سه شنبه, 04 آبان 1400

هفته‌نامه شماره ۶۷۴ | ۲۶ مهر ۱۴۰۰

خوشت نمیاد؟ پاشو برو!

 امید محمودزاده ابراهیمی
چند روز پیش در پمپ‌بنزینی که یک نازل آن برای خودروی چپ و راست کار می‌کرد منتظر بودم تا نوبتم شود. سوخت‌گیری آن سمت تمام شد و مرد جوان نازل را سرجایش گذاشت. من هم به رسم ادب کارت را از دستگاه خارج کردم تا کارت خودم را وارد کنم که با عکس‌العمل شدید وی مواجه شدم. شاکی شده بود که چرا دکمه خروج را نزده و کارت را خارج کردم و الان چندلیتر از سهمیه بنزینش را سوزانده‌ام.
سهمیه‌بندی بنزین برای اولین بار نیست که اتفاق می‌افتد. سال 1386 اولین سال آن بود که با شعارهای کاهش مصرف و سرمایه‌گذاری برای بخش حمل‌و‌نقل عمومی اجرا شد که مثل هزاران طرح دیگر به اهداف خود نرسید. سال‌ها بعد که حسن روحانی به قدرت رسید بنزین دو نرخی را فسادزا خواند و آن را تک‌نرخی کرد و حالا دوباره به سال 1386 بازگشتیم! هیچ تفاوت عمده‌ای میان 1398 و 1386 وجود ندارد، مگر در قیمت. اما اتفاقاتی که در چندهفته اخیر و در خصوص کسر از سهمیه بنزین به دلایل عجیب افتاد نشان داد که یک بحث جدی در خصوص عدم رعایت حق مردم وجود دارد. می‌دانیم که اگر یک ریال مبلغ یک قبض را کمتر بپردازیم، هیچ تسویه‌ای به آن تعلق نگرفته و حتی نپرداخته قلمداد می‌شود. دولت کسر یک ریال از حقوق خود را نمی‌تواند قبول کند. میزان سهمیه بنزین هر خودرو60 لیتر بنزین 1500تومانی به صورت ماهیانه معین شده که طبق اطلاعیه سامانه هوشمند سوخت؛ با وارد کردن کارت در کارت‌خوان جایگاه و مشخص شدن مقدار سهمیه، ابتدا 3.99 لیتر که در این سیستم، یک پیمانه تعریف شده است، از سهمیه کسر می‌شود. پس از آن، سوخت‌گیری آغاز می شود تا این که پیمانه اول به اتمام برسد. یعنی اگر 2لیتر بنزین بزنید؛ 3.99 لیتر از سهمیه‌تان کسر می‌شود. سهمیه اصطلاحاً پیش‌خور می‌شود. سپس با گذرکردن میزان سوخت‌گیری از سقف پیمانه اول، مجدد 3.99 لیتر دیگر از سهمیه کم می‌شود و با ادامه سوخت گیری این فرآیند به‌صورت پیمانه ای تا انتهای سوخت‌گیری تکرار خواهد شد. پس اگر می خواهید یک لیتر از سهمیه‌تان کسر نشود باید براساس ضریب 3.99 بنزین بزنید!
خبری که احساس می‌شد یک دروغ خنده‌دار باشد، به یک واقعیت عجیب تبدیل شد. بسیاری از رسانه‌ها هم به این موضوع پرداختند اما گویی کک هیچ مسوول دولتی نگزیده و گویی اصولاً حق مردم این نیست که اگر 60 لیتر گرفتند همان را بی‌کم‌و‌کاست دریافت کنند. اینکه چه منطقی پشت این قضیه است، مشخص نیست. عمده مسئولانی که درباره این موضوع اظهارنظر کرده‌اند بر «وجود» چنین موضوعی صحه گذاشته‌اند اما توضیحی برای «چرایی» آن نداده‌اند. این سهمیه‌بندی با نمونه سال 1386 آن چه تفاوتی دارد؟ ایده سوخت‌گیری براساس پیمانه 3.99 لیتری چرا اجرا می‌شود؟ آیا قرار است مردم بابت بنزین 1500تومانی اذیت و تنبیه شوند؟ اینکه بنزین را به قیمت 1500تومان و 60 لیتر ماهانه عرضه می‌شود، منتی بر سر مردم است؟ همین مردم سال 1393 تک‌نرخی شدن بنزین از 700 به 1000هزارتومان (تقریباً 50درصد) را با قید افزایش متناسب کرایه وسایل بنزینی و با چشم‌انداز امید برای آینده بهتر پذیرفتند. هیچ اعتراضی هم به وجود نیامد. اما چرا بدون هیچ توضیحی این طرح اجرا می‌شود و کسی داد از حق مردم نمی‌زند؟ در چندماه اخیر و پس از اتفاقات آبان‌ماه و ساقط شدن هواپیما و کشته شدن چندین نفر در تشییع جنازه سردار سلیمانی یک مسئله به وضوح خودش را نشان داد؛ «مردم حقی ندارند که بدانند». هیچکس پاسخگوی حق آنها نیست و زیرلفظی گفته می‌شود؛ همینی که هست! خوش‌تان نمی‌آید؟ بفرمایید بروید به همان جایی که این چیزها اهمیت دارد. مضمون حرفی که زینب ابوطالبی مجری شبکه افق زد، عصاره رفتار امروز با مردم بوده و چندان موضوع غریبی نیست.