خدا کند کار کسي به «بانکها» نيفتد
 بتول بلالي
ساعت 9 صبح است. جمعيت زيادي روي صندليهاي بانک  منتظر نشستهاند تا اپراتور شمارهشان را صدا بزند. «شماره 59» زني که کنارم نشسته است بلند ميشود و پشت باجه ميرود. فقط صداي صفحه کليد و پولشمار و باز و بستهکردن کشوها ميآيد. باجه تشکيل پرونده براي گرفتن وام شلوغ است، کارمند بانک نميداند جواب کدامشان را بدهد. آن طرفتر مردي در حال بحث کردن است اينکه چرا هروقت ميآيد کارمند مورد نظرش پشت باجه نيست. هنوز 10 نفر جلويم هستند تا نوبتم شود. نوبتها خيلي کند پيش ميروند، زن کناريم ميگويد:« اينها لابهلاي نوبت مردم کار دوست و رفيقشان هم انجام ميدهند. تازه الان ساعت 9 است و يکي يکي ميروند تا صبحانه بخورند. اصلا به فکر مردم نيستند.» او اين را ميگويد، نوبتش ميشود و ميرود. مرد ميانسالي از من خودکار ميخواهد تا فرم واريزياش را پر کند؛« خدا کنه کار آدم به اين بانکها نيفتد، اينقد کاغذبازي دارد که آدم را پشيمان ميکنند. نميدانيد چقدر براي گرفتن يک وام 20 ميليوني اذيتم کردند، هنوز هم معلوم نيست آخر سالي بهم بدهند.» يکي ديگر از مراجعهکنندگان گفت: «مرخصي ساعتي گرفتم. اما کارمند مربوطه سرجايش نبود و بيست دقيقه بعد آمد و نبودش را توجيه ميکند. فکر ميکنند اربابرجوع بيکار است.» از نظر او کارمندان جواب آدم را درست نميدهند؛«آمدهام حساب باز کنم اما کارمند ميگويد شما آخر همهايد. در حالي که کار  آشناهاي خودش را راه مياندازد، منتظرم رييس بياد به حساب اين کارمند برسم.» يکي ديگر از مراجعهکنندگان گفت: «براي گرفتن وام اينقدر سختگيري ميکنند و مدارک مختلف ميخواهند که آدم کلافه ميشود. اين سختگيريها براي چيست؟ يکي ده هزار ميليارد بدون مشکل وام ميگيرد، اما نوبت به ما که ميرسد چند تا ضامن و استعلام و... ميخواهند.» او معتقد است؛« رفتار کارمندان بانکهاي خصوصي بهتر است ولي اينها دولتياند و پشتوانه محکمي دارند؛ برخوردهاي سرد دارند و جواب درستي نميدهند.» خانم جواني که منصرف از دريافت وام ازدواج شده است، گفت:«بانکها براي ضامنها خيلي اذيت ميکنند. آنهايي که ميخواهند وام ازدواج بگيرند، ذوق دارند ولي موقع آوردن ضامن واقعا اذيت ميشوند. پدرم کارمند گلگهر است و حاضر بود چند تا فيش حقوقي بياورد ولي قبول نکردند. حتي حاضر شديم چک سفيد امضا بدهيم اما نپذيرفتند. من و همسرم چهار ضامن با نامه حسابداري ميخواستيم، فقط توانستيم يک نفر را پيدا کنيم؛ کلا بيخيال شديم.» او گفت: «جوانها وام ازدواج را براي راهانداختن کارشان ميگيرند اما آنقدر اذيت ميکنند که عطايش را به لقايش ميبخشند.» فرد ديگري که وام گرفته بود، گفت: «وام گرفتن شروع خوبي دارد. علاوه بر دوندگيهاي گرفتن وام، پس از گرفتن هم اگر يک روز در پرداخت اقساط تاخير داشته باشي جلوي حساب ضامنها را ميبندند.»  هنوز حرفها و گلايههاي زيادي باقي مانده است که اپراتور ميگويد شماره«69» نوبتم ميشود و ميروم.
تا بعد از سال، وامها تعطيل است
همه بانکها از اواخر اسفند تا اوايل ارديبهشت ماه وام نميدهند و پروسه اخذ تسهيلات تعطيل است و همين باعث گلايهمندي مردم شده است. رضا قاسمي مسئول اعتبارات بانک ملت مرکزي ميگويد: «قبل از سال وام به کسي تعلق نميگيرد. وامها دو، سه ماهي تعطيل شدهاند.» وي دليلش را نميداند و ميگويد:« از تهران گفتهاند. با اين حال مراجعهکننده زياد است؛ به آنها ميگوييم نياييد، وام نميدهند.» او معتقد است؛«مشتري نميتواند از بانک طلبکار باشد تا جايي که اعتبار باشد وام ميدهيم و اگر دستور نداشته باشيم، نميتوانيم.» حجت نژادخراساني کارمند بانک ملت در جواب گلايههاي مردم ميگويد:«گاهي فردي که خيلي عجله داشته و کارش حساس بوده، اگر بقيه اعتراض نکنند، پيش از نوبت کارش را انجام ميدهيم. اما اين جور نيست که پارتيبازي کنيم.» او گفت:« 25 سال کارمان همين است و عادت کرديم. روزهاي شلوغ و خلوت برايمان فرق نميکند.»
ايراننژاد کارمند بانک ملي هم ميگويد:«مردم صبر ندارند. فکر ميکنند پمپبنزين يا مغازه است که بتوان سريع آنها را راه انداخت. نميدانند اينجا حساب و کتاب دارد. خواستهي ما از مردم اين است که عجله نکنند و باعث اشتباه ما نشوند. ده سال است که بانک ملي نيرو نگرفته است. همهاش ميگويند مردم را به سمت الکترونيکي کردن خدمات راهنمايي کنيد در صورتي که افراد مسن نميفهمند الکترونيک چه هست و خيليها اصلا اينترنت ندارند که بتوانند استفاده کنند يا بعضيها به خاطر دزديهاي الکترونيکي اعتماد به اينترنت ندارند.» او از رفتار برخي از مشتريان گلايه دارد و ميگويد: « کار ما خيلي سخت است اما مشتري آن را نميداند. ما حتي وقت بلندشدن کوتاه نداريم. با اين حال بارها اتفاق افتاده مشتري مشکل عصبي دارد و براي اينکه جو بانک بههم نريزد کارش را بدون نوبت انجام ميدهيم و سعي ميکنيم خودمان را درگير نکنيم.»
اعتقادي به نوبتدهي نداريم
قاسم مقصودي رييس بانک کشاورزي مرکزي شيوه کارياش را جدا از بقيه ميداند و با يک مصرع شعر درباره مشکل عمده مردم براي ضامنهاي وام پاسخ ميدهد: «به دريا رفته ميداند مصيبتهاي طوفان را» او با بيان اينکه 99 درصد مردم مشکل ضامن در بانک کشاورزي ندارند، گفت:«يک يا دو درصد نميتوانند، ضامن بياورند. کسي که قصد بازپرداخت بدهي را به سيستم بانکي داشته باشد راحت ضامن را ميآورد.» از نظر او ضامن معتبر يعني کسي که چک برگشتي و بدهي نزد سيستم بانک نداشته باشد و توان بازپرداخت وام را هم داشته باشد. به گفته او سيستم وامدهي يعني رعايت بهداشت اعتباري؛«در اين بانک اهليت متقاضي شرط اول است. 20-30 درصد وامهايمان را خود متقاضي ضامن شده است. بانک ما مختص کشاورزان نيست، بانک همه مردم ايران است ولي خدمات خاص براي کشاورزان داريم.»او گفت:« ما در اين بانک کارمندان را افزايش دادهايم؛ اعتقادي به نوبتدهي نداريم چون مشتري نبايد براي پولش توي نوبت بنشيند. اگر مشتري صف کشيده باشد، تذکر ميدهيم و معتقديم صندليها بايد هميشه خالي باشد در حالي که بعضيها از اين که بانک شلوغ باشد، خوششان ميآيد.»
هيچ تبعيضي براي گرفتن وام نداريم
حميدرضا جهانشاهي رييس بانک ملت مرکزي در مورد فرق گذاشتن و به اصطلاح پارتيبازي در بانک گفت:«از نظر ما همه در اولويت هستند و هيچ تبعيضي حتي براي گرفتن وام نداريم. در بقيه موارد هم سيستم نوبتدهي است. اگر کارمند، پنج دقيقه نباشد، مشتري ميگويد يک ساعت نيست.» وي ادامه داد: «افراد با استفاده از همراه بانک و سيستم الکترونيکي، ميتوانند کارها را در خانه انجام دهند مگر براي افتتاح حساب يا تشکيل پرونده که بايد مراجعه کنند.» وي تعطيلي دو، سه ماهه وامها را جمعوجور کردن و بستن حساب سال دانست و گفت:«بعضي وقتها هم سياست بانک است. چون بعضي وامها محدوديت دارند. حدشان پر است و منابع نداريم.»
خودمان هم معذب هستيم
ناصر صادقي رييس بانک ملي بازار هم مثل بقيه کارمندان و روساي بانکها معتقد است با سيستم نوبتدهي هيچ کس پيشنوبت کارش انجام نميشود و به قولي پارتيبازي نميشود. وي رفع مشکل شلوغي پايان سال را با افزايش تعداد نيروها قابل حل دانست و گفت:«در پايان سال از حوزه و شعب خلوتتر نيروي کمکي ميگيريم.» او در پاسخ به اين سوال که خيليها از بانک ملي به خاطر آوردن تعداد ضامنها گلايه دارند، گفت:« ضامن شرايط خودش را دارد. وام ضمانت ميخواهد. خودمان در اين مشکلات بيشتر معذب هستيم منتها صد در صد موظف به اجراي قانون هستيم.» وي همچنين درباره رفتار کارمندان بانکهاي دولتي نسبت به بانکهاي خصوصي گفت: «اينجا انواع و اقسام مشتري هست اما بانکهاي خصوصي فقط به يک قشر خاصي خدمات ميدهند و تعداد مشتري ما را ندارند. قبوض خدماتي پرداخت نميکنند. وام ازدواج نميدهند؛ مشتري رده پايين را درست تحويل نميگيرند.»