سه شنبه, 01 آبان 1397

هفته‌نامه شماره 533: 30 مهر 1397

گزارش‌ میدانی پاسارگاد از دغدغه‌های این روزهای مردم

نگرانِ گرانی

- بتول بلالی

همه یک دست از گرانی شاکی هستند. اسم دلار، سکه و ارز که می‌آید تازه سر درد‌‌‌ دل‌ها و گلایه‌هاشان باز می‌شود. قرض‌ها، بدهی‌ها و نداشتن قدرت پرداخت یادشان می‌‌آید. از محله، کوچه و خیابان گرفته تا دفتر معلمان مدرسه، صف نماز‌گزارن مسجد و مطب پزشکان و... همه بدون استثنا نگران گذران معیشت خویش‌اند. حرف و اول آخر همه «گرانی» است؛ خصوصا قشر متوسط و پایین جامعه. آدم‌هایی که با نوسان قیمت دلار زندگی‌شان تغییر می‌کند. همین که برخی گلیم خود را از آب می‌کشند، شکر‌گزارند. 

- به نظرت اوضاع بدتر می‌شه یا بهتر؟

مهسا محمدی خانه‌دارست و به گرانی فکر می‌کند و اینکه ادامه‌ی زندگی با این وضع، سخت است. می‌گوید نمی‌توانیم با گرانی کنار بیاییم.  برایش تغییر قیمت سکه و دلار مهم است و به همین منظور اخبار را دنبال می‌کند. شوهرش راننده است؛«کرایه‌ها بالا نمی‌ره اما قیمت مدام اجناس بالا میره .» از من سئوال می‌کند: «به نظرت اوضاع بدتر می‌شه یا بهتر؟» و خودش هم پاسخ می‌دهد:«خب معلومه هیچی پایین نمی‌یاد». 

- روحانی به ما قول داد

سکینه تانوردی هم خانه‌دار است و قیمت آنلاین سکه و ارز را می‌داند؛ «دلار 10 هزار تومن و سکه نزدیک 3 میلیون تومن شده. بی‌بی‌سی اعلام کرده هیچ کشوری از ایران نفت نمی‌خره. اگر بچه‌ت مریض بشه نمی‌تونی ببریش دکتر. قرص فشار‌ خون 1500 تومنی شده 5 هزار تومن. 4 تا دونه سیب درختی 6 هزار تومنه. روحانی و حسن‌پور موقع انتخابات فقط به ما قول دادن و هیچ‌کاری برامون نمی‌کنن». حرف‌های سکینه از وضع معیشت خانواده‌اش تمامی ندارد و حسرت روزهایی را می‌خورد که طلا مثقالی 150 هزار تومان بود؛ زمانی که تمام طلاهای عروسی‌‌اش را 5 میلیون تومان خرید. 

اسدی معلم است و لغو برجام را عامل مشکلات معیشتی امروز مردم می‌داند؛ «گرونی را دولت نیاورده ما ملت خودمون گرونی میاریم. وقتی جنس رو 10 تومن می‌خرن فردا همان جنس را 12 تومن می‌فروشیم. اگر با دولت متحد می‌شدیم مشکلات‌مون حل می‌شد. می‌خوایم همه مشکلات را روی دست دولت بذاریم ولی یه دست صدا نداره».

مجتبی 33 ساله است. پشت فرمان پرایدی که تابلوی آژانس روی سقفش چسبانده، نشسته و منتظر برگشت مسافر است؛ «فکر می‌کنم که زندگی‌مون چطور بچرخه. شهرهای بزرگ اعتصاب شده، می‌گویند مردم دست نگه دارن و خرید نکنن ولی قشر پول‌دار سیرجون عین خیالشون نیست».پس‌انداز می‌کنی؟ «نه، فقط می‌تونم خرج خورد و خوراک‌مون رو تا شب دربیارم». 

توی ایستگاه اتوبوس چند نفر نشسته‌اند. مضمون صحبت‌های‌شان بهم‌ریختگی اقتصاد کشور و بی‌پولی است. یکی پول جهیزیه دختر ندارد، دیگری پول هزینه مدرسه بچه‌اش را. 

با نگاه به ویترین مغازه‌ی یک طلافروشی فکر می‌کنی او دیگر مشکل اقتصادی ندارد اما خواجویی دغدغه‌اش گرانی طلا است؛ «خرید کم شده، گردش مالی ما زیاد نیست. اوضاع اقتصادی ضعیف است و شامل تمام کسبه می‌شود». به گفته‌ی اونمی‌توان نرخ‌ها را پیش‌بینی کرد. هر روز براساس دلار، نرخ تغییر می‌کند».پیش‌بینی او پایین نیامدن قیمت‌هاست؛«نرخ رو به بالا است. نرخ پایین می‌آید اما دوباره برگشت دارد. در صورتی که مشکلات سیاسی رفع شود، اوضاع بهتر می‌شود».

مغازه حمید‌رضاشریفی(خوار‌و‌بارفروش) خالی از مشتری است. از کسادی کار دلگیر است و کلافه؛«ساعت 8 بیایی مغازه یا ساعت 10 فرقی نمی‌کنه. قدرت خرید مردم کم شده. امروز یک نرخ است فردا یک نرخ دیگر. جنس می‌فروشیم اما دوباره باید گران‌تر برای مغازه جنس بخریم». او به آینده اوضاع اقتصادی خوش‌بین نیست؛«هرچه جلو می‌رود، بدتر است. ما هیچ‌وقت ندیدیم گذشته بهتر باشه».اخبار اقتصادی را دنبال می‌کنید؟ «نه علاقه‌ای ندارم. فعلا جام‌جهانی فوتبال است و به این‌ها دل‌خوشیم. اگر مردم گرفتاری یا بیماری در زندگی‌شان به وجود بیاید یا وسیله‌ای در خانه‌شان نیاز به تعمیر داشته باشه، با این جیب‌های خالی باید خانه‌شان را هم بفروشند».شریفی مشکلات کنونی را مختص ایران نمی‌داند؛«همه جا همین‌طور است. کلادنیا رو به تباهی است».

گرانی این روزها فکر راضیه جعفری را مشغول کرده و آن را دلیل افزایش اجاره‌خانه و... عنوان می‌کند؛ «در پرداخت رهن و اجاره خانه ماندیم. وضع بدتر از این می‌شه. هرجا می‌ریم برای خرید قیمت‌ها بالاست، فروشنده‌ها می‌گن چون دلار رفته بالا». 

گلایه‌های خراسانی(کارمند) از رییس‌جمهور حاکی از درماندگی‌اش در هزینه‌های زندگی است؛«سال حمایت از کالای ایرانی رییس‌جمهور لباس خارجی می‌پوشه توچال می‌ره تفریح می‌کنه. در بدترین وضعیت اقتصادی دغدغه نداره».این روزها همه فکری به ذهنش می‌آید، از گرانی گرفته تا دلار 9 هزار تومانی و سکه سه میلیون تومانی، دو برابر شدن قیمت ماشین و...؛«روحانی می‌گفت اگر رییسی رای بیاره دلار به 7 هزار تومن می‌رسه الان دلار به 9 هزار تومن رسیده». اخبار سیاسی و اقتصادی را دنبال می‌کنید؟ «بله. با این مجموعه دولتی داریم هیچ امیدی نیست.اجناس نسبت به سال قبل سه برابر شده. 15 درصد به حقوق من کارمند اضافه می‌کنن، با این اوضاع باید 150 درصد اضافه کنن. جهانگیری گفت دلار 4200 تومان اما کو. فقط نور‌چشمی‌ها جنس خریدن. نگرانی من وضعیت اقتصادی مملکته. دولت بی‌تدبیر و بدون امید و مجلس دغدغه اقتصادی ندارن. آن‌ها دغدغه رانت‌بازی و کارهای خودشونو دارن. در این وضعیت اقتصادی باید هر روز جلسه هیئت دولت و وزیران باشه و کاری بکنن.روحانی 4 سال اول برجام‌برجام زد که با برجام همه‌چیز درست می‌شه. اگر وقتی که برای برجام گذاشتن برای حل مشکلات مملکت گذاشته بودن اینجوری نمی‌شد». 

حسین 60 ساله و بازنشسته آموزش‌و‌پرورش روی چمن پارک نشسته، پوست تخمه را بیرون می‌اندازد و می‌گوید: «اگر همه‌جا قانون و ضابطه برقرار شود، همه‌چیز رو‌به‌راه می‌شود. بعضی فکر می‌کنند باید با سر‌و‌صدا و شلوغ کردن جامعه خوب شود اما با صبر و حوصله و قانون‌مداری حل می‌شود. تعجب می‌کنم چرا مردم با دلار زندگی‌شان را مقایسه می‌کنند». او به آینده امیدوار و خوش‌بین است که اوضاع اقتصادی رو‌به‌راه می‌شود؛ «تا‌کنون به مشکلی برخورد نکردم؛ هنوز حقوقم کفاف زندگی‌ام را می‌دهد». 

علی امیدوار به آینده نیست و دغدغه اصلی‌اش آینده‌ی اقتصاد مملکت است؛«مسئولان اگر به فکر آشپزخانه خانه خود بودند، درد ما را حس می‌کردند. مردم مقصرند؛ وقتی سکه و دلار گران می‌شود، سرمایه‌داربیش‌تر بازار را داغ می‌کند. من بازنشسته نمی‌توانم تجارت کنم. سکه و دلار بالا و پایین می‌شود می‌لرزیم چون گرانی‌اش برای ماست». 

رضا 70 ساله و نظامی است. بی‌پولی و جیب خالی برایش ناراحتی و استرس به ارمغان آورده است؛ «برای خودمان دیگر کار از کار گذشته است. دغدغه نوه‌‌ام را دارم که با شهریه‌ی 5 میلیونی در مدرسه درس بخواند، بعد دانشگاه مدرک بگیرد و بیکار در این مملکت بگردد. مقصر اصلی کسانی هستند که می‌گویند برای مردم کار می‌کنیم و نمی‌کنند. رضایت بدهند بگویند ما خسته شدیم، عده‌ای دیگر بیایند بتوانند گره‌ای از مردم باز کنند. قیمت‌ها که بالا می‌رودجنس‌ها گران می‌شود وسختی‌اش را ما می‌کشیم». 

- باید اطلاع‌رسانی شفاف و صادقانه باشد 

عباس تقی‌زاده مدرس دانشگاه و دکترای علوم ارتباطات درباره وضعیت کنونی روحی و روانی افراد جامعه گفت:«روند تاریخی نشان می‌دهد مردم ما در شرایطی به سر می‌برند که چندان ثباتی در آن نبوده است. ایران با بحران‌های مختلفی در اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی رو‌به‌رو بوده و بعد از انقلاب حساسیت‌ها روی ایران بیش‌تر بوده است».وی خروج آمریکا از برجام و افزایش سکه، دلار و ارز را عامل بروز ناامیدی و عصبانیت در جامعه عنوان کرد؛«جامعه ایران بارها بین امید و ناامیدی حرکت کرده است. وقتی جامعه‌ای چند بار به سمت امید و نا‌امیدی حرکت کند دچار سر‌خوردگی و یاس شده، پویایی از جامعه گرفته می‌شودو باید مدیریت شود».تقی‌زاده ادامه داد؛ «نمی‌توان با مولفه‌های قبل، جامعه کنونی را مدیریت کرد. بخش مهمی از افکار عمومی به کمک فن‌آوری‌های نوین(شبکه‌های اجتماعی) شکل می‌گیرد. مسئولان باید اطلاع‌رسانی به هنگام، شفاف و صادقانه داشته باشند. آن‌ها اخبار و شایعات غیر‌رسمی را تایید و تکذیب می‌کنند یا در مورد آن توضیح می‌دهند؛ بهتر است مردم ما را به عنوان منبع خبر بشناسند و به ما اعتماد کنند. در سیستم اطلاع‌رسانی دچار مشکل هستیم. اگر رسانه‌های داخلی نتوانند منبع موثق اخبار برای مردم باشند، قطعا رسانه‌های خارجی جایگزین خواهند شد که آسیب‌های آن در حوزه اقتصادی،اجتماعی وسیاسی زیاد است». به گفته‌ی وی با دستور‌العمل‌های گذشته نمی‌توان جامعه امروز را مدیریت کنیم و ما نیازمند بازنگری در نظام رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی هستیم. به تعدد رسانه‌هایی که دیدگاه‌های مختلف را پوشش دهند، نیاز داریم. مردم باید در جریان بسیاری از مسایل قرار بگیرند. باید به باز‌سازی اعتماد در جامعه کمک کنیم. 

- قابل اعتماد نیستیم

تقی‌زاده معتقد است مسئولان صدای مردم را بشنوند و اعتماد آن‌ها را جلب کنند؛«نمی‌توان در مواقعی که بحرانی به ‌وجود می‌آید و جامه ملتهب است به سراغ جامعه برویم و گفت‌و‌گو کنیم. باید همیشه به فکر این روزها باشیم.اگر در کشور مشکلی وجود دارد صادقانه با مردم در میان گذاشته شود، تا با کمک مردم مشکل حل شود و این روند ادامه‌دار باشد. اعتماد، سرمایه‌ی اجتماعی است. سرمایه اجتماعی که افت پیدا کند باور‌پذیری سخت و کم است. تاثیر نظر یک مقام خارجی درباره بازار و اقتصاد ایران بیش از تاثیر یک منبع خبری داخلی است و این نشان می‌دهدقابل اعتماد نیستیم».

تقی‌زاده استاد علوم ارتباطات، گفت:«با گسترش شبکه‌های اجتماعی، نگرانی‌ها بیش‌تر احساس می‌شود و جنبه روانی قضیه خودش را نشان می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهد افراد به سمت اخبار منفی و شایعات گرایش بیش‌تری دارند. برخی افراد در شرایط بحرانی از اینکه خودشان انتشار‌دهنده مشکلات باشند، به آرامش دسترسی پیدا می‌کنند. حتی شایعات بی‌اساس را باز‌پخش می‌دهند». تقی‌زاده درباره افزایش حس ناامیدی و خوش‌بینی به آینده اظهار کرد: «در شرایط بحرانی ناامیدی و عصبانیت گسترش پیدا می‌کند. فرد همه چیز را زیر سئوال می‌برد. باید جلوگیری کنیم که به این مرحله نرسیم. تداوم ناپایداری‌ها ذهن مردم را خسته کرده و باعث عصبانیت، اختلاف و تنش و آسیب‌های متفاوتی در جامعه می‌شود که جنبه‌ی بیرونی پیدا می‌کند.تا وقتی در جامعه ثبات نباشد نمی‌توانیم به آینده فکر کنیم».