های مردمی در راهپیمایی یا انتخابات ارجاع می‌دهند.

هراس از رفراندوم اگرچه قابل درک است اما واقعی نیست و مبنای قانونی هم ندارد. توسل بدان هم توهین به کسانی نیست که کیهان خود را وکیل مدافع خودخوانده آنها می‌داند. استفاده از همه ظرفیت‌های قانون اساسی هم نشانه‌ی کارآمدی نظام قانونی کشور است و هم پاسداری از میراث بزرگمردانی است که برای به ثمر رسیدن آن از جان مایه گذاشتند.