گروه جامعه
«نصب المان ساعت کيهاني در شهربازي بدترين مکان ممکن است. يکي از خاطرات تلخي که در هنگام ساخت اين سازه به کرات اتفاق افتاد مقايسه اين المان ارزشمند با ساير وسيلههاي بازي و سرگرمي در شهربازي بود که قطعا اين هم از پيامدهاي مکانيابي اشتباه است» اينها را «محسن موحديپاريزي» سازنده المان ساعت کيهاني ميگويد. او از تيرماه سال پيش به همراه گروهي متخصص کار ساخت اين المان را آغاز کرد و در مهرماه امسال با تحويل المان ساعت کيهاني به شهرداري کارش پايان يافت. اما اين پايان کار نبود و به قول خودش با مکانيابي اشتباه خستگي بر تن او و همکارانش ماند. هرچند با قاطعيت ميگويد؛ اگر شهرداري از اين المان به خوبي نگهداري کند تا 100 سال عمر خواهد کرد. موحدي از اينکه شهرداري براي ساعت کيهاني افتتاحيهاي برگزار نکرده، گلايه دارد. محسن موحديپاريزي و مهدي دلاوريپاريزي مديرعامل شرکت «هاديسازه» ميهمان پاسارگاد بودند و از فراز و نشيبهاي اجراي اين المان گفتند:
--اوايل اسفند پارسال شما به شوراي شهر دعوت شديد و درباره اِلمان ساعت کيهاني توضيح داديد و چهار مکان کنار شهربازي، روبهروي هتل کهکشان، ابتداي بلوار سردار جنگل و پارک بانوان براي نصب آن پيشنهاد شد. اما در نهايت اِلمان کنار شهربازي نصب شد.
پروسهي تصويب اين طرح به زمان آقاي عارفي برميگردد. در زمان آقاي محبوبيزاده به عقب افتاد و به زمان آقاي قاسمي رسيد. جاي تشکر دارد که ايشان به ما جوانان اعتماد کردند. بعد از اين که طرح نهايي شد، من چند نقطه را پيشنهاد دادم اما خود شهرداري به ما دستور داد که المان در اين نقطه نصب شود. من چندين بار با واحدهاي مختلف شهرداري، با واحد فني مکاتبه کردم و گفتم اينجا به دلايل مختلف از لحاظ بُعد هنري و زيباييشناسي و از منظر نجومي بايد جايي باشد که عوارض سطحي مثل درخت و ساختمان و چيزهاي شهري جلو آن نباشد ولي شهرداري گفت بايد اينجا بسازيد و اين يک دستور است.
--شما مخالفت نکرديد؟
مخالفت کردم و گفتم اگر اين جا ساخته شود چون کنار وسايل بازي شهربازي است ممکن است اتفاقي برايش بيافتد. يکي از خاطرات تلخ من به زماني برميگرددکه داشتيم آن را ميساختيم افرادي که رد ميشدند از ما سئوال ميکردند چي داريد ميسازيد يا حتي ميگفتند کجاي آن بايد سوار شويم. همه فکر ميکردند يک وسيله بازي است در صورتي که اين يک اِلمان است قرار است ساعت و تقويم و... را نشان دهد. دفعه اول که مردم آن را ميبينند، فکر ميکنند يک وسيله تفريحي و سرگرمي است و متاسفانه از اين بابت ارزشش زير سئوال رفته است.
-- اين ساعت دقيقا کي نصب شده؟
از خرداد که قرارداد بستيم صد روز فرصت داشتيم. اجرا از تيرماه شروع شد؛ مواد اوليه خريداري و به کارگاه شرکت هادي سازه در شهرک صنعتي شماره 2 برديم و هنرمندان مختلفي روي آن کار کردند و در نهايت اواخر مهرماه کار را تحويل داديم.
- چرا اين پروژه در سکوت خبري نصب شد؟
بعد از نصب به اين نتيجه رسيديم که به مکان المان اعتراض بزنيم. افرادي در شهرداري گفتند نامهاي بزنيد که جايش مشکل دارد تا ما جا را عوض کنيم اما با توجه به بروکراسي شديدي که در شهرداري وجود دارد اگر ميخواستيم نامه بزنيم ممکن بود توي سيکل اداري بيفتد و حالا حالاها اجرا نشود. چند وقت پيش شهرداري روي بيلبوردي در سطح شهر نام پروژههاي انجام شده شهرداري در سالي که گذشت را آورده بود و نامي از ساعت نبود به روابطعمومي شهرداري گفتم ساعت کيهاني يکي از پروژهها بود که شايد از لحاظ ريالي قابل مقايسه با ساير پروژهها نباشد اما منحصربه فرد است. گفتند ما يادمان رفته و در تبليغات بعدي ميآوريم. شايد مسايل و مشکلات مالي در بحث عدم حمايتشان دخيل باشد، يا اين که پروژه از لحاظ ريالي سنگين نبوده که بخواهند افتتاحيه براي آن بگذارند ولي بُعد هنري و زحماتي را که برايش کشيده شده در نظر نميگيرند.
--ظاهرا دل پري داريد؟
نميخواهيم انتقاد کنيم. اين که شهرداري به جوانها بها داد و طرحي را که يک جوان ارايه داده بود، پذيرفت، جاي بسي خوشحالي است اما بحث بروکراسي اداري است. براي هر قسمتاش ضمانتنامه بانکي ميخواستند: براي حسن انجام کار، پيشپرداختي که بعد از ساخت سازه به ما ميخواستند بدهند، يا گرفتن 15 امضا براي تحويل موقت ماقبل قطعي که هر کدام يک داستان داشت. ما براي انجام بروکراسي اداري دو نفر استخدام کرديم. در شهرهاي ديگر براي اطلاعرساني اِلمانها هزينه ميکنند و آن را بزرگ ميکنند. ما يک فيلم از مراحل طراحي و ساخت اِلمان ساختيم و ميخواستيم فيلم را به شهرداري بدهيم که در مراسم افتتاحيه پخش شود و مردم ببينند که ساخت آن چه دردسرهايي داشته است. اما حتي حاضر نشدند مستند ما را ببينند.
--قرار بود اين ساعت مثل بادگير چپقي براي سيرجان يک برند شود. به اين هدفتان رسيديد؟
پيشنهاد خود شهردار بود که کار خاصي از آب دربيايد. اين کار ويژگيهايي دارد که آن را منحصر به فرد ميکند. اين ساعت يکي از دقيقترين ساعتهاي آفتابي ايران است. ميخواستيم اِلمان مدرن شهر سيرجان باشد و در حد و اندازه شهر سيرجان باشد. به گفتهي خود شهردار اسم ساعت کيهاني را روي آن گذاشتيم. ساعتهاي آفتابي به طور کلي ساعت محلي را يعني ساعت همان نقطهاي که برايش طراحي شده را نشان ميدهد اما اين ساعت علاوه بر آن ساعت رسمي ايران (ساعت تهران) را نشان ميدهد و ميتوانيم اين ادعا را داشته باشيم که دقت آن زير يک دقيقه است. ويژگي دوم آن تقويم است که دقت آن در حد يک روز است و ميتواند بگويد که مثلا امروز 15 اسفند و ساعت 12 و 24 دقيقه ظهر است. ويژگي بعدي نمايش طول روز است که ميشود با آن طول روز و طول شب را به دست آورد. ويژگي بعدي اذان ظهر يا لحظهي نيمروز را نشان ميدهد که حتي دقيقتر از لحظهي اذان ظهري است که در مساجد و نرمافزارهاي مختلف نشان ميدهد. ويژگي بعدي ساعت هفت نقطهي کرهي زمين (7 کشور دنيا) را همزمان نشان ميدهد. ويژگي آخر ساعت شب است و در شب ميتواند با استفاده از حرکت صور فلکي و ستارههايي که پسزمينه آسمان هستند، ساعت و تقويم را با دقت خيلي بالايي نشان دهد.
--چقدر هزينهتان شد؟
قرارداد ما با شهرداري 48 ميليون تومان است که تا الان فقط 7 ميليون تومان پرداخت شده است. البته کل هزينههاي ساخت را خودمان پرداخت کرديم و تا الان حساب نکرديم چقدر دستمان را گرفته است. فقط اميدواريم ضرر نکرده باشيم چون آيتمهايي را به طرح اضافه کرديم که در قرارداد نبود. البته اصلا هدف مادي در اين کار نبود و فقط هدف معنوي بود که يک اثر ماندگار در شهر ساخته شود. پيشبيني من اين است اين اثر در حدود 100 سال باقي بماند، اگر به موقع به آن رسيدگي شود. ولي متاسفانه تا الان به آن اهميتي داده نشده است. جا دارد حداقل از همشهريان اين خواهش را داشته باشم که در نگهداري آن دقت کنند. بارها اتفاق افتاد که مثلا رويش يادگاري نوشتند، رنگ را پاک کرده بودند، بهش سنگ زده بودند البته اين ساعت چيزي نيست که به اين راحتي خراب شود.
--چند نفر در ساخت اين ساعت شريک بودند؟
همه اين کارها به صورت تيمي انجام شده است. به هر حال يادي کنم از همه افرادي که در اجراي اين طرح با ما همکاري داشتند؛ طراحي اِلمان اين مجموعه با من و مهندس پوريا پورشهسواري بوده که ايشان طراحي اِلمان و کار مدلينگ را انجام دادند، مهندس دلاوري و همسرشان مهندس نبوي هم در طراحي اِلمان و هم سازه و هم محوطهسازي همکاري داشتند. مهندس صفايي طراحي و انجام محاسبات نجومي را انجام دادند. دکتر مطهري مشاور فني ما در حوزهي محاسبات نجومي بودند، سعيد مسعودي، عليرضا ستوده و علي محموديان مشاوران طرح ما بودند که از همه آنها تشکر ميکنم.