یکشنبه, 02 آبان 1400

هفته‌نامه شماره ۶۷۴ | ۲۶ مهر ۱۴۰۰

رحیم اسفندیارپور علت بیماری CFS را کشف کرد
موفقیت جهانی محقق سیرجانی

 پاسارگاد
یک جوان محقق سیرجانی موفق شده است دلیل یکی از مرموزترین بیماری‌های جهان را کشف کند. رحیم اسفندیارپور محقق سیرجانی دانشگاه ارواین کالیفرنیا به تازگی موفق شده است علت بیماری CFS که نوعی بیماری عصبی و سیستم ایمنیِ ناشناخته است را کشف کند. او در گفت‌و‌گوی تلفنی با پاسارگاد گفت: «اگر این آخرین بیماری ناشناخته قرن اخیر نباشد، یکی از معدود بیماری‌هایی است که ناشناخته مانده و ما جز اولین گروه‌هایی بودیم که توانستیم یک بای‌مارکت برای این بیماری کشف کنیم.» رحیم اسفندیارپور می‌گوید: «بیماری CFS از بیماری‌هایی است که هنوز خیلی راجع به دلایل بیماری و اینکه چرا افراد به آن مبتلا می‌شوند اطلاعاتی وجود ندارد.» وی معتقد است؛ «آدم‌ها به دلایل مختلف ممکن است سیستم ایمنی‌شان تحریک و فعال شود؛ بعضی‌ها به دلیل بیماری‌های ویروسی، باکتریایی یا تحت استرس یا چیزهای مشابه سیستم ایمنی‌شان فعال می‌شود».
اسفندریارپور با بیان اینکه آدم‌های مبتلا به این بیماری دوره‌ی طولانی خستگی مزمن را می‌گذرانند. البته این بیماری با خستگی مزمن ناشی از فعالیت متفاوت است، گفت: «‌اگر بخواهید تصور کنید می‌توان گفت فرد حالت سرماخوردگی ویروسی را دارد یعنی فرد حالت بی‌حالی دارد و نمی‌تواند کارهای روزانه را انجام دهد.» وی افزود: «در مراحل پیشرفته‌تر افراد بیمار کارهای معمولی روزانه را نمی‌توانند انجام دهند و اگر خودشان را مجبور کنند کاری انجام دهند به مدت یک هفته تا چندماه مجبور می‌شوند بخوابند و هیچ کاری نمی‌توانند بکنند. خیلی از این افراد در مراحل پیشرفته دچار حساسیت به نور و صدا هستند و سال‌ها در اتاق‌های تاریک زندگی می‌کنند.» از نظر او این بیماری‌ِ خیلی مرموز است؛ «‌بسیاری از پزشکان این را در زمره‌ی بیماری‌های عصبی دسته‌بندی می‌کنند. حال اینکه این یک بیماری عصبی است یا سیستم ایمنی مشخص نیست، چون بیماری خیلی گسترده است و خیلی از اعضا را درگیر می‌کند. متاسفانه جمعیت زیادی در جهان به این بیماری مبتلا هستند. در آمریکا و اروپا دو درصد جمعیت‌شان به این بیماری مبتلا هستند.» اسفندیارپور تاکید کرد؛ «بیمارانی که حالت پیشرفته این بیماری را تجربه می‌کنند، سال‌ها روی تخت هستند و در اثر آن شغل‌شان را از دست می‌دهند و خیلی‌های‌شان زندگی برای‌شان سخت می‌شود و چون درمانی هم وجود ندارد به ناچار به زندگی‌شان پایان می‌دهند».
رحیم اسفندیارپور گفت: «در این سال‌ها برای درمان این بیماری چندین دارو کشف شده است که بعضی‌های‌شان مفید و بعضی‌ها مفید نبودند. از طرفی تشخیص بیماری از روی علایم انجام می‌شود و تعداد پزشکانی که تخصص‌شان در این زمینه است، خیلی کم هستند و هیچ بای‌مارکتی برای تشخیص این بیماری وجود نداشته است. مثلا برای انواع سرطان‌ها روش‌های تشخیص مشخصی وجود دارد اما برای این بیماری هیچ راه تشخیصی مشخصی وجود ندارد و فقط از روی علایم تشخیص می‌دهند. حتی زمانی تست‌های معمولی پزشکی را انجام می‌دهند، تست‌ها هیچ چیز را نشان نمی‌دهند».
اسفندیارپور گفت: «کاری که ما کردیم این بود که برای اولین بار توانستیم یک بای‌مارکت برای این بیماری کشف کنیم یا درواقع بسازیم. برای این کار آمدیم 40 نفر را انتخاب کردیم؛ 20 نفرشان مبتلا به این بیماری و 20 نفر دیگرشان سالم بودند. سپس آمدیم سمپل‌های خون‌شان را نگاه کردیم و آن‌ها را در شرایطی بردیم که در بدن‌شان اتفاق می‌افتد، یعنی همان شرایط را ایجاد و صبر کردیم ببینیم پاسخ سلول‌ها چیست. محیطی را برای‌شان ایجاد کردیم که برای سیستم ایمنی اتفاق می‌افتد. سنسورهای نانو قابلیت این را دارند که پاسخ سمپل‌های خون بیمارانی که چنین محیطی برای‌شان ایجاد کردیم، اندازه‌گیری و سپس با پاسخ سمپل گروه سالم مقایسه کنند. بعد از مقایسه دیدیم پاسخ‌ها کاملا متفاوت بود و نانو سنسورها، گروه بیماران را از سالم‌ها تشخیص دهند و این برای اولین ‌بار است که این اتفاق افتاده است و الان در مراحلی هستیم که بیماران بیشتری را مورد بررسی قرار می‌دهیم. چون موفق شدیم اولین بای‌مارکت را کشف کنیم.» او با بیان اینکه این اتفاق با پوشش خبری زیادی در دنیا همراه بود، گفت: چون این اتفاق برای اولین بار روی داده بود با پوشش خبری زیادی همراه بود، الان داریم روی گروه بزرگتری کار می‌کنیم و تمام این بررسی‌ها با دقت بالایی انجام شده است».
اسفندیارپور گفت:«کار دیگری که در کنارش داریم انجام می‌دهیم این است سمپل خون افراد مریض را به داروهای مختلف می‌دهیم و سپس تاثیر دارو را روی سمپل خون مریض نگاه می‌کنیم. تا الان چندین دارو رو بررسی کردیم که پاسخ‌شان روی سمپل‌ خوب بوده است.» وی ادامه داد: «ما این پروژه را از سال 2016 یعنی حدود سه چهارسال پیش آغاز کردیم. درواقع پروژه مهندسی توسط تیم بنده با همکاری دانشگاه استنفورد در دانشگاه ارواین کالیفرنیا دارد انجام می‌شود و شاید چندسال دیگر کار ببرد. ما جز اولین گروه‌هایی بودیم که توانستیم این کار را انجام دهیم، البته به جز تیم من که برای این موضوع کار می‌کند چندتیم دیگر هم روی سایر مراحل این بیماری دارند کار می‌کنند».
وی افزود: «علاوه بر این پروژه بر روی پروژه‌های دیگری هم همزمان در لابراتور خودم در دانشگاه ارواین کالیفرنیا کار می‌کنیم که تیمم متشکل از تعدادی از دانشجویانم هستند.» وی تاکید می‌کند؛ «نمی‌دانم در ایران این بیماری چقدر وجود دارد اما می‌دانم که حتما وجود دارد اما نمی‌دانم تشخیص داده شده است یا خیر، به هرحال چون این بیماری خیلی وقت‌ها با بیماری سرماخوردگی و احساس خستگی اشتباه گرفته می‌شود، لطفا اشتباه نکنید و اگر کسی در ایران از این بیماری اطلاع دارد یا دست‌اندرکاران پزشکی در کشور اطلاعاتی در این زمینه دارند لطفا بنده را در جریان بگذارند شاید در آنجا یک‌سری کارها شده باشد که ما بی‌خبر باشیم».