یکشنبه, 02 آبان 1400

هفته‌نامه شماره ۶۷۴ | ۲۶ مهر ۱۴۰۰

در نشست رییس اداره بهزیستی سیرجان مطرح شد:
ما نمی‌توانیم برای بچه‌ها مادر باشیم

 پاسارگاد
«همین الان دیدید داشتم با خانمی صحبت می‌کردم، پسر خانواده فوت کرده است، دوتا بچه ازش باقی مانده است، و قانون دوتا بچه را به جد پدری داده است، مادر هم بچه‌ها را رها کرده است، حالا خانواده پدری تمایل داشتند بچه‌ها را برای همیشه در بهزیستی نگه دارند، می‌گفتند ما فقط می‌آییم بهشان سر می‌زنیم.»
رییس بهزیستی سیرجان سه‌ شنبه‌ی هفته گذشته به مناسبت هفته بهزیستی از مشکلات زیاد بهزیستی گفت و معتقد بود سریز تمام مشکلات کشور به بهزیستی ختم می‌شود.
 بزرگ‌ترین مشکل بچه‌ها خلأ عاطفی است
مهتاب‌حسینی گفت: واقعا قانون درموارد بچه‌هابی در بهزیستی باید شفاف باشد؛ «‌خیلی خانواده‌های خوب داریم که متقاضی فرزند هستند و از ما انتقاد می‌کنند که چهارسال بهزیستی ما را حیران کرده و به ما بچه نمی‌دهد، خب دقیقا به خاطر این است که قانون در مورد چنین بچه‌هایی به ما حکم نمی‌دهد و این بچه‌ها روی دست ما بدون پشتوانه مالی می‌مانند. شما الان به همه‌ی مراکز ما سر بزنید بچه‌ها از نظر خوراک، پوشاک، اردوهای تفریحی و... به لطف کمک خیران مشکلی ندارند ولی بزرگ‌ترین مشکل بچه‌ها خلأ عاطفی است. این را ما دیگر نمی‌توانیم هیچ کار کنیم. ما نمی‌توانیم برای بچه‌ها مادر باشیم.» او ادامه داد: «این بچه‌ها تا 18 سالگی در این مراکز هستند و بعد از 18 سال هم با هزاران عقده، احساس طرد شدن، احساس عدم تعلق به هیچ خانواده‌ای، رها می‌شوند.» به گفته‌ی حسینی استان کرمان بیشترین مراکز نگهداری را نسبت به جمعیت‌اش دارد؛ «‌یعنی 4 درصد جمعیت و 16 درصد مراکز را دارد. یعنی ما 4 برابر سهم‌مان مرکز داریم. »
او علت این که خیلی از خانواده‌ها سال‌ها در نوبت بچه می‌مانند را چنین بازگو می‌کند؛ «‌بچه‌ای که دادستان حکم فرزندخواندگی‌اش را بدهد نیست. پارسال پدری فوق لیسانس داشت و خانمش معلم بود، سه تا بچه داشتند و تصمیم به جدایی می‌گیرند. خانمش می‌گوید به من نفقه بده تا بچه‌ها را بردارم، مرد هم می‌گوید نمی‌دهم. دادگاه حکم‌ بچه‌ها را به پدر می‌دهد. بعد از آن مرد آمده بود اورژانس اجتماعی و هر سه تا بچه‌اش را ول کرده و رفته بود. گوشی‌اش هم خاموش کرده بود و گفته بود هرکاری می‌خواهید بکنید. بچه‌ها مدام گریه می‌کردند. تا مادر آمد و بچه‌ها را برد.» حسینی گفت: «طبق آمار در استان 900 خانواده واجد شرایط برای گرفتن فرزند داریم اما 60 تا بچه‌ی قابل واگذاری داریم.» او ادامه داد: «‌مورد داریم پدر بچه‌ها در زندان است و 5 بار سابقه زندان‌رفتن دارد، مادر بچه‌ها یا فوت کرده یا طلاق گرفته است، می‌خواهیم این بچه را به خانواده‌ای بسپاریم، اما پدر رضایت نمی‌دهد.»
او معتقد است در جامعه زن چه در گرفتن نفقه و چه در گرفتن مهریه حمایت نمی‌شود؛ « خیلی از زن‌ها هم نمی‌توانند مهریه‌شان را بگیرند. من حتی یک بار در استان پیشنهاد دادم به جای مهریه آقایان زنان را بیمه کنند که اگر این خانم طلاق گرفت تا چند سال حق بیمه بگیرد تا به یک سطح از توانمندی برسد و در جامعه رها نشود. اما متاسفانه این طرح به جایی نرسید. مهریه را گذاشتند تا یک حقی را آقا برای خانم در نظر بگیرد اما با این روند کسی به حقش نمی‌رسد. مهریه خوب است اما باید بیاییم قوانینی برای مهریه بگذاریم و براساس نیاز امروز آن را تعریف کنیم. ما خیلی موارد داریم که آقا خیلی راحت از زیر بار نفقه شانه خالی می‌کند. مرد رفته یک جای دیگر ازدواج کرده و بچه‌دار شده و یادی از این‌ها نمی‌کند. هیچ قانونی هم وجود ندارد که جلوی ازدواج مجدد این آقا گرفته شود. یعنی تا وقتی هنوز هزینه‌های خانواده اول را تامین نکردی چگونه می‌روی دوباره ازدواج می‌کنی؟ در واقع اگر ولایت قهری با پدر است، اگر پدر و جدپدری قیم بچه است باید قانونی باشد که به راحتی از زیر بار مسئولیت شانه خالی نکنند.»
 ازدواج پسران معلول ذهنی یکی از مشکلات ماست
مهتاب حسینی به یکی دیگر از معضلات بهزیستی اشاره کرد؛ «‌ما الان مورد داریم مرد بیماری عقب‌ماندگی ذهنی داشته و خانواده آن را داماد کردند، چقدر مددکارهای ما با خانواده‌اش صحبت کردند، اما آخرش یواشکی رفتند پسر را عقد کردند. بعد از مدتی بچه‌دار شدند، سپس به دلیل مشکلات ذهنی که مرد داشته، زن گذاشته و رفته است و الان یک بچه بر روی دست خانواده باقی مانده است. ما بارها با مرکز بهداشت صحبت کردیم که از عمل‌های وازکتومی برای این افراد استفاده شود اما مخالفت شده است و می‌گویند طبق قانون این عمل برای افراد زیر چهل سال و کمتر از 4تا بچه ممنوع است. و در نهایت سرریز همه‌ی مشکلات و سیاست‌ها و قوانین به بهزیستی می‌آید. در اینجور مواردی گاهی هم خانواده‌های دختر می‌دانند پسر مشکل دارد اما می‌گویند حالا دخترمان عروس شود و اسمش هست شوهر دارد اما نمی‌دانند چه مشکلاتی پیش روی‌شان هست. به نظرم باید مجوز ازدواج به این راحتی به این افراد داده نشود».
 وضعیت‌مان در بعضی از شاخص‌های اجتماعی‌ مطلوب نیست
رییس اداره بهزیستی با اشاره به شعار امسال هفته بهزیستی، گفت: «شعار امسال شفافیت و ارتقای سلامت اجتماعی است. قرار است بیشتر در این حیطه‌ها فعالیت کنیم. در باب شفافیت به ما گفتند فعالیت‌هایی که بهزیستی می‌کند شفاف مطرح شود و در این راستا از کمک صاحب‌نظران و مطبوعات کمک خواهیم گرفت که چگونه بتوانیم شفافیت را در زیرمجموعه‌های‌مان بالا ببریم. با توجه به اینکه در حال حاضر یک بی‌اعتمادی نسبت به دستگاه‌های دولتی است بنابراین شفافیت می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر مردم را فراهم کند.» حسینی معتقد است وضعیت‌مان در بعضی از شاخص‌های اجتماعی‌ مطلوب نیست و باید با مشارکت خود مردم این شاخص‌ها را بهبود ببخشیم؛ «وضعیت‌مان در شاخص‌هایی مثل طلاق، یا اعتیاد خوب نیست. در حال حاضر سن اعتیاد پایین آمده و جنسیت هم در اعتیاد در حال تغییر به سمت خانم‌هاست. وقتی خانم‌ها درگیر اعتیاد شوند بنیان خانواده به هم می‌ریزد. تقریبا 90 درصد مواردی که مرتبط با کودک‌آزاری هستند، مادر اعتیاد دارد. یا بچه‌هایی را که در مراکز بهزیستی‌ می‌پذیریم اغلب مادر اعتیاد دارد.» او در پاسخ به این سؤال که الان سن اعتیاد چقدر است؟ گفت: «الان به زیر 15 سال رسیده است. سن اعتیاد به موادمخدری مثل: گل، قلیان، قرص ریتالین در دانش‌آموزان پایین آمده است. چون بچه‌ها خیلی استرس امتحانات را دارند و فکر می‌کنند با خوردن این قرص‌ها قرار است اتفاقی بیفتد. بعد از خوردن قرص‌های ریتالین، چون جواب نمی‌گیرند به سمت شیشه و مواد دیگر گرایش پیدا می‌کنند.» از نظر او مصرف قلیان هم خیلی افزایش داشته است؛ «مصرف قلیان در خانم‌ها خیلی افزایش یافته است. طبق آمار حداقل 42 درصد از دانش‌آموزان -بچه‌های 16 تا 20 سال - حداقل یک بار مصرف قلیان داشته‌اند و این آمار بسیار بالایی است، قلیان و سیگار دروازه‌‌ی اعتیاد هستند. البته مصرف اعتیاد در دانش‌آموزان بیشتر به سمت مواد مخدر سنتی است. هنوز در استان کرمان مصرف مواد مخدر سنتی با اختلاف بیشتر از موادمخدر صنعتی است».
یکی دیگر از شاخص‌هایی که از نظر حسینی شرایط مطلوبی ندارد، اضطراب و افسردگی است؛ «در بررسی آماری مشخص شد 30 درصد افراد جامعه درجاتی از اضطراب و افسردگی را دارند و این شاخص مطلوبی نیست و می‌تواند زمینه‌ساز خیلی از آسیب‌های اجتماعی باشد.» شاخص بعدی سرانه‌های ورزشی است؛ «سرانه‌های ورزش‌مان مطلوب نیست. سرانه فضای ‌ورزشی به نسبت جمعیتی که می‌خواهد استفاده می‌کند کم است. تعداد پرونده‌هایی که ما در سیستم قضایی داریم به نسبت جمعیت‌مان بالاست و این‌ها مواردی هستند که باید روی‌شان کار شود. باید ان‌جی‌اوهایی داشته باشیم که به سمت فعالیت‌های تخصصی بروند».
 کمپ ترک‌اعتیاد برای زنان و بچه‌ها نداریم
از نظر رییس اداره بهزیستی اعتیاد یک بیماری چند‌وجهی مزمن است که شفا ندارد اما درمان دارد؛ «‌قبلا برای درمان اعتیاد از درمان‌های پرهیزمدار استفاده می‌شد که بعد فهمیدند تا 90 درصد عود داشته است چون این روش خاطره لذت استفاده از مواد را در ذهن پاک نمی‌کند و بعد از آن درمان‌های نگه‌دارنده توصیه شد تا ما فرصت داشته باشیم مریض را به مراکز NA معرفی کنیم و خاطره لذت را کمرنگ کنیم. مراکز نگهدارنده ما شامل کمپ و مراکز سرپایی هستند.» او در پاسخ به این سؤال که چرا در سیرجان کمپ ترک اعتیاد برای خانم‌ها وجود ندارد، گفت: «‌برای خانم‌های معتاد مراکز سرپایی داریم اما کمپ نداریم چون می‌بایست پزشک خانم باشد، متقاضی پزشک واقعا نداشتیم. مدتی پیش یکی از همکاران پزشک آمد موافقت اصولی هم برایش صادر کردیم ولی انصراف داد. ما ازکسانی که متقاضی باشند استقبال می‌کنیم. چون کمپ نداریم خانم‌ها را برای یک دوره درمان 21 روزه به شهرستان‌های دیگر می‌فرستیم. علاوه بر آن مکان مناسب هم پیدا نمی‌کنیم، گاهی صاحبخانه تا می‌فهد منصرف می‌شود، از طرفی باید جایی باشد که امنیت‌اش تضمین شده باشد.»
یکی از خبرنگاران پرسید؛ پس وقتی کمپ خانم‌ها نداریم نباید انتظار داشته باشیم که کمپ ترک‌اعتیاد برای بچه‌ها داشته باشیم؛ «الان با اعتیاد کودکان درگیر هستیم اما ما بچه‌ها را به بیمارستان می‌فرستیم و معمولا بچه‌ها را راحت‌تر می‌توان درمان کرد و آنجا ترک‌شان می‌دهند.» وقتی بچه دوباره به محیط خانه برگردد اعتیادش شروع می‌شود؛ «بله دقیقا، ترک اعتیاد در خانم‌ها و بچه‌ها به این علت سخت‌تر از آقایان است که معمولا مردها هم معتاد هستند و بساط اعتیاد مرتب پهن است. این افراد درمان‌شان اصلا فایده‌ای ندارد. اعتیاد بچه‌ها و خانم‌ها به دلیل محیط نامناسب مشکل است».
از نظر او وقتی یک خیریه با ما کار می‌کند می‌داند در بهزیستی چه خبر است، پول کجا آمد، اعتبار کجا آمد، کجا ما مشکل داریم و چقدر من می‌توانم در یک اعتباری دست ببرم؛«‌این‌ها را متوجه می‌شوند و همین باعث می‌شود زمینه اعتماد مردم بیشتر شود. برای همین دنبال این هستیم سالی یکی دو خیریه اضافه کنیم.»
او با اشاره به بحث آموزش گفت: «درصدد هستیم در زمینه فرزندپروری، مهارت‌های زندگی، تاب‌آوری به افراد آموزش دهیم. به گفته‌ی همکاران‌مان در اورژانس اجتماعی یکی از موضوعاتی که باعث می‌شود آمار خودکشی‌ نسبت به قبل بالا رود کاهش تاب‌آوری است؛ یعنی نسل قدیم با هزار و یک مشکل روبه‌رو می‌شد و افراد سعی می‌کردند آن مشکلات را حل کنند، تاب‌آوری در نسل جوان یک مقدار پایین آمده است. تاب‌آوری فقط از خودکشی پیشگیری نمی‌کند از اعتیاد هم پیشگیری می‌کند».
 برنامه‌های بهزیستی در هفته بهزیستی
مهتاب حسینی در نهایت به برخی از برنامه‌های بهزیستی ‌در هفته بهزیستی اشاره کرد؛ «در این هفته یک‌سری برنامه‌ داریم مثل افتتاح سالن ورزشی بهزیستی که با کمک شرکت نظم‌آوران تکمیل و انشالا در هفته بهزیستی افتتاحیه داریم. شرکت جهان فولاد هم قرار است زمین ورزشی گلبال را برای بچه‌های نابینا آماده کند و نزدیک همان سالن ورزشی کلنگ‌زنی داشته باشیم. افتتاح کلینیک مددکاری باور، افتتاح مجتمع بهزیستی نجف‌شهر و افتتاح مرکز مشاوره آفتاب و... از دیگر این برنامه‌هاست».