چاپ

خشونت‌های این روزهای خیابان

 محمد غیوری
صبح دیروز یک‌شنبه خیابان دکتر شریعتی حد فاصل چهارراه سپاه تا میدان انقلاب توسط شهرداری سیرجان و به جهت انجام امور عمرانی و تعویض آسفالت مسدود شد. البته تا قبل از آن نیز این مسیر اگرچه نسبی باز بود اما چندان شباهتی به یک خیابان اصلی شهر نداشت و عملیات متعدد ساخت‌و‌ساز تردد در آن را با سختی و کندی مواجه کرده بود. خیابان دکتر شریعتی در واقع تنها مسیر دسترسی ساکنین نیمه شرقی و حتی تا حد زیادی ساکنین شمال شرقی به خیابان اصلی شهر (خیابان امام شمالی) و بازار است.
این حجم خودرو وقتی با انسداد خیابان دکتر شریعتی مواجه شدند برای این دسترسی کوچه پس‌کوچه‌های حد فاصل خیابان‌های سعدی و فردوسی و انقلاب را انتخاب کردند و شاهد ترافیک سنگین در کوچه‌های بعضا کم‌عرض بافت قدیم شهر و خیابان انقلاب بودیم. بویژه در نقطه ای که خودروهای عبوری از کوچه ثبت احوال و کوچه پشت اداره جهاد کشاورزی قصد ورود به خیابان انقلاب را داشتند. یعنی در محل سابق ساختمان شورای شهر. بنده خود دقایقی در این نقطه کور گرفتار ترافیک سنگین شدم. قانون مطلق جنگل بود که حاکم بود بر امور. ترحم و گذشت مطلقا راهی در مناسبات نداشت؛ هر که قوی‌تر بَرنده‌تر. به چشم خود واقعیت‌هایی تلخ از روی خشن و پنهان جامعه دیدم که بسی جای تعجب و تاسف داشت. دیروز در همین خیابان انقلاب جوانی را دیدم که از خودرویی پیاده شد و خطاب به راننده خانمی که مستاصل از عبور و گشودن راه به نفع خود و بر پایه قانون بی‌قانونی بود رکیک‌ترین الفاظ و عناوین را به کار برد. بی‌رحم و خشمگین مشت بر کاپوت خودرویی می‌زد که راننده آن خانمی شاید همسن مادر خود جوان بود. مشخص بود سایر سرنشینان خودروی آن جوان نه تنها مانعی برای این عمل شنیع نبودند، بلکه از خنده‌های آنها هویدا بود که محرک و مشوق او نیز چه بسا بوده‌اند. جامعه ما و مردم ما کی و چگونه تا بدین حد و درجه از خشونت رسیده است؟
اصولا وقتی صحبت از خشونت به میان می آید و وجوه مختلف آن را بسته به عوامل مختلف همچون زمان و مکان و روابط و نسبت بین افراد مورد بررسی قرار دهیم «خشونت های خیابانی» از اهمیت خاصی برخوردار هستند. خشونت‌های خیابانی می‌تواند ابتدا و یا انتهای یک سلسله از رفتارهای خشن باشد. در بررسی خشونت‌های خیابانی و کیفیت و کمیت آن و چگونگی شکل‌گیری آن عوامل و ادله مختلفی دخیل هستند. گرفتاری در ترافیک و عدم رعایت هنجارهای رانندگی نظیر رعایت حق‌تقدم و رعایت قوانین یکی از عوامل شروع خشونت‌های خیابانی است. خشونتی که گاه دامنه آن به خانواده و محل کار افراد نیز کشیده می‌شود. تصور کنید همین خانمی که وصف آنچه بر او گذشته بود به میان آمد و مورد توهین قرار گرفت دیگر حتی اگر بخواهد می‌تواند رفتاری به دور از احساس و بر پایه عقل و منطق در مواجهه با همسر و فرزند خود از خود بروز دهد؟
به روایت یک شاهد عینی که محل کار و کسب‌اش در همین تقاطع مذکور بود، کم نبوده مثال‌هایی از این دست ناهنجاری و هتاکی و بی‌حرمتی و بیان الفاظ زشت علیه یکدیگر.کم نبوده و کم هم نخواهد بود چرا که احتمالا چندین روز وضع به همین منوال است.
این ماجرا از منظر دیگری نیز قابل بررسی است و آن ضعف برنامه‌ریزی شهری و عدم هماهنگی بین نهاد‌هاست. در واقع همین بی‌تدبیری و ناهماهنگی بین نهادها باعث ترافیک و زاینده خشونت در جامعه می‌شود. مردم نیز که بر پایه اوضاع و احوال نا‌مطلوب اقتصادی و معیشتی و سایر موارد همچون بشکه باروت می‌مانند. دیروز دو مرتبه گذرم به این مسیر و گره‌های کور افتاد و عجبا این که در هیچ نقطه‌ای شاهد حضور ماموران پلیس راهور نبودم. اگر گوش شنوایی یافت شود مطلوب است که در چنین موردی که قرار است یکی از خیابان‌های اصلی شهر مسدود شود تمهیدات لازم برای آن صورت پذیرد.
خیابان دکتر شریعتی یکی از اضلاع حلقه اصلی ارتباطی شهر است. حلقه‌ای که خیابان امام‌خمینی(ره)،آیت‌الله سعیدی و شهید نصیری دیگر اضلاع آن هستند. چرا نباید در چنین موردی که یک خیابان مسدود می‌شود، چند راه جایگزین با نصب تابلو هدایت‌شونده مناسب برای آن تعریف شود؟ آیا شهرداری هماهنگی لازم را با پلیس راهور جهت برقراری نظم انجام داده است؟ چرا پلیس راهور حضور پررنگی در این مسیر نداشت؟ آیا تنها نصب یک تابلو و بنر عذرخواهی در چهار راه سپاه کافی بود؟